Σαν Σήμερα - Γιαν Τομασέφσκι: Ο Πολωνός τερματοφύλακας με την κορδέλα που απέκλεισε την Αγγλία στο «Γουέμπλεϊ»

Μέχρι και σήμερα που κοντεύει τα 80, οι ονομαστικές αναφορές των Πολωνών στον Γιαν Τομασέφσκι συνοδεύονται συνήθως από τη φράση «ο άνθρωπος που σταμάτησε την Αγγλία».

Είναι τέτοιος ο αντίκτυπος της εμφάνισης του υψηλόσωμου τερματοφύλακα στον αγώνα στο «Γουέμπλεϊ» στις 17 Οκτωβρίου 1973, όπου η Πολωνία απέσπασε ισοπαλία με 1-1 και κέρδισε την πρόκριση στην τελική φάση του Μουντιάλ του 1974, που επισκίασε ακόμα κι εκείνες που πραγματοποίησε οκτώ μήνες αργότερα στα γήπεδα της Δυτικής Γερμανίας – και βοήθησαν την ομάδα του να φτάσει στην τρίτη θέση.

Ο ίδιος ο Τομασέφσκι, βέβαια, δεν συμφωνεί ότι εκείνο ήταν το καλύτερο παιχνίδι της καριέρας του – κι αν παρακολουθήσετε το βίντεο με τα στιγμιότυπα θα διαπιστώσετε ότι έχει δίκιο. Υπήρξαν φάσεις στις οποίες έκανε λάθη, τα οποία όμως διόρθωσαν οι συμπαίκτες του, στους οποίους είχε εμφυσήσει ομαδικό πνεύμα αυταπάρνησης ο προπονητής, Κάζιμιρ Γκόρσκι.

«Ήμασταν… σαν τουβλάκια Lego. Κάθε κομμάτι της ομάδας ταίριαζε απόλυτα με το άλλο. Ο κ. Κάζιμιρ μου είχε δώσει εντολή να βγαίνω στις σέντρες και είχε ζητήσει απ’ τους συμπαίκτες μου να πέφτουν ακόμα και μέσα στην εστία αν χρειαζόταν. Όσες φορές έκανα λάθη, εκείνοι τα διόρθωναν. Σε άλλες φάσεις κάλυψα εγώ εκείνους. Επομένως, η ομάδα που απέκλεισε την Αγγλία αποτελούνταν από δώδεκα κομμάτια. Τον κ. Κάζιμιρ και τους παίκτες».

Είτε τα είπε από σεμνότητα είτε τα πιστεύει στα αλήθεια, αυτό που είναι αδιαμφισβήτητο είναι ότι ο τερματοφύλακας με τη χαρακτηριστική κορδέλα στο μέτωπο είχε παίξει καλά εκείνο το βράδυ και συνέβαλε αποφασιστικά στο 1-1, διαψεύδοντας πανηγυρικά τον Μπράιαν Κλαφ, ο οποίος τον είχε χαρακτηρίσει «κλόουν με γάντια» στην έναρξη της ζωντανής μετάδοσης του ITV!

Πρόκειται για ένα παιχνίδι το οποίο έχει καθορίσει ποδοσφαιρικά και τους δύο λαούς. Για τους Άγγλους, ο αποκλεισμός μόλις οκτώ χρόνια μετά την κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου αποτέλεσε καίριο πλήγμα στην περηφάνια τους και θεωρείται έως και σήμερα η απαρχή της μετατροπής της εθνικής τους ομάδας σε αουτσάιντερ των μεγάλων διεθνών διοργανώσεων. Ιδίως όταν ακολούθησε ο αποκλεισμός και από την τελική φάση του Μουντιάλ του 1978.

Για την Πολωνία, αντίθετα, η πρόκριση για πρώτη φορά ύστερα από τα χρόνια του Ερνστ Βιλιμόφσκι βοήθησε τους ταλαντούχους παίκτες της να πιστέψουν στις δυνατότητές τους και να οδηγήσουν την εθνική ομάδα στις σημαντικότερες διακρίσεις της ιστορίας της. Όπως έχει πει κι ο Τομασέφσκι: «Μετά το Γουέμπλεϊ, όλα ήταν διαφορετικά».

Με 36-2 τελικές η Αγγλία

Η Πολωνία δεν ήταν ακριβώς… ουρανοκατέβατη στο ποδοσφαιρικό στερέωμα. Το 1972 είχε κατακτήσει το χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μονάχου με τον Γκόρσκι προπονητή και τον ίδιο κορμό παικτών, απ’ τον οποίο ξεχώριζαν ο χαρισματικός μεσοεπιθετικός Κάζιμιρ Ντέινα (ο οποίος αναδείχθηκε και πρώτος σκόρερ του τουρνουά με εννέα γκολ), ο αμυντικός Γιέζι Γκόργκον και οι επιθετικοί Βουόντεκ Λουμπάνσκι και Ρόμπερτ Γκάντοχα.

Όπως έχουμε αναφέρει πολλές φορές στο παρελθόν, οι χώρες του Ανατολικού Μπλοκ είχαν το δικαίωμα να κατεβαίνουν με πλήρη σύνθεση στα ολυμπιακά τουρνουά επειδή οι ποδοσφαιριστές τους ήταν πράγματι ερασιτέχνες. Γι’ αυτό και το 1972 η Πολωνία νίκησε στον τελικό την Ουγγαρία και το χάλκινο μετάλλιο μοιράστηκαν η Σοβιετική Ένωση και η Ανατολική Γερμανία (που αναδείχθηκαν ισόπαλες 2-2 στον μικρό τελικό).

Ο Τομασέφσκι δεν ήταν μέλος εκείνης της ομάδας, μια και μετά το αποτυχημένο ντεμπούτο του (μια εντός έδρας ήττα με 3-1 από τη Δυτική Γερμανία τον Οκτώβριο του 1971) έμεινε για ένα διάστημα εκτός κλήσεων. Από τον Μάρτιο του 1973, ωστόσο, καθιερώθηκε ως βασικός τερματοφύλακας και είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στα αποτελέσματα που έφεραν την Πολωνία στην κορυφή του ομίλου των προκριματικών του Παγκοσμίου Κυπέλλου – ανάμεσά τους και το 2-0 επί της Αγγλίας, τον Ιούνιο στο Χόζουφ.

Οι Άγγλοι είχαν γκελάρει και στο εντός έδρας παιχνίδι με την Ουαλία (1-1) κι έτσι χρειάζονταν μόνο νίκη κόντρα στους Πολωνούς στις 17 Οκτωβρίου 1973 στο «Γουέμπλεϊ» για να προκριθούν στην τελική φάση. Κυριάρχησαν στο ματς από το πρώτο λεπτό χάρη και στην ατμόσφαιρα που δημιούργησαν οι 100.000 οπαδοί τους κι η οποία κόμπλαρε τους αντιπάλους τους. «Ένιωσα σαν τη Σταχτοπούτα όταν πήγε στο παλάτι. Σκέφτηκα ότι θα χάριζα πέντε χρόνια απ’ τη ζωή μου απλώς για να μην ταπεινωθώ», έχει πει ο Τομασέφσκι.

Η Αγγλία είχε δοκάρι με τον Μικ Σάνον στο ξεκίνημα, ενώ ο Τομασέφσκι πραγματοποίησε την πρώτη σπουδαία επέμβαση σε σουτ του Κόλιν Μπελ λίγο αργότερα. Μέχρι το τέλος του ημιχρόνου απέκρουσε δύο επικίνδυνες κεφαλιές του Άλαν Κλαρκ και του Σάνον και κράτησε το 0-0, παρά την ασφυκτική πίεση που ασκούσαν οι γηπεδούχοι – οι οποίοι είχαν ακόμα προπονητή τον σερ Αλφ Ράμσεϊ, ο οποίος τους είχε οδηγήσει στην κορυφή του κόσμου το 1966.

Στο 57′, ωστόσο, οι Πολωνοί σκόραραν κόντρα στη ροή του ματς με ένα συρτό σουτ του Γιαν Ντομάρσκι που «έπνιξε» ο Πίτερ Σίλτον, ύστερα από ωραία ενέργεια και πάσα του Γκζέγκοζ Λάτο, ο οποίος είχε κλέψει την μπάλα στο ύψος της μεσαίας γραμμής από τον Νόρμαν Χάντερ. Οι Άγγλοι ισοφάρισαν στο 63′ με ένα πέναλτι του Κλαρκ το οποίο καταλόγισε με υπερβολική ευκολία ο Βέλγος διαιτητής Βιτάλ Λορό – ίσως επειδή είχε τύψεις για την ακύρωση ενός γκολ του Σάνον ως επιθετικού φάουλ λίγο νωρίτερα. Δεν μπόρεσαν, όμως, να πάρουν τη νίκη, παρότι τελείωσαν το ματς με 36 τελικές προσπάθειες έναντι μόλις δύο των Πολωνών!

Ο πρώτος που απέκρουσε δυο πέναλτι σε Μουντιάλ

Πέρα από τη χαρακτηριστική λεπτή κορδέλα στο μέτωπο, η οποία χρησίμευε θεωρητικά για να συγκρατεί τον ιδρώτα που έπεφτε από την πλούσια κόμη του, ο Τομασέφσκι έμεινε στη συλλογική μνήμη για άλλους δύο λόγους στην τελική φάση του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1974.

Ο πρώτος ήταν καθαρά αγωνιστικός, μια και έγινε ο πρώτος γκολκίπερ που απέκρουσε δύο πέναλτι σε μία τελική φάση της κορυφαίας διοργάνωσης. Πρώτα είπε «όχι» στον Στάφαν Τάπερ της Σουηδίας, διατηρώντας το 1-0 που είχε διαμορφώσει ο Λάτο. Με αυτήν τη νίκη στην πρεμιέρα του ημιτελικού ομίλου, η Πολωνία δημιούργησε προϋποθέσεις για την πρόκριση στον τελικό, την οποία έχασε στο ματς με τη γηπεδούχο Δυτική Γερμανία. Ο Τομασέφσκι απέκρουσε στο 53′ πέναλτι του Ούλι Χένες διατηρώντας το 0-0, στο 78′ όμως ο Γκερντ Μίλερ τον νίκησε από κοντά και έγραψε το 1-0 που έστειλε τα «πάντσερ» στον τελικό.

Ήταν τέτοια η αίσθηση που είχε προκαλέσει ο Πολωνός τερματοφύλακας εκείνες τις μέρες, που ο Πελέ τον χαρακτήρισε ως τον κορυφαίο στη θέση του σε όλο τον κόσμο! Ο ίδιος, ωστόσο, θεωρεί ότι ο Βραζιλιάνος σούπερ σταρ που είχε παρακολουθήσει ως θεατής εκείνο το Μουντιάλ, είχε επηρεαστεί από τις πρόσφατες αναμνήσεις του. «Το είχε πει εξαιτίας εκείνων των πέναλτι. Όπως έχω πει, όμως, δεν υπάρχουν καλές αποκρούσεις πέναλτι, παρά μόνο κακές εκτελέσεις».

Ο άλλος λόγος για τον οποίο ξεχώρισε ο Τομασέφσκι στο Μουντιάλ του 1974 ήταν το Νο 2 που φορούσε στη φανέλα του. Δεν οφειλόταν σε κάποια δική του παραξενιά, αλλά σε λάθος της πολωνικής ομοσπονδίας, η οποία είχε στείλει στη FIFA τη λίστα με τους 22 παίκτες της χωρισμένους ανά θέση, αντί να αντιστοιχίσει στον καθένα τον αριθμό με τον οποίο θα αγωνιζόταν!

Η γκάφα άργησε να γίνει αντιληπτή και η διεθνής ομοσπονδία δεν επέτρεψε να αλλάξει η αρίθμηση. Έτσι, οι τρεις τερματοφύλακες της Πολωνίας πήραν το «1», το «2» και το «3», οι αμυντικοί τους αριθμούς από το «4» έως και το «10» και πάει λέγοντας, δημιουργώντας μια περίεργη κατάσταση, η οποία όμως δεν ήταν πρωτοφανής (π.χ. ο Βραζιλιάνος τερματοφύλακας Ζιλμάρ είχε αγωνιστεί με το «3» στην πλάτη στο Μουντιάλ του 1958).

Είχε κόντρα με τον Γκμοχ

Η απόδοση του Τομασέφσκι δεν έφτασε ποτέ ξανά στα δυσθεώρητα επίπεδα του Μουντιάλ του 1974. Παρέμεινε βασικός τερματοφύλακας της Λοτζ, στην οποία αγωνιζόταν από το 1972 (προερχόμενος από τη Σλασκ Βρότσλαβ) και ίσως να είχε διαπρέψει και σε συλλογικό επίπεδο, αν επιτρεπόταν να φύγει νεότερος για κάποιον σύλλογο της Δύσης.

Το 1978, όμως, όταν πήρε μεταγραφή για τη βελγική Μπέερσοτ ήταν ήδη 30 ετών (γεννήθηκε στις 9 Ιανουαρίου 1948) και η καριέρα του βρισκόταν ήδη σε κάμψη. Δεν τα είχε πάει καλά στο Μουντιάλ της Αργεντινής, λόγω και της «ψυχρής» σχέσης του με τον Γιάτσεκ Γκμοχ, ο οποίος είχε διαδεχθεί τον Γκόρσκι στην τεχνική ηγεσία και για ένα διάστημα δεν τον καλούσε στην εθνική ομάδα.

Ο «σαγόνιας», μάλιστα, του είχε χρεώσει την ευθύνη για το πρώτο γκολ του Μάριο Κέμπες στην ήττα με 2-0 από την Αργεντινή και τον άφησε στον πάγκο στα δύο τελευταία ματς του ημιτελικού ομίλου κόντρα στη Βραζιλία και το Περού. Στη θέση του χρησιμοποίησε τον Ζίγκμουντ Κούκλα, ο οποίος πέρασε αργότερα απ’ τον Απόλλωνα Σμύρνης.

Ο Τομασέφσκι είχε κερδίσει και το ασημένιο μετάλλιο με την Πολωνία στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1976 στο Μόντρεαλ και γι’ αυτό έμεινε στη συνείδηση του κόσμου περισσότερο ως τερματοφύλακας της εθνικής ομάδας, με την οποία αγωνίστηκε 63 φορές. Με εξαίρεση, άλλωστε, το Κύπελλο Βελγίου του 1979 με την Μπέερσοτ (όπου είχε συμπαίκτη, μεταξύ άλλων, τον Αϊτινό Μάνο Σανόν), δεν κατέκτησε κάποιο άλλο τρόπαιο σε συλλογικό επίπεδο, ενώ ούτε το πέρασμά του από την ισπανική Έρκουλες την περίοδο 1981-82 ήταν επιτυχημένο. Έκλεισε την καριέρα του το 1984 στη Λοτζ ύστερα από μια διετία στην οποία δεν ήταν βασικός.

Η πορεία μετά το ποδόσφαιρο

Αφότου κρέμασε τα γάντια του, ο Τομασέφσκι εργάστηκε ως αθλητικός συντάκτης και σχολίαζε τακτικά ποδοσφαιρικούς αγώνες στην τηλεόραση, ενώ το 1986 πήρε πτυχίο προπονητή από την Ακαδημία Φυσικής Αγωγής της Βαρσοβίας. Ωστόσο, δεν εξάσκησε το επάγγελμα πέρα από ένα σύντομο πέρασμα από την τεχνική ηγεσία της Βίτζεβ Λοτζ το 1990.

Ως άνθρωπος που δεν διστάζει να λέει φωναχτά όσα σκεφτόταν, αντιμετώπισε πολλά προβλήματα με την κριτική που άσκησε κατά καιρούς σε στελέχη της πολωνικής ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας. Παρόλα αυτά ήταν δημοφιλής στον κόσμο, κάτι που επιβεβαιώνει και η εκλογή του στο βουλευτικό αξίωμα το 2011, με το συντηρητικό κόμμα PiS. Διατήρησε το πόστο για τέσσερα χρόνια, αλλά στο μεταξύ είχε διαγραφεί από το κόμμα χάνοντας το δικαίωμα να βρίσκεται ξανά στο ψηφοδέλτιό του το 2015. Έθεσε υποψηφιότητα ως ανεξάρτητος αλλά δεν εκλέχτηκε.

Μέχρι και πριν λίγα χρόνια συνήθιζε να περπατάει 10 χιλιόμετρα κάθε μέρα προκειμένου να βελτιώσει τη φυσική του κατάσταση και χρησιμοποιούσε το ποδήλατο για τις πιο μακρινές μετακινήσεις του μες στην πόλη. Παραμένει αγαπητός στο σύνολο των Πολωνών φιλάθλων, ενώ είναι δημοφιλής και στον υπόλοιπο κόσμο χάρη στις εμφανίσεις του στο Μουντιάλ του 1974. Με τα χρόνια αρχίζει να γίνεται γνωστό και τον ιστορικό αγώνα της 17ης Οκτωβρίου 1973 στο Λονδίνο, τον οποίο ο ίδιος δεν έχει δει ποτέ ξανά ολόκληρο σε βίντεο.

Όπως εξήγησε μιλώντας το 2013 στο BBC: «Όταν έχεις παίξει σε ένα ματς όπως αυτό, το κρατάς πάντοτε φυλαγμένο στην καρδιά σου. Μπορεί να ξυπνήσω στη μέση της νύχτας και να θυμηθώ κάθε λεπτό που έζησα».

Πηγές: dzieje.pl («Jan Tomaszewski, “człowiek, który zatrzymał Anglię”, kończy 70 lat»), przegladsportowy.onet.pl («Dekada w stylu Tomaszewskiego. Barwny, nieobliczalny i legendarny»), www.bbc.com («England v Poland 1973: When Clough’s ‘clown’ stopped England»), www.theguardian.com («Whatever the truth of England’s Poland trauma, the lessons of 1973 still resound»), www.transfermarkt.com («Jan Tomaszewski»), eu-football.info.

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 17 Οκτωβρίου

2024: O Παναγιώτης Μπιτάδος από τη Μυτιλήνη κερδίζει το ασημένιο μετάλλιο στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Τριάθλου Κ-23 στην Ανδαλουσία, με χρόνο 1 ώρα 45:16.

2022: Ο Καρίμ Μπενζεμά κερδίζει για πρώτη φορά στην καριέρα του τη Χρυσή Μπάλα.

2015: Πεθαίνει σε ηλικία 69 ετών ο καταξιωμένος Άγγλος προπονητής ποδοσφαίρου, Χάουαρντ Κένταλ, δημιουργός της μεγάλης Έβερτον της δεκαετίας του ’80, ο οποίος πέρασε και από την Ελλάδα (Ξάνθη 1994-95, Εθνικός 1998-99).

2007: Με γκολ του Γιάννη Αμανατίδη η Εθνική Ελλάδας νικά με 1-0 την Τουρκία στο «Αλί Σαμί Γεν» και εξασφαλίζει την πρόκριση στην τελική φάση του Euro 2016.

2004: Ο πρωταθλητής του πινγκ πονγκ, Παναγιώτης Γκιώνης, με παρτενέρ τον πολιτογραφημένο Αυστριακό, Βεσίνγκ Τσεν, κατακτούν το ασημένιο μετάλλιο στο διπλό του Pro Tour της Πολωνίας, αφού στον τελικό γνωρίζουν την ήττα από τους Γερμανούς Τίμο Μπολ και Κριστιάν Σους με 3-4 σετ (10-12, 11-5, 11-8, 5-11, 11-9, 9-11, 8-11).

2001: Πεθαίνει σε ηλικία 78 ετών η πιανίστρια Μισλίν Οστερμαγέρ, η οποία στα νιάτα της είχε αναδειχθεί χρυσή ολυμπιονίκης στη δισκοβολία και τη σφαιροβολία και χάλκινη στο ύψος, το 1948 στο Λονδίνο.

1996: O 29χρονος Κολομβιανός επιθετικός Φελίπε Πέρες Ουρέα τραυματίζεται θανάσιμα ύστερα από ανταλλαγή πυρών στη γειτονιά Φατίμα του Μεντεγίν.

1993: Ο Αμερικανός φόργουουρντ του Πανιωνίου, Χένρι Τέρνερ, κόβει λέι απ του Νίκου Γκάλη στην εκπνοή και χαρίζει στην ομάδα του τη νίκη με 66-65 επί του Παναθηναϊκού, στο κλειστό της Νέας Σμύρνης.

1991: Ο Βασίλης Χατζηπαναγής συμμετέχει σε αγώνα που διεξάγεται προς τιμήν του στο Καυτανζόγλειο, ανάμεσα στον Ηρακλή και μια ομάδα επιλέκτων (6-5).

1988: Ο καταξιωμένος προπονητής μπάσκετ, Κώστας Μουρούζης, αναλαμβάνει καθήκοντα γενικού αρχηγού στην ομάδα ποδοσφαίρου του Παναθηναϊκού.

1984: Η Εθνική Ελλάδας γνωρίζει την ήττα με 3-1 από την Πολωνία στο Κατοβίτσε, στο πλαίσιο των προκριματικών του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1986. Ο Τάσος Μητρόπουλος ανοίγει το σκορ στο 35′, αλλά η Πολωνία το ανατρέπει στο δεύτερο ημίχρονο (62′ Σμολάρεκ, 65′, 75′ Τζιεκανόφσκι).

1981: Ο Βραζιλιάνος Νέλσον Πικέ κατακτά το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της Formula 1 για πρώτη φορά στην καριέρα του, με διαφορά μόλις ενός βαθμού από τον Αργεντινό Κάρλος Ρόιτεμαν, χάρη στην πέμπτη θέση στο τελευταίο γκραν πρι της χρονιάς στην πίστα Σίζαρς Πάλας του Λας Βέγκας.

1971: Με δύο γκολ του Κώστα Νικολαΐδη (10′, 32′) η ΑΕΚ νικά με 2-1 τον Παναθηναϊκό στο ντέρμπι της 5ης αγωνιστικής της Α’ Εθνικής.

1968: Ο Σοβιετικός Βίκτορ Σανέγεφ κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στο τριπλούν στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μεξικού με νέο παγκόσμιο ρεκόρ (17.39 μ.). Το ρεκόρ αλλάζει χέρια συνολικά τέσσερις φορές κατά τη διάρκεια του τελικού, οι οποίες γίνονται πέντε αν συνυπολογίσουμε και το 17.10 μ. του Τζουζέπε Τζεντίλε στον προκριματικό. Στα 5.000 μ. νικητής αναδεικνύεται ο Τυνήσιος Μοχάμεντ Γκαμούντι, ο οποίος αντέχει στην επίθεση του Κενυάτη Κιπ Κέινο. Πρόκειται για το πρώτο χρυσό μετάλλιο που κερδίζει η Τυνησία στην ιστορία της στη διοργάνωση.

1964: Η Σοβιετική Ιρίνα Πρες κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στο πένταθλο των Ολυμπιακών Αγώνων του Τόκιο με νέο παγκόσμιο ρεκόρ (5.246 βαθμοί). Στα 3.000 μ. στιπλ νικητής αναδεικνύεται ο Βέλγος Γκαστόν Ρούλαντς με νέο ολυμπιακό ρεκόρ (8:30.8).

1962: Ο Γιώργος Σιδέρης μεταβαίνει στην Ιταλία προκειμένου να διαπραγματευτεί τη μεταγραφή του στη Λανερόσι Βιτσέντζα. Ο Ολυμπιακός δεν θα δώσει τη συγκατάθεσή του.

1959: Ο Γιώργος Μαρσέλλος κερδίζει το ασημένιο μετάλλιο στο δέκαθλο στους Μεσογειακούς Αγώνες της Βυρηττού με νέο πανελλήνιο ρεκόρ (5.908 β.).

1956: Ο 13χρονος Μπόμπι Φίσερ νικά σε 41 κινήσεις τον Ντόναλντ Μπερν, σε παρτίδα που έχει χαρακτηριστεί ως «ο αγώνας του αιώνα» και διεξάγεται στην Νέα Υόρκη. Ο νεαρός, ο οποίος υποχρεώνει τους πάντες να αναλύσουν πολλές φορές την παρτίδα, δείχνει με τη θυσία της βασίλισσας στην 17η κίνηση ότι έχει το θράσος αλλά και το ταλέντο που θα τον οδηγήσουν στον παγκόσμιο τίτλο δεκαέξι χρόνια αργότερα.

1948: Εγκαινιάζεται το νέο γήπεδο του Απόλλωνα στην περιοχή της Ριζούπολης, δίπλα στις εγκαταστάσεις της δισκογραφικής εταιρείας Columbia. Το κράτος είχε παραχωρήσει την έκταση στο προσφυγικό σωματείο το 1946, ως αντάλλαγμα για την απαλλοτρίωση του παλιού γηπέδου του στο Ρουφ από την Εταιρία Σιδηροδρόμων. Το νέο γήπεδο εγκαινιάζεται με φιλικό αγώνα στη μικτή ομάδα των προσφυγικών σωματείων (Απόλλων, Πανιώνιος, ΑΕΚ) και των γηγενών (Παναθηναϊκός, Ολυμπιακός).

1860: Διεξάγεται το πρώτο επαγγελματικό τουρνουά γκολφ στη Σκωτία, με νικητή τον Γουίλι Παρκ.