Σαν Σήμερα - Τζον ΜακΝτέρμοτ: Ο μυστηριώδης νικητής του παρθενικού Μαραθωνίου της Βοστώνης

Μόλις δεκαπέντε δρομείς στήθηκαν στην εκκίνηση του 1ου Μαραθωνίου της Βοστώνης που έλαβε χώρα στις 19 Απριλίου 1897, έναν χρόνο και κάτι ύστερα από τον αντίστοιχο αγώνα που κέρδισε ο Σπύρος Λούης στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας.

Μόνο δέκα από αυτούς, όμως, έφτασαν στον τερματισμό και φυσικά μόνο ένας θα μπορούσε να είναι ο νικητής. Ο άνθρωπος που έγραψε το όνομά του με χρυσά γράμματα στην ιστορία του αμερικάνικου αθλητισμού ήταν ο Τζον ΜακΝτέρμοτ, ο οποίος κέρδισε με χρόνο 2 ώρες 55:10 τον αγώνα που θα αποκτούσε με τα χρόνια τεράστια διεθνή φήμη.

Ο αθλητισμός βρισκόταν ακόμα στα σπάργανα και ο ίδιος ο ΜακΝτέρμοτ ήταν τότε μόλις 22 ετών, μια και γεννήθηκε στις 22 Οκτωβρίου 1874 στο Μανχάταν. Είχε προλάβει, ωστόσο, να κάνει αισθητή την παρουσία του στην υπό ανάπτυξη αθλητική κοινότητα των ΗΠΑ, μια και ήταν ο νικητής του πρώτου Μαραθωνίου που διεξήχθη ποτέ σε αμερικάνικο έδαφος, στις 19 Σεπτεμβρίου 1896. Είχε αφετηρία το Στάμφορντ του Κονέκτικατ και τερματισμό στις αθλητικές εγκαταστάσεις του Columbia Oval, στο Μπρονξ της Νέας Υόρκης.

Το επίτευγμα αυτό, βέβαια, δεν καθιστούσε τον ιρλανδικής καταγωγής αθλητή φαβορί για τον παρθενικό Μαραθώνιο της Βοστώνης. Όταν, όμως, ο αθλητισμός έγινε αναπόσπαστο κομμάτι των ανθρώπινων δραστηριοτήτων και άρχισε να καταγράφεται η ιστορία του, οι δύο νίκες του ΜακΝτέρμοτ σ’ αυτούς τους ιστορικούς αγώνες, ήταν αρκετές για να του χαρίσουν τον χαρακτηρισμό του πρώτου σπουδαίου δρομέας μεγάλων αποστάσεων των ΗΠΑ.

Γι’ αυτόν τον λόγο σύγχρονοι ερευνητές αναζητούν επίμονα τις ρίζες αυτού του μυστηριώδους αθλητή, για την υπόλοιπη ζωή του οποίου ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά. Το μόνο βέβαιο είναι ότι πέθανε πολύ νέος (σίγουρα πριν το 1906) από φυματίωση, ασθένεια από την οποία ορισμένοι εικάζουν ότι έπασχε ακόμα κι όταν σημείωσε τις ιστορικές νίκες του!

Νίκησε με επτά λεπτά διαφορά

Εμπνευστής του Μαραθωνίου της Βοστώνης ήταν ο Τζορτζ Γκρέιαμ, ο οποίος είχε βρεθεί το 1896 στην Αθήνα ως ένας από τους προπονητές των Αμερικανών αθλητών που είχαν πάρει μέρος στους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες της σύγχρονης εποχής.

Ο άθλος του Λούη και το ηρωικό πνεύμα του αγώνα των 40 (περίπου) χιλιομέτρων εντυπωσίασε πολύ τον Γκρέιαμ. Με την επιστροφή του από την Ελλάδα, λοιπόν, έβαλε σκοπό να διοργανώσει έναν αντίστοιχο αγώνα στην πόλη όπου κατοικούσε, κάτι που τελικά κατάφερε με τη βοήθεια του επιχειρηματία Χέρμπερτ Χόλτον. Ως ημερομηνία διεξαγωγής τη 19η Απριλίου 1897, οπότε και εορτάζεται η Ημέρα των Πατριωτών (Patriot’s Day) στις πολιτείες της Μασαχουσέτης και του Μέιν.

Οι αθλητές που δήλωσαν αρχικά συμμετοχή ήταν δεκαοχτώ, όμως στην αφετηρία (στην πόλη Άσλαντ) εμφανίστηκαν μόνο δεκαπέντε, όλοι προερχόμενοι από συλλόγους της Βοστώνης και της Νέας Υόρκης. Ο Τόμας Μπερκ, χρυσός ολυμπιονίκης των 100 και των 400 μέτρων στην Αθήνα, χάραξε με το τακούνι του τη γραμμή της εκκίνησης στον χωμάτινο δρόμο και λίγο αργότερα έδωσε το πρόσταγμα («Go!») στους δρομείς να ξεκινήσουν.

Ο ΜακΝτέρμοτ, ο οποίος εργαζόταν ως λιθογράφος και εκπροσωπούσε το Pastime Club της Νέας Υόρκης, ξέφυγε περίπου στα μισά της διαδρομής από τον βασικό αντίπαλό του, τον Καναδό Ντικ Γκραντ (ο οποίος αργότερα εγκατέλειψε) και τον Χάμιλτον Γκρέι (που τερμάτισε τελικά τέταρτος). Παρά το γεγονός ότι έπαθε αμέτρητες κράμπες, που τον ανάγκασαν να κάνει στάσεις στο τελευταίο σκέλος της διαδρομής, δεν κινδύνευσε να χάσει τη νίκη. Τερμάτισε μάλιστα πρώτος με επτά λεπτά διαφορά από τον δεύτερο, τον Τζέι Τζέι Κίρναν του Σεντ Μπαρτόλομιου.

Την ώρα που πέρασε το κατώφλι του Irvington Oval, όπου είχε οριστεί ο τερματισμός, το συγκεντρωμένο πλήθος υποδέχθηκε με ιαχές ενθουσιασμού. «Το μικροκαμωμένο παλικαράκι», όπως χαρακτήρισε τον ΜακΝτέρμοτ ένας ρεπόρτερ στην ανταπόκρισή του, έκανε τον γύρο του στίβου χαιρετώντας τους θεατές κι έκοψε το νήμα χαρούμενος, αλλά και αποκαμωμένος.

Έχασε τέσσερα κιλά στη διάρκεια του αγώνα

Ο νικητής του αγώνα που εξελίχθηκε αργότερα στον σημαντικότερο ετήσιο διεθνή Μαραθώνιο στον κόσμο, ήταν έτοιμος να καταρρεύσει μετά τον τερματισμό. Τα δάχτυλα των ποδιών του ήταν γεμάτα φουσκάλες και το δέρμα απ’ τις πατούσες του είχε ξεκολλήσει, ενώ – κατά δήλωσή του – είχε χάσει τέσσερα κιλά που… δεν του περίσσευαν.

«Αυτός θα είναι πιθανότατα ο τελευταίος μου μεγάλος αγώνας», είχε δηλώσει ο ΜακΝτέρμοτ, αφήνοντας όμως αργότερα να εννοηθεί ότι δεν θα έκανε πράξη την… απειλή του: «Δεν θέλω να τα παρατήσω τώρα διότι θα με πουν δειλό και λιποτάκτη, αλλά κοιτάξτε τα πόδια μου. Έχω άδικο να θέλω να σταματήσω; Μόνο τετρακόσια μέτρα περπάτησα σε όλη τη διαδρομή και το έκανα για πρώτη φορά αφού είχα περάσει το 20ό μίλι».

«Το σώμα μου είναι εντάξει, αλλά τα πόδια μου είναι πολύ καταπονημένα. Τα δάχτυλά μου έχουν γεμίσει φουσκάλες και το δέρμα απ’ τις πατούσες έχει ξεκολλήσει. Ζύγιζα 56 κιλά πριν την εκκίνηση κι έχασα τέσσερα κατά τη διάρκεια του αγώνα».

Ο χρόνος του ιρλανδικής καταγωγής αθλητή (2 ώρες 55:10) ήταν αρκετά πιο γρήγορος από εκείνον του Λούη το 1896 (2 ώρες 58:50). Όμως, δεν μπορούσε να θεωρηθεί ρεκόρ επειδή καμία από τις δύο διαδρομές δεν είχε υπολογιστεί με ακρίβεια ώστε να διαπιστωθεί αν οι αθλητές κάλυψαν την ίδια απόσταση. Σύμφωνα με μεταγενέστερους υπολογισμούς, πάντως, η διαδρομή του πρώτου Μαραθωνίου της Βοστώνης ήταν 24,5 μίλια, δηλαδή 39,4 χιλιόμετρα (περίπου 800 μέτρα μικρότερη από εκείνη της Αθήνας στους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς).

Στον 2ο Μαραθώνιο της Βοστώνης, το 1898, ο ΜακΝτέρμοτ έτρεξε με μεγαλύτερη ένταση και βελτίωσε την επίδοσή του (2 ώρες 54:17). Ωστόσο είχε υψηλότερο ανταγωνισμό και τερμάτισε τέταρτος, περίπου έξι λεπτά πίσω από τον τρίτο και δώδεκα πίσω από τον νικητή, τον Καναδό Ρόναλντ ΜακΝτόναλντ. Νωρίτερα εκείνον τον Απρίλιο είχε καταλάβει την 38η θέση στο εθνικό πρωτάθλημα ανωμάλου δρόμου των ΗΠΑ.

Αυτοί είναι και οι μοναδικοί αγώνες για τους οποίους υπάρχουν τεκμήρια ότι συμμετείχε ύστερα από τις νίκες του στους δύο πρώτους Μαραθώνιους που φιλοξενήθηκαν επί αμερικανικού εδάφους, το 1896 και το 1897, αν και έχει καταγραφεί και η δήλωση συμμετοχής του σε έναν αγώνα ανώμαλου δρόμου το 1900. Την υπόλοιπη ζωή του καλύπτει ένα μυστήριο.

Η ασθένεια και το μυστηριώδες τέλος

Για πολλά χρόνια ήταν εντελώς άγνωστη ακόμα και η ακριβής ημερομηνία θανάτου του ΜακΝτέρμοτ. Μόλις πρόσφατα σύγχρονοι ερευνητές, αλλά και μακρινοί απόγονοι συγγενών του που αφιέρωσαν πολύ χρόνο ξεψαχνίζοντας αρχεία ακόμα και στο ληξιαρχείο της Νέας Υόρκης, ανακάλυψαν ότι ήταν γιος Ιρλανδών μεταναστών, του Τζέιμς ΜακΝτέρμοτ και της Λίζι Γκρέιντι, η οποία πέθανε γύρω στο 1885, όταν ο Τζον ήταν μόλις έντεκα ετών.

Πολύ πρόσφατα εντοπίστηκε ένα δημοσίευμα της «Louisville Courier Journal» που ανέφερε στην προεπισκόπηση του Μαραθωνίου της Βοστώνης του 1905 ότι ο νικητής του παρθενικού αγώνα, το 1897, είχε φύγει από τη ζωή. Το 1906, η «Star-Gazzette» που κυκλοφορούσε στην Ελμίρα της Νέας Υόρκης ανέφερε ότι ο ΜακΝτέρμοτ ήταν ασυνήθιστα αδύνατος ακόμα και την εποχή που σημείωσε τις αθλητικές διακρίσεις του και πρόσθετε ότι αιτία του θανάτου του ήταν η φυματίωση.

Ακόμα μεγαλύτερη εντύπωση προκαλεί ένα δημοσίευμα της Boston Globe το 1921. Συντάκτης του ήταν ο Λόρενς Σουίνι, ο οποίος είχε παρακολουθήσει τον Μαραθώνιο του 1897 και ισχυριζόταν ότι ο ΜακΝτέρμοτ έπασχε από τότε από πνευμονική πάθηση. Είναι βέβαιο, επίσης, ότι η αδελφή του, Τζούλια, πέθανε κι αυτή από φυματίωση το 1905.

Μόλις το 2022 μία ιδιωτική ερευνήτρια εντόπισε μία ληξιαρχική πράξη θανάτου ενός Τζον ΜακΝτέρμοτ με ημερομηνία τις 13 Μαΐου 1903. Ο τόπος (το νοσοκομείο Bellevue της Νέας Υόρκης) και η αιτία (φυματίωση) επιβεβαιώνουν σε μεγάλο βαθμό ότι πρόκειται για τον νικητή του παρθενικού Μαραθωνίου της Βοστώνης, ο οποίος μπορεί να μη στάθηκε τυχερός στη ζωή του, κέρδισε όμως την αθανασία χάρη στα πρωτοποριακά αθλητικά κατορθώματά του.

Πηγές: en.wikipedia.org («John McDermott»), tracksmith.com («LITTLE MAC – America’s First Great Marathoner»), www.clickamericana.com («What the first Boston Marathon was like back in 1897»), vitabrevis.americanancestors.org («Where did the first Boston Marathon winner go?», «Continuing the search for the first Boston Marathon winner: we want your help!»).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 19 Απριλίου

2023: Ο Νίκος Πολυχρονόπουλος και ο Κώστας Κόκκορης κερδίζουν το χρυσό μετάλλιο στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Τρίσποντου Μπιλιάρδου που φιλοξενείται στην Αττάλεια της Τουρκίας. Οι Έλληνες πρωταθλητές νικούν στον τελικό τo δίδυμο της Σουηδίας που απαρτίζουν οι θρύλοι του παιχνιδιού, Τόρμπιερν Μπλόμνταλ και Μίκαελ Νίλσον.

2017: Ο Φάρος Κερατσινίου καταρρίπτει το ρεκόρ παραγωγικότητας της Α2 μπάσκετ, με τη θριαμβευτική νίκη του επί του Παγκρατίου με 164-103. Το προηγούμενο ρεκόρ κατείχε απ’ την περίοδο 1990-91 ο Ηλυσιακός, στην εντός έδρας νίκη του επί του Πειραϊκού με 143-111.

2015: Ο Βλάσης Μάρας κατακτά το χάλκινο μετάλλιο στο μονόζυγο με 14.666 βαθμούς στο ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ενόργανης γυμναστικής στο Μονπελιέ.

2011: Πεθαίνει από καρκίνο σε ηλικία μόλις 57 ετών η θρυλική Νορβηγίδα μαραθωνοδρόμος, Γκρέτε Βάιτζ. Πέρα από τις εννέα νίκες της στον διεθνή Μαραθώνιο της Νέας Υόρκης, είχε κατακτήσει το χρυσό μετάλλιο στο 1ο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου του 1983 στο Ελσίνκι και το ασημένιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1984 στο Λος Άντζελες.

2010: Ο Βλάσης Μάρας κατακτά το χρυσό μετάλλιο στο μονόζυγο στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα ενόργανης γυμναστικής που διεξάγεται στο Μπέρμιγχαμ και γίνεται ο πρώτος αθλητής στην ιστορία του αθλήματος που φτάνει τα πέντε χρυσά ευρωπαϊκά μετάλλια.

1997: Ο Άρης αναδεικνύεται πρωταθλητής Ελλάδας στο βόλεϊ νικώντας την Ορεστιάδα με 3-0 στο κλειστό της Μίκρας και σπάει το κατεστημένο που ήθελε το εθνικό πρωτάθλημα να καταλήγει στην Αθήνα από την καθιέρωσή του, το 1968. Προπονητής της ομάδας είναι ο Κώστας Χαριτωνίδης, αρχηγός ο Βαγγέλης Κουτσονίκας και συμπαίκτες του οι Λιούμπομιρ Γκάνεφ (πρώτος σε πόντους και άσους), Πλάμεν Κονστανίνοφ, Στέλιος Παπακοσμάς, Γιάννης Μέλκας.

1995: Ο Παναθηναϊκός κατακτά το Κύπελλο Ελλάδας νικώντας 1-0 την ΑΕΚ στην παράταση με γκολ που πετυχαίνει ο Κριστόφ Βαζέχα με πέναλτι στο 118ο λεπτό. Η απόφαση του διαιτητή, Φίλιππου Μπάκα, να καταλογίσει την εσχάτη των ποινών προκάλεσε θύελλα διαμαρτυριών απ’ τους παίκτες της Ένωσης, δύο εκ των οποίων (Μανωλάς και Βλάχος) αποβάλλονται. Λίγες μέρες αργότερα, ο Μπάκας δέχεται δολοφονική επίθεση με λοστούς από αγνώστους και γλιτώνει με σοβαρούς τραυματισμούς σε διάφορα σημεία του σώματός του. Οι δράστες δεν θα εντοπιστούν ποτέ.

1994: Ο Ολυμπιακός νικά με 77-72 τον Παναθηναϊκό στον πρώτο ελληνικό εμφύλιο του Κυπέλλου Πρωταθλητριών μπάσκετ, στον ημιτελικό του Final-4 του Τελ Αβίβ.

1992: Ο Έλληνας πρωταθλητής του πινγκ πονγκ, Καλίν Κρεάνγκα, κατακτά το χρυσό μετάλλιο στο μικτό διπλό του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος της Στουτγάρδης, έχοντας ως συμπαίκτρια την Οτίλια Μπαντέσκου από τη Ρουμανία (χώρα απ’ την οποία κατάγεται κι ο ίδιος).

1990: Πεθαίνει σε ηλικία 75 ετών ο Γεώργιος Βήχος, παλιός πρωταθλητής της σκοποβολής (με συμμετοχές στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1936 και του 1948) και πρώτος γενικός γραμματέας Αθλητισμού, το 1959.

1990: Η Γιουγκοπλάστικα Σπλιτ στέφεται πρωταθλήτρια Ευρώπης στο μπάσκετ για δεύτερη διαδοχική χρονιά, νικώντας την Μπαρτσελόνα με 72-67 στον τελικό του Final-4 της Σαραγόσα. Πολυτιμότερος παίκτης της διοργάνωσης ανακηρύσσεται ο 21χρονος Τόνι Κούκοτς. Στον μικρό τελικό, η Λιμόζ νικά με 103-91 τον Άρη, για τον οποίο ο Νίκος Γκάλης σημειώνει 43 πόντους.

1989: Η Μίλαν του Αρίγκο Σάγκι συντρίβει με 5-0 τη Ρεάλ Μαδρίτης στο Σαν Σίρο και προκρίνεται στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών (το πρώτο ματς είχε λήξει 1-1). Τα γκολ πετυχαίνουν οι Αντσελότι (17′), Ράικαρντ (24′), Γκούλιτ (45′), Φαν Μπάστεν (49′) και Ντοναντόνι (60′). Αντίπαλος της Μίλαν θα είναι η Στεάουα Βουκουρεστίου, η οποία αποσπά 1-1 από τη Γαλατασαράι στην Κωνσταντινούπολη (πρώτο ματς 4-0).

1987: Οι Λος Άντζελες Κλίπερς ολοκληρώνουν την κανονική περίοδο του ΝΒΑ με αρνητικό ρεκόρ (12 νίκες-70 ήττες).

1971: Ο Κολομβιανός Άλβαρο Μεχία κερδίζει τον 75ο Μαραθώνιο της Βοστώνης με διαφορά μόλις πέντε δευτερολέπτων από τον δεύτερο, τον Ιρλανδό Πατ ΜακΜάον.

1964: Ο Παναθηναϊκός εξασφαλίζει και μαθηματικά τον τίτλο του πρωταθλητή της Α’ Εθνικής χάρη στη νίκη του με 4-0 επί του ΠΑΟΚ στη Λεωφόρο, ενώ παραμένει αήττητος δύο αγωνιστικές πριν από το τέλος. Ο διεθνής εξτρέμ Δημήτρης Θεοφάνης πετυχαίνει δύο γκολ για το «τριφύλλι» στη μοναδική συμμετοχή του εκείνη τη σεζόν.

1958: Ο Μπόμπι Τσάρλτον κάνει ντεμπούτο με την εθνική ομάδα της Αγγλίας και σημειώνει το πρώτο από τα 49 γκολ του, στην νίκη επί της Σκωτίας με 4-0 στο Χάμπντεν Παρκ.

1957: Φτάνει στην Αθήνα κατόπιν πρόσκλησης του χρηματοδότη του Εθνικού, Δημήτρη Καρέλλα, η ομάδα των Ούγγρων πολιτικών προσφύγων με επικεφαλής τους Φέρεντς Πούσκας, Σάντορ Κότσις και Γκιούλα Γκρόσιτς. Σκοπός είναι η διεξαγωγή φιλικών αγώνων και όχι – όπως λανθασμένα έχει επικρατήσει να λέγεται – η μεταγραφή των διεθνών άσων στον πειραϊκό σύλλογο. Ο Καρέλλας, πάντως, κλείνει μερικές μέρες αργότερα συμφωνία για την απόκτηση πέντε νεαρών ποδοσφαιριστών της ουγγρικής προσφυγικής ομάδας, κάτι που δίνει αφορμή στην ΕΠΟ (που τον είχε στο στόχαστρο λόγω καταγγελιών για απόπειρες δωροδοκίας αντιπάλων παικτών) να τον αποβάλει από το πρωτάθλημα ως επαγγελματικό σωματείο.

1940: Ο Καναδός Ζεράρ Κοτέ σημειώνει την πρώτη από τις τέσσερις συνολικά νίκες του στον Μαραθώνιο της Βοστώνης, με χρόνο 2 ώρες 28:28.

1920: Ο Παναγιώτης Τριβουλίδης, Έλληνας δρομέας που έχει μεταναστεύσει από το 1916 στις ΗΠΑ, κερδίζει τον 24ο Μαραθώνιο της Βοστώνης με χρόνο 2 ώρες 29:31.

1911: Ο Κλάρενς ΝτεΜάρ κερδίζει τον Μαραθώνιο της Βοστώνης. Είναι η πρώτη από τις επτά νίκες του Αμερικανού δρομέα στον διεθνούς φήμης αγώνα.

1906: Πεθαίνει σε ηλικία 56 ετών ο Σπένσερ Γκορ, ο τενίστας που είχε κερδίσει το πρώτο τουρνουά του μονού ανδρών στο Γουίμπλεντον, το 1877.

1906: O 18χρονος Αμερικανός Τίμοθι Φορντ γίνεται ο νεότερος δρομέας που κερδίζει τον Μαραθώνιο της Βοστώνης.

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News