Σαν Σήμερα - Σλόβαν Μπρατισλάβας: Κυπελλούχος Ευρώπης λίγους μήνες μετά τη σοβιετική εισβολή στην Πράγα

Στις αναρίθμητες συνεντεύξεις που έχουν δώσει για να διηγηθούν την πορεία μέχρι τον τελικό του Κυπέλλου  Πρωταθλητριών του 1971 οι παλαίμαχοι άσοι του Παναθηναϊκού, θα τους έχετε ακούσει να λένε: «Ποια Έβερτον και ποιος Ερυθρός Αστέρας; Η Σλόβαν ήταν πιο δύσκολη».

Δεν υπάρχει δόση υπερβολής σ’ αυτές τις δηλώσεις. Στις 21 Μαΐου 1969 η Σλόβαν Μπρατισλάβας είχε κατακτήσει το Κύπελλο Κυπελλούχων νικώντας στον τελικό που διεξήχθη στη Βασιλεία την Μπαρτσελόνα με 3-2. Με την ίδια σχεδόν σύνθεση αντιμετώπισε ενάμισι χρόνο αργότερα τους «πράσινους» και ίσως να μην ήταν τυχαίο ότι ήταν και η μοναδική ομάδα (πέραν του Άγιαξ) που τους νίκησε. Έστω κι αν η επικράτησή της με 2-1 στη ρεβάνς ήταν χωρίς αντίκρισμα, αφού ο Παναθηναϊκός είχε κερδίσει τον πρώτο αγώνα στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας με 3-0.

Η σπουδαία εκείνη ομάδα που προπονούσε ο Μίχαλ Βίτσαν (ο οποίος θα περνούσε πολλά χρόνια αργότερα κι από τον πάγκο του Άρη) έμεινε στην Ιστορία ως η μοναδική εκπρόσωπος της ενωμένης Τσεχοσλοβακίας που κατέκτησε ευρωπαϊκό τρόπαιο. Ήταν παράλληλα η πρώτη εκπρόσωπος της Ανατολικής (aka κομμουνιστικής) Ευρώπης που κέρδισε διοργάνωση της ΟΥΕΦΑ – αν εξαιρέσουμε το Κύπελλο Εκθέσεων το οποίο δεν αναγνωρίζει πλέον ως δικό της η ευρωπαϊκή συνομοσπονδία.

Καμία άλλη ομάδα της Τσεχοσλοβακίας δεν πλησίασε εκείνη τη διάκριση. Ούτε από το 1992 και μετά, οπότε τα δύο κράτη της χωρίστηκαν και ακολουθεί το καθένα τον δικό του δρόμο, δημιουργήθηκαν ποτέ προϋποθέσεις για την κατάκτηση ενός ευρωπαϊκού τροπαίου. Άπιαστο παραμένει το επίτευγμα για την ίδια η Σλόβαν, η οποία αν και είναι μόνιμη πρωταθλήτρια Σλοβακίας τα τελευταία χρόνια, δεν έχει πετύχει κάτι σπουδαίο εκτός συνόρων.

Συνήθης αντίπαλος του ΠΑΟΚ και του Ολυμπιακού (τους έχει αντιμετωπίσει από δύο φορές από το 2019 και μετά), με «ταβάνι» τη φάση των ομίλων ή τη League Phase, έχει αφήσει τους μεγαλύτερους σε ηλικία οπαδούς της να ζουν με τις αναμνήσεις της ομάδας του 1968-69. Και τους νεότερους να ακούνε τις διηγήσεις τους ελπίζοντας να ζήσουν κάποτε ανάλογα μεγαλεία.

Από τη σοβιετική εισβολή, στην κορυφή

Η ειρωνεία είναι ότι η πορεία της Σλόβαν για την κατάκτηση του Κυπέλλου Κυπελλούχων είχε αρχίσει σε μία περίοδο έντονης πολιτικής και κοινωνικής αστάθειας. Τη νύχτα της 20ής προς 21η Αυγούστου 1968 είχαν εισβάλει στην Πράγα οι δυνάμεις του Συμφώνου της Βαρσοβίας (με επικεφαλής τη Σοβιετική Ένωση), με σκοπό να καταστείλουν τις φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις που είχε θέσει σε εφαρμογή από τον Ιανουάριο ο πρόεδρος, Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ.

Η Άνοιξη της Πράγας όπως έχει μείνει στην Ιστορία, μια προσπάθεια του Ντούμπτσεκ για έναν «σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο», καταπνίγηκε στο αίμα. Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Τσεχοσλοβακίας υποχρεώθηκε να συνταχθεί ξανά με τη γραμμή της Μόσχας, όμως λόγω της αστάθειας που επικρατούσε, η ΟΥΕΦΑ αποφάσισε να μετατρέψει τις κληρώσεις των διοργανώσεών της σε μίνι ορισμούς. Οι ομάδες του Ανατολικού Μπλοκ θα κληρώνονταν μόνο μεταξύ τους, με την ελπίδα ότι η κατάσταση θα βελτιωνόταν τους μήνες που θα ακολουθούσαν.

Η πολιτική πρωτοβουλία της ευρωπαϊκής συνομοσπονδίας δεν άρεσε στη Σοβιετική Ένωση, την Ανατολική Γερμανία, την Πολωνία, την Ουγγαρία και τη Βουλγαρία, οι οποίες απέσυραν τους συλλόγους της από τις διοργανώσεις της. Στο Κύπελλο Κυπελλούχων δεν κατέβηκαν η Ντινάμο Μόσχας, η Ουνιόν Βερολίνου, η Γκόρνικ Ζάμπζε, η Ράμπα Έτο και η Σπαρτάκ Σόφιας, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα πολλές ομάδες να πάρουν προκρίσεις χωρίς αγώνα (στον 1ο ή τον 2ο γύρο).

Η Τσεχοσλοβακία δεν απέσυρε τις εκπροσώπους της και ίσως να μην είναι τυχαίο ότι από αυτές τις συνθήκες σημείωσε τις μεγαλύτερες επιτυχίες της στις δύο κορυφαίες ευρωπαϊκές διοργανώσεις. Η Σπάρτακ Τρνάβα έφτασε στους «4» του Κυπέλλου Πρωταθλητριών έχοντας αποκλείσει στα προημιτελικά την ΑΕΚ, ενώ η Σλόβαν έκανε την υπέρβαση με την κατάκτηση του Κυπέλλου Κυπελλούχων. O δρόμος μέχρι τον τελικό, πάντως, κάθε άλλο παρά εύκολος ήταν.

Ύστερα από τη δύσκολη πρόκριση επί της γιουγκοσλαβικής Μπορ (3-0, 0-2), κληρώθηκε να αντιμετωπίσει την Πόρτο, η οποία αν και ήταν τότε η τρίτη δύναμη της Πορτογαλίας πίσω απ’ την Μπενφίκα και τη Σπόρτινγκ, ήταν υπολογίσιμο μέγεθος και κέρδισε το πρώτο ματς στην έδρα της με 1-0. Στη ρεβάνς της Μπρατισλάβας, όμως, η Σλόβαν νίκησε με 4-0, με τους δίδυμους αδελφούς Γιαν και Γιόζεφ Τσάπκοβιτς να σημειώνουν από ένα γκολ και τον Κάρολ Γιοκλ άλλα δύο.

Οι προημιτελικοί ήταν ακόμα πιο απαιτητικοί, αφού αντίπαλος ήταν η Κυπελλούχος Ιταλίας Τορίνο. Η ομάδα του Βίτσαν, όμως, τη νίκησε τόσο εκτός (1-0 με γκολ του Γιοκλ) όσο και εντός έδρας (2-1 με σκόρερ τον αρχηγό Αλεξάντερ Χόρβατ και τον Γιαν Χλαβένκα) και έκλεισε θέση για τους «4», όπου κληρώθηκε να αντιμετωπίσει την Ντανφέρμλιν. Οι Σκωτσέζοι είχαν αποκλείσει δύο γύρους νωρίτερα τον Ολυμπιακό, όμως η Σλόβαν πήρε την πρόκριση αποσπώντας 1-1 στο πρώτο ματς και νικώντας 1-0 στην έδρα της. Και τα δύο γκολ πέτυχε ο Γιαν Τσάπκοβιτς.

Η δικιά τους πτήση στο φεγγάρι

Το ψυχροπολεμικό συντήρησε κατά τη διάρκεια εκείνης της αγωνιστικής σεζόν ο «πόλεμος» των ΗΠΑ με τη Σοβιετική Ένωση για την κατάκτηση του διαστήματος. Τον Οκτώβριο του 1968 οι Αμερικανοί πραγματοποίησαν την αποστολή «Απόλλων 7», που ήταν η πρώτη επανδρωμένη πτήση τους στο διάστημα και τις ημέρες του τελικού του Κυπέλλου Κυπελλούχων βρισκόταν σε εξέλιξη η αποστολή «Απόλλων 10», η οποία πραγματοποίησε τροχιά γύρω απ’ τη Σελήνη. Δύο μήνες αργότερα, ο Νιλ Άρμστρονγκ και ο Μπαζ Όλντριν θα γίνονταν οι πρώτοι άνθρωποι που θα πατούσαν στον δορυφόρο της Γης.

Δεν ξέρουμε πόσο απασχολούσαν όλα αυτά τους ποδοσφαιριστές της Σλόβαν. Η ουσία είναι ότι κατέβηκαν στον τελικό της 21ης Μαΐου 1969 στο «Ζανκτ Γιάκομπ» της Βασιλείας χωρίς φόβο απέναντι στην Μπαρτσελόνα. Η οποία μπορεί να μην είχε καμία σχέση με τον κολοσσό στον οποίο έχει εξελιχθεί στις μέρες μας, ήταν όμως μια πολύ υπολογίσιμη δύναμη ενός από τα πιο προηγμένα πρωταθλήματα της Ευρώπης και ήταν το ακλόνητο φαβορί.

Ούτε η ομάδα του Βίτσαν, όμως, ήταν τυχαία και το απέδειξε εκείνο το βράδυ. Μόλις στο 2′ ο έμπειρος Λουντοβίτ Τσβέτλερ άνοιξε το σκορ με σουτ μέσα απ’ την περιοχή και παρά τη γρήγορη αντίδραση των Μπλαουγκράνα με το 1-1 από τον Ζαλδούα στο 16′, το πρώτο ημίχρονο έκλεισε με προβάδισμα δύο τερμάτων της Σλόβαν. Ο αμυντικός Βλαντιμίρ Χρίβνακ πέτυχε το δεύτερο γκολ με σουτ στο 30′ αφού προηγουμένως έπαιξε το «ένα-δύο» με τον Τσβέτλερ και κέρδισε μια κόντρα και ο Γιαν Τσάπκοβιτς έγραψε το 3-1 στο 42′ με ωραίο πλασέ.

Παρακολουθώντας κανείς τα στιγμιότυπα του τελικού πιθανότατα θα χαμογελάσει με το πόσο αναποτελεσματικές ήταν οι αμυντικές γραμμές των δύο ομάδων – ειδικά της Μπαρτσελόνα. Έτσι, όμως, ήταν το ποδόσφαιρο της εποχής. Οι Καταλανοί μείωσαν στο 52′ με απ’ ευθείας κόρνερ του 22χρονου τότε Κάρλες Ρεσάκ (ο τερματοφύλακας Αλεξάντερ Βέντσελ παραπονέθηκε ότι «τυφλώθηκε» από το φως των προβολέων), αλλά δεν μπόρεσαν να φτάσουν στην ισοφάριση. Ο Ζαλδούα έστειλε την μπάλα άουτ προ κενής εστίας λίγα λεπτά πριν τη λήξη, όμως και η Σλόβαν είχε ευκαιρίες για να αυξήσει το προβάδισμά της με τις φαρμακερές αντεπιθέσεις της.

Το τελικό σφύριγμα του Ολλανδού διαιτητή Λάου Φαν Ράβενς βρήκε τους παίκτες της Σλόβαν να πανηγυρίζουν μια επιτυχία την ιστορικότητα της οποίας συνειδητοποίησαν αρκετά χρόνια αργότερα. Η κατάκτηση του πρωταθλήματος Τσεχοσλοβακίας τη σεζόν 1969-70 ήρθε ως επιστέγασμα της εξαιρετικής δουλειάς του Βίτσαν. Στην Ευρώπη, όμως, η ομάδα της Μπρατισλάβας δεν έφτασε ποτέ ξανά κοντά στην επανάληψη εκείνου του άθλου.

Πριν από τον αποκλεισμό από τον Παναθηναϊκό στον 2ο γύρο του Κυπέλλου Πρωταθλητριών του 1970-71, είχε αποτύχει παταγωδώς και στην υπεράσπιση του Κυπέλλου Κυπελλούχων το 1969-70 (η Ντινάμο Ζάγκρεμπ την απέκλεισε στον 1ο γύρο με συνολικό σκορ 3-0). Στον αντίποδα, ο Χόρβατ, ο Γιοκλ, ο Γιαν Τσάκποβιτς, ο Γιαν Ζλόχα κι ο Ιβάν Χρντλίτσκα έπαιξαν με την Εθνική Τσεχοσλοβακίας στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1970, ενώ ο αριστερός μπακ Γιόζεφ Τσάπκοβιτς είχε συμβολή στην κατάκτηση του Euro ’76.

Πηγές: uefa.com («1968/69: Slovan shine despite political clouds»), gameofthepeople.com («Great Reputations: Slovan Bratislava 1969 – just a touch of irony»), breakingthelines.com («Moments of the UEFA Cup Winners’ Cup – Part 1: Slovan Bratislava 1968/69»), sport660.wordpress.com («LA COPPA DELLE COPPE 1969 DELLO SLOVAN BRATISLAVA, UNICO SUCCESSO EUROPEO DI UNA SQUADRA CECOSLOVACCA»), el.wikipedia.org («Άνοιξη της Πράγας»), en.wikipedia.org («1968-69 European Cup Winners Cup».

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 21 Μαΐου

2023: Με καλάθι του Σέρχιο Γιουλ τρία δευτερόλεπτα πριν τη λήξη, η Ρεάλ Μαδρίτης νικά τον Ολυμπιακό με 79-78 στον τελικό του Final-4 του Κάουνας και κατακτά την Ευρωλίγκα για εντέκατη φορά στην ιστορία της.

2022: Ο Παναθηναϊκός νικά 1-0 τον ΠΑΟΚ με πέναλτι του Αϊτόρ στο 34′ και κατακτά το Κύπελλο Ελλάδας για 19η φορά στην ιστορία του.

2021: Ο Απόστολος Χρήστου κατακτά το χάλκινο μετάλλιο στα 100 μέτρα ύπτιο του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος της Βουδαπέστης, με χρόνο 52.97.

2008: Η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ νικά την Τσέλσι με 6-5 στα πέναλτι (κανονικός αγώνας και παράταση 1-1) και κατακτά το Champions League για τρίτη φορά στην ιστορία της.

2006: Η Αναστασία Κωστάκη γίνεται η πρώτη Ελληνίδα μπασκετμπολίστρια που αγωνίζεται σε επίσημο αγώνα του WΝΒΑ με τη φανέλα των Χιούστον Κόμετς.

2005: Ο Ολυμπιακός κατακτά το Κύπελλο Ελλάδος στο ποδόσφαιρο για 21η φορά στην ιστορία του, όταν νικά με 3-0 τον Άρη στον τελικό που διεξάγεται στο Παμπελοποννησιακό Στάδιο της Πάτρας.

2003: Με γκολ του Βραζιλιάνου Ντερλέι στο 115′, η Πόρτο νικά με 3-2 τη Σέλτικ στον τελικό του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ στη Σεβίλλη και κατακτά τον πρώτο της ευρωπαϊκό τίτλο μετά το Κύπελλο Πρωταθλητριών του 1987. Προπονητής των «Δράκων» είναι ανερχόμενος Ζοζέ Μουρίνιο.

2000: Ο Ολυμπιακός εξασφαλίζει τον τίτλο του πρωταθλητή στο ποδόσφαιρο για τέταρτη διαδοχική σεζόν, όταν νικά 1-0 στην Ξάνθη με αυτογκόλ του Καρτάλη. Πρόκειται για την πρώτη χρονιά της «μετά Μπάγεβιτς» εποχής και τελειώνει με προπονητή τον Γιάννη Ματζουράκη, ο οποίος έχει αναλάβει απ’ τον Απρίλιο την τεχνική ηγεσία αντί του Ιταλού, Αλμπέρτο Μπιγκόν.

1997: Ο Ολυμπιακός νικά με 68-53 την ΑΕΚ στον τέταρτο τελικό των πλέι οφ της Α1 μπάσκετ και εξασφαλίζει τον τίτλο με 3-1 νίκες. Έτσι, ολοκληρώνει το πρώτο triple crown της ιστορίας του αφού νωρίτερα είχε κατακτήσει και το Κύπελλο Πρωταθλητριών και το Κύπελλο Ελλάδας.

1997: Η Σάλκε κατακτά το Κύπελλο ΟΥΕΦΑ νικώντας με 4-1 στα πέναλτι την Ίντερ. Οι Μιλανέζοι επικρατούν με 1-0 στον δεύτερο τελικό στο «Τζουζέπε Μεάτσα» και ισοφαρίζουν το σκορ του πρώτου αγώνα στο Γκελζενκίρχεν. Στην ψυχοφθόρα διαδικασία ήρωας αναδεικνύεται ο τερματοφύλακας, Γενς Λέμαν, ο οποίος αποκρούει την εκτέλεση του Ιβάν Ζαμοράνο.

1994: Πεθαίνει σε ηλικία 60 ετών ο Ουαλός επαγγελματίας παίκτης του σνούκερ, Κλιφ Γουίλσον.

1990: Ο Άρης συντρίβει τον ΠΑΟΚ με 75-62 στον τελικό του Κυπέλλου μπάσκετ με 35 πόντους του Νίκου Γκάλη και κάνει το νταμπλ για τέταρτη διαδοχική χρονιά.

1986: Με γκολ των Σαραβάκου (35′) και Μπατσινίλα (42′) ο Παναθηναϊκός νικά με 2-1 την ΑΕΚ (είχε προηγηθεί στο 11′ με πέναλτι του Καραγκιοζόπουλου) και προκρίνεται στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας, όπου τον περιμένει ο Ολυμπιακός.

1980: Η Άιντραχτ Φρανκφούρτης νικά 1-0 την Μπορούσια Μενχενγκλάντμπαχ στον δεύτερο τελικό του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ και κατακτά το τρόπαιο χάρη στα εκτός έδρας τέρματα που είχε σημειώσει στον πρώτο αγώνα (όπου είχε ηττηθεί με 3-2). Το «χρυσό» γκολ σημειώνει ο Φρεντ Σάουμπ στο 81′.

1980: Ο Ηρακλής προκρίνεται στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας χάρη στο 1-1 με τον ΠΑΟΚ στη ρεβάνς του Καυτανζογλείου (είχε νικήσει 1-0 στο πρώτο ματς στην Τούμπα). Ωστόσο, η αποκάλυψη της απόπειρας δωροδοκίας του αμυντικού του «Δικεφάλου», Φιλώτα Πέλλιου, τον φέρνει αντιμέτωπο με την ποινή του υποβιβασμού.

1975: Η Γκλάντμπαχ του Χάνες Βαϊσβάιλερ κατακτά το Κύπελλο ΟΥΕΦΑ συντρίβοντας με 5-1 την Τβέντε στο Ένσεντε (0-0 ο πρώτος αγώνας στη Γερμανία). Τρία γκολ πετυχαίνει ο Γιουπ Χάινκες (9′, 50′, 60′) και δύο ο Άλαν Σίμονσεν (2′, 86′ πέν.).

1971: Η Τσέλσι νικά με 2-1 τη Ρεάλ Μαδρίτης στον επαναληπτικό τελικό του Κυπέλλου Κυπελλούχων στο «Γ. Καραϊσκάκης» και κατακτά τον πρώτο ευρωπαϊκό της τίτλο.

1927: Ο Τσαρλς Λίντμπεργκ προσγειώνεται στο Παρίσι, ολοκληρώνοντας την πρώτη πτήση χωρίς κανένα σταθμό πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό στην ιστορία, με το μονοκινητήριο «Spirit of St. Louis». Είχε ξεκινήσει την προηγούμενη ημέρα από την Νέα Υόρκη.

1904: Ο Γάλλος δημοσιογράφος Ρομπέρ Γκερέν πείθει τους εκπροσώπους της Γαλλίας και άλλων επτά χωρών (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Ισπανία, Σουηδία, Ελβετία, Ολλανδία) να ιδρύσουν τη Διεθνή Συνομοσπονδία Ποδοσφαίρου (FIFA).

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News