Καταφύγια: Πόσα έχει η Ελλάδα και πόσα υπάρχουν στην Αττική
Δεκάδες μεγάλα και μικρότερα αντιαεροπορικά καταφύγια στην Αθήνα και τον Πειραιά παραμένουν διάσπαρτα σε λόφους, πολυκατοικίες και παλιές βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Κάποια είναι εγκαταλελειμμένα, άλλα διατηρούνται σε καλή κατάσταση, ωστόσο τα περισσότερα δεν είναι επισκέψιμα.
Σύμφωνα με στοιχεία που είχαν παρουσιαστεί στη Βουλή, στην Ελλάδα έχουν χαρακτηριστεί συνολικά 2.892 χώροι ως καταφύγια, με χωρητικότητα σχεδόν δύο εκατομμυρίων ατόμων και δυνατότητα αύξησης έως 30%. Τα περισσότερα κατασκευάστηκαν την περίοδο 1936-1941, επί καθεστώτος Μεταξά, όταν η απειλή ενός νέου παγκόσμιου πολέμου γινόταν ολοένα και πιο ορατή. Άλλα δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της γερμανικής και ιταλικής Κατοχής.
Καταφύγιο Λυκαβηττού: Το υπόγειο αρχηγείο της Αντιαεροπορικής Άμυνας
Στον Λυκαβηττός δημιουργήθηκε το 1936 ένα από τα σημαντικότερα καταφύγια της πρωτεύουσας, σε βάθος που αγγίζει τα 100 μέτρα. Διαθέτει δύο εισόδους που οδηγούν σε κεντρική αίθουσα, όπου στεγάστηκε το Αρχηγείο Αντιαεροπορικής Άμυνας το 1940.
Ο χώρος περιλαμβάνει διαδρόμους, αποθήκες, δεξαμενές, αγωγούς εξαερισμού, ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, τουαλέτες και τηλεφωνικό κέντρο – υποδομές που αποτυπώνουν τον στρατηγικό του ρόλο στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ομόνοια και Κοραή: Καταφύγια στο κέντρο της Αθήνας
Στην περιοχή της Ομόνοια, πολυκατοικίες της δεκαετίας του ’50 φιλοξενούν υπόγεια αντιαεροπορικά καταφύγια με θαλάμους, πηγάδι με αντλία και συστήματα εξαερισμού.
Ιδιαίτερη ιστορική βαρύτητα έχει το καταφύγιο στην οδό Κοραή 4, όπου σήμερα λειτουργεί ο «Χώρος Ιστορικής Μνήμης 1941-1944». Κατά τη ναζιστική Κατοχή μετατράπηκε σε κρατητήριο της Κομαντατούρ, αποτελώντας ένα από τα πιο σκοτεινά σημεία της κατοχικής Αθήνας.
Μετά την εισβολή του 1941, οι γερμανικές δυνάμεις οχύρωσαν την ακτογραμμή της Αττικής. Στη Βούλα και τη Γλυφάδα κατασκευάστηκαν υπόγεια καταφύγια με πολυβολεία, στοές και δεξαμενές νερού. Τα τοιχώματα είναι λιθόκτιστα, οι οροφές τοξωτές από μπετόν, ενώ διακρίνονται ίχνη παλαιών ηλεκτρολογικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων.
Καταφύγια στον Πειραιά και τη Δραπετσώνα
Στη Δραπετσώνα λειτουργούσαν αντιαεροπορικά καταφύγια διυλιστηρίων από οπλισμένο σκυρόδεμα, με τεθλασμένες στοές 15-20 μέτρων.
Στον Λόφος Καστέλλας συναντάται διώροφο καταφύγιο με υδραυλικές εγκαταστάσεις, ενώ στον Λόφος Προφήτη Ηλία σώζεται μικρότερο, καλοδιατηρημένο καταφύγιο με λιθόκτιστες στοές.
Το σύμπλεγμα «2-3» κοντά στην Πυροσβεστική Δραπετσώνας αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα υπόγεια δίκτυα, με παράλληλες στοές, βαριές μεταλλικές πόρτες και αγωγούς εξαερισμού.
Τα πολεμικά καταφύγια της Αθήνας και του Πειραιά αποτελούν σιωπηλούς μάρτυρες μιας ταραγμένης εποχής. Παρότι πολλά παραμένουν κλειστά, η ύπαρξή τους υπενθυμίζει τον ρόλο της Αττικής στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και διατηρεί ζωντανή μια λιγότερο γνωστή, αλλά εξαιρετικά σημαντική, πτυχή της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
- Μέχντι Ταρέμι: Η διάψευση του μάνατζερ βάζει οριστικό τέλος στα σενάρια... πολέμου
- Νίκος Σαρίδης: Ο… Χόμο Ηρακλέους και το πανηγύρι του Βόλου
- ΑΕΚ: Πώς την πάτησε ο Νίκολιτς - Το «κόλπο γκρόσο» του Μπράτσου στο Πανθεσσαλικό
- ΠΑΟΚ: Η ιστορία πίσω από τα πέντε πρόσωπα της παρουσίασης της φανέλας των 100 χρόνων
- Μπετανκόρ: Σοκαριστικές αποκαλύψεις, πως τον γλίτωσε το ποδόσφαιρο!
