Σαν Σήμερα - Καρλ Σούμαν: Ο... λιγαπόλας που σάρωσε στους Ολυμπιακούς του 1896

Ανατρέχοντας κανείς στα αποτελέσματα των πρώτων σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων που φιλοξένησε η Αθήνα το 1896, θα εκπλαγεί με την περίπτωση του Καρλ Σούμαν.

Ο Γερμανός αθλητής, ο οποίος έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα (24 Μαρτίου 1946) είχε πάρει μέρος σε τέσσερα διαφορετικά αθλήματα, όχι πολύ σχετικά μεταξύ τους! Και με τις τέσσερις νίκες που σημείωσε και αντιστοιχούν στα σημερινά χρυσά μετάλλια (τότε οι διοργανωτές απένεμαν ασημένια στους νικητές), ήταν αναμφίβολα η κορυφαία φυσιογνωμία της διοργάνωσης αφού κανένας άλλος δεν πέτυχε περισσότερες διακρίσεις.

Ο Σούμαν ήταν κατά βάση αθλητής της ενόργανης γυμναστικής, όπου σημείωσε τις τρεις νίκες του (στο άλμα και στα ομαδικά του δίζυγου και του μονόζυγου). Διαγωνίστηκε όμως ακόμα σε τρία αγωνίσματα του στίβου, στην άρση βαρών και στην ελληνορωμαϊκή πάλη, όπου κατέγραψε την τέταρτη και τελευταία επιτυχία του!

Η καθημερινή παρουσία του στο Παναθηναϊκό Στάδιο προκάλεσε εντύπωση ακόμα και στους Έλληνες φιλάθλους, οι οποίοι δεν είχαν πρότερη εμπειρία από την παρακολούθηση άλλης αθλητικής διοργάνωσης, αλλά μπορούσαν να αντιληφθούν ότι κάτι τέτοιο δεν ήταν συνηθισμένο. Γι’ αυτό και το παρατσούκλι που είχαν δώσει στον Σούμαν ήταν… ο λιγαπόλας, ακριβώς επειδή έκανε λίγο απ’ όλα σχεδόν τα αθλήματα!

Το χιουμοριστικό αυτό προσωνύμιο εντοπίσαμε στο θεατρικό έργο του λογοτέχνη Γιάννη Καμπύση με τίτλο «Η Μις Άννα Κούξλεϋ», η πρώτη πράξη του οποίου διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων. Σίγουρα μετά τις 31 Μαρτίου 1896 (με το παλιό ημερολόγιο) μια και υπάρχουν αναφορές τόσο στη νίκη του Σπύρου Λούη στον Μαραθώνιο, στις 29 Μαρτίου, όσο και στον θάνατο του Χαρίλαου Τρικούπη, μία ημέρα αργότερα.

Ο Σούμαν (τον οποίο συγγραφέας αναγράφει ως «Σιούμαν») ήταν ο αθλητής που είχε ξεχωρίσει περισσότερο για τις ικανότητές του μία από τις νεαρές ηρωίδες του έργου, η Μάρθα. Στο άκουσμα της προτίμησής της, λοιπόν, η ξαδέρφη της Μαρίνα αντέδρασε με την εξής ατάκα:

«Ου. Ο λιγαπόλας ό,τι κι αν τι, μέσα ήτανε κι αυτός. Καλά τονέ βγάλανε λίγο απ’ όλα…»

Ήταν προφανώς ένα προσωνύμιο που δεν το επινόησε ο Καμπύσης, αλλά κυκλοφορούσε από στόμα σε στόμα. Όπως, άλλωστε, μπορεί να διαπιστώσει κανείς αν διαβάσει το συγκεκριμένο έργο (το οποίο έχει κυκλοφορήσει ως μέρος της συλλογής «Ελληνική Λογοτεχνία – Έργα 30 Νεοελλήνων Λογοτεχνών», εκδ. Γιάννη Ρίζου και Σία), οι Ολυμπιακοί Αγώνες κυριαρχούσαν στην καθημερινότητα των κατοίκων της Αθήνας εκείνες τις μέρες.

Ίσως η διοργάνωση του 1896 να φαντάζει… αρχαία στα μάτια των σημερινών Ελλήνων φιλάθλων και πράγματι μπορεί να έμοιαζε περισσότερο με τις αντίστοιχες της Αρχαίας Ολυμπίας (που διεξήχθη για τελευταία φορά το 392 μ.Χ.) παρά με τους επόμενες σύγχρονες – που έχουν εξελιχθεί πλέον σε κάτι πολύ διαφορετικό απ’ αυτό που οραματιζόταν ο Πιερ ντε Κουμπερτέν.

Δεν παύει, ωστόσο, να ασκεί μια ξεχωριστή γοητεία σε όσους ενδιαφέρονται για τις ρίζες του αθλητισμού, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόταν αυτή τη νέα «μόδα» η κοινωνία της εποχής. Γι’ αυτό και η αναδρομή σε μορφές όπως ο Σούμαν, έχει το ενδιαφέρον της.

Ο τελικός στην πάλη διήρκεσε… δύο ημέρες!

Αναφέραμε ήδη ότι ο Σούμαν ήταν κυρίως αθλητής της ενόργανης γυμναστικής, όπου είχε σημειώσει διακρίσεις και στο Διεθνές Γερμανικό Φεστιβάλ (Turnfest). Από τις νίκες του στην Αθήνα, πάντως, πιο ονομαστή είναι αυτή που σημείωσε στην ελληνορωμαϊκή πάλη. Προφανώς επειδή ο τελικός χρειάστηκε δύο ημέρες για να ολοκληρωθεί και ο αντίπαλος ήταν Έλληνας!

Οι αγώνες διεξήχθησαν στο Παναθηναϊκό Στάδιο στις 29 Μαρτίου, λίγο μετά τον τερματισμό του Μαραθωνίου που βρήκε νικητή τον Λούη. Ο Σούμαν νίκησε στον ημιτελικό τον Βρετανό ολυμπιονίκη της άρσης βαρών Λόνσεστον Έλιοτ, τον δεύτερο απ’ τους τρεις αθλητές που διαγωνίστηκαν σε τέσσερα αθλήματα το 1896 (ο άλλος ήταν ο Δανός Βίγκο Γένσεν, ο οποίος ήταν κι αυτός πιο καλός ως αρσιβαρίστας). Και στον τελικό κλήθηκε να αντιμετωπίσει τον σμυρναϊκής καταγωγής αθλητή του Πανελληνίου, Γεώργιο Τσίτα, ο οποίος είχε επικρατήσει στον άλλο ημιτελικό του Πατρινού, Στέφανου Χριστόπουλου, στέλνοντας τον στο νοσοκομείο με σπασμένη ωμοπλάτη!

Τότε οι αγώνες πάλης δεν είχαν χρονική διάρκεια. Νικητής αναδεικνυόταν όποιος πετύχαινε πτώση του αντιπάλου του ή τον εξαντλούσε τόσο πολύ ώστε να τον αναγκάσει να δηλώσει παραίτηση. Κι ο Σούμαν με τον Τσίτα δυσκόλεψαν πολύ ο ένας τον άλλον, με συνέπεια να μην έχει αναδειχθεί νικητής ύστερα από σαράντα λεπτά, μέχρι που έδυσε ο ήλιος!

Όπως διαβάζουμε στο ρεπορτάζ της εφημερίδας «Νέας Εφημερίς» της 30ής Μαρτίου 1896 (διατηρούμε την ορθογραφία και… τα λάθη στα ονόματα των φιναλίστ):

«Ο Τσίτσας μολονότι κουρασμένος παλαίη αμέσως με τον πολύν Schuman. Αλλ’ ο καλός μας γερμανός εις ουδέν ισχύει προ του Έλληνος. Μπράβο Τσίτσα, μπράβο Τσίτσα, φωναζει το πλήθος, ενώ ο Schuman καταβάλλει και την τελευταίαν προσπάθειαν όπως καταβάλη τον αντίπαλόν του. Αλλ’ εις μάτην. Ο Τσίτσας μένει ακατάβλητος. Παρελθούσης δε και της ώρας αναβάλλεται διά σήμερον η πάλη αυτή, διαλυθέντος του πλήθους».

Λέγεται ότι ο Σούμαν διαμαρτυρήθηκε στους κριτές για τη διακοπή, επειδή ένιωθε ότι βρισκόταν κοντά στο να «λυγίσει» τον αντίπαλό του. Πρακτικά, όμως, ο αγώνας δεν μπορούσε να συνεχιστεί λόγω σκότους και συνεχίστηκε το επόμενο πρωί, οπότε και ο Γερμανός αθλητής χρειάστηκε περίπου δεκαπέντε λεπτά για ρίξει με πτώση τον Τσίτα. Αν και ήταν πιο μικρόσωμος (είχε ύψος 1,58 μ.), διέθετε καλύτερη τεχνική από τον Σμυρνιό παλαιστή κι έτσι τον νίκησε. Όπως είχε σημειώσει στο χρονογράφημά του ο λογοτέχνης Χαράλαμπος Άννινος:

«Αγωνίζονται εν τη παλαίστρα ο Σούμαν και ο Τσίτας. Αμφότεροι είναι στιβαροί, αλλά ο Γερμανός φαίνεται επιτηδειότερος. Η πάλη μένει αμφίρροπος επί πολύ, ότε τέλος ο Σούμαν αρπάζει ισχυρώς εκ της οσφύος τον αντίπαλόν του και μετά πολλάς προσπαθείας τον ρίπτει ύπτιον».

Δήλωνε συμμετοχή όποιος ήθελε

Το γεγονός ότι ο Σούμαν διαγωνίστηκε σε τέσσερα διαφορετικά αθλήματα είναι αξιοθαύμαστο, αλλά οφείλεται περισσότερο στις πρωτόγονες συνθήκες της εποχής. Ο αθλητισμός βρισκόταν ακόμα στα σπάργανα, οι κανονισμοί ήταν πολύ πιο χαλαροί και ο συναγωνισμός περιορισμένος. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 δεν πήραν ουσιαστικά μέρος οι κορυφαίοι αθλητές του κόσμου, αλλά όσοι είχαν την οικονομική δυνατότητα να ταξιδέψουν στην Αθήνα – ή απλώς έτυχε να βρίσκονται τότε εκεί, όπως ο Ιρλανδός ολυμπιονίκης του τένις, Τζον Μπόλαντ.

Δύσκολα ο Γερμανός αθλητής θα γινόταν… λιγαπόλας ακόμα και στις διοργανώσεις του 1920 ή του 1924, όπου ο αθλητισμός είχε γίνει πιο συστηματικός. Μπορεί να το συμπεράνει κανείς κι από τα μέτρια αποτελέσματά του στον στίβο. Κατατάχθηκε πέμπτος στο τριπλούν, όγδοος στο μήκος, ενώ κατέλαβε κάτω από την τέταρτη θέση (δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία) και στη σφαιροβολία. Είχε δηλώσει συμμετοχή και στη δισκοβολία, αλλά δεν πήρε τελικά μέρος.

Στην άρση βαρών με δύο χέρια, όπου πρώτευσε ο Δανός Γένσεν, ο Σούμαν μοιράστηκε την τέταρτη θέση με τον δικό μας, Γεώργιο Παπασιδέρη. Γι’ αυτό ουσιαστικά ήταν ασυναγώνιστος μόνο στην ενόργανη γυμναστική, το κανονικό του άθλημα, όπου οι αδιαμφισβήτητες ικανότητές του, τον έκαναν δημοφιλή ακόμα και στους Έλληνες φιλάθλους.

Ο Σούμαν κέρδισε την πρωτιά στο άλμα (ή «ιππικόν εφαλτήριον άνευ λαβίδων», όπως έγραφαν οι ελληνικές εφημερίδες!), αφήνοντας δεύτερο τον Ελβετό Λούις Τσούτερ και τρίτο τον συμπατριώτη του Χέρμαν Βαϊνγκέρτνερ. Η νίκη αυτή ήταν ιδιαίτερα σημαντική, μια και η πρώτη χρονικά που σημείωσε Γερμανός αθλητής σε ατομικό αγώνισμα. Του εξασφάλισε δηλαδή το προνόμιο ότι θα αποτελεί αιώνιο σημείο αναφοράς για τους συμπατριώτες του!

Σημείωσε επίσης δύο ακόμα νίκες με τους συναθλητές του στις ομαδικές κατηγορίες του δίζυγου και του μονόζυγου. Στη δεύτερη οι Γερμανοί κέρδισαν χωρίς αντίπαλο, στην πρώτη όμως είχαν απέναντί τους δύο ελληνικές ομάδες (η μία με επικεφαλής τον Σπυρίδωνα Αθανασόπουλο και η άλλη με τον μετέπειτα υπουργό Ιωάννη Χρυσάφη), οι οποίες υπολείπονταν πολύ σε τεχνικές αρετές.

Σύμφωνα με το σημείωμα του Άγγλου Τζ. Σ. Ρόμπερτσον, οι προσπάθειες των Ελλήνων μπορούσαν να περιγραφούν ως «γυμναστικές επιδείξεις νηπιαγωγείου με τέλειο συγχρονισμό». Αντίθετα, για τους Γερμανούς έγραψε ότι «εκτέλεσαν δύσκολες ασκήσεις με υπέροχο στιλ, αλλά και με κάποια λάθη, όπως ήταν φυσικό». Για το δε μονόζυγο πρόσθεσε ότι ακόμα κι αν παρουσιαζόταν κάποια ομάδα να τους αντιμετωπίσει, δεν θα είχε καμία τύχη απέναντι τους.

Ο Σούμαν πήρε μέρος ακόμα στους κρίκους, όπου κατέλαβε την πέμπτη θέση, ενώ συμμετείχε και στα ατομικά αγωνίσματα του δίζυγου, του μονόζυγου και του πλάγιου ίππου, όπου τα επίσημα αρχεία έχουν καταγράψει μόνο τους δύο πρώτους νικητές (μπορεί δηλαδή να είχε καταλάβει την τρίτη θέση σε κάποιο από αυτά).

Η συμμετοχή του το 1936

Ο Σούμαν ήταν γεννημένος στις 12 Μαΐου 1869 στο Μίνστερ του τότε Βασιλείου της Πρωσίας – κόντευε δηλαδή τα 27 όταν κέρδισε τα τέσσερα χρυσά μετάλλια στην Αθήνα. Εργαζόταν παράλληλα ως καθηγητής φυσικής αγωγής στα σχολεία, επάγγελμα που ακολούθησε από το 1898 και στο Λονδίνο, όπου εγκαταστάθηκε μόνιμα.

Η φήμη του στην Ελλάδα ήταν τέτοια που το 1906 ήταν επίτιμος προσκεκλημένος για τους Μεσοολυμπιακούς Αγώνες. Το 1908 ήταν επίσημος ακόλουθος της γερμανικής αποστολής στους Ολυμπιακούς που διεξήχθησαν στην έδρα του, το Λονδίνο. Ένας από τους μαθητές του, ο γερμανικής καταγωγής Ότο Μπάουσερ, εκπροσώπησε τη Βρετανία στο σύνθετο ατομικό.

Το 1936 που οι αγώνες διεξήχθησαν στο Βερολίνο (υπό την εποπτεία του Αδόλφου Χίτλερ) ο 67χρονος πλέον Σούμαν είχε μία μικρή συμμετοχή στις γυμναστικές επιδείξεις που έλαβαν χώρα στο Ολυμπιακό Στάδιο. Λίγα πράγματα έγιναν γνωστά για την υπόλοιπη ζωή του, η οποία τελείωσε στις 24 Μαρτίου 1946 στο Σαρλότενμπουργκ, την εποχή που η Γερμανία βρισκόταν ακόμα υπό την κατοχή των νικητών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η επιτύμβια πλάκα του στο νεκροταφείο Friedhof Heerstrasse περιλαμβάνει την επιγραφή «ο πρώτος ολυμπιονίκης της Γερμανίας – Αθήνα 1896» («Erster Deutscher Olympiasieger – Athen 1896») μαζί με τους πέντε ολυμπιακούς κύκλους. Στο Βερολίνο υπάρχει κι ένα σύγχρονο κλειστό γυμναστήριο που φέρει το όνομά του ( Carl Schuhmann Sportshalle) στο οποίο φιλοξενούνται ερασιτεχνικοί συλλόγοι μπάσκετ, βόλεϊ και ενόργανης γυμναστικής.

Πηγές: Μάικλ Λιουέλιν Σμιθ: «Οι Ολυμπιακοί του 1896 στην Αθήνα» (μετάφραση Μαργαρίτας Ζαχαριάδου, εκδ. Βιβλιοπωλείο της Εστίας 2004), «108 Χρόνια Ολυμπιακοί Αγώνες» (συλλογικό έργο, Πήγασος Εκδοτική 2004), sport-reference.com («Carl Schuhmann»), en.wikipedia.org («Carl Schuhmann», «1896 Summer Olympics»), olympedia.org («Carl Schuhmann»), hall-of-fame.sport.de («Carl Schuhmann»), Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βουλής (φύλλα των εφημερίδων «Σκριπ» και «Νέα Εφημερίς», από τις 24 Μαρτίου έως και τις 7 Απριλίου 1896).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 24 Μαρτίου

2020: Ύστερα από τηλεδιάσκεψη με την κυβέρνηση της Ιαπωνίας η ΔΟΕ ανακοινώνει την αναβολή των Ολυμπιακών Αγώνων του Τόκιο λόγω της πανδημίας του Covid-19. Η διοργάνωση μετατίθεται για το επόμενο καλοκαίρι οπότε και πράγματι θα διεξαχθεί (από τις 23 Ιουλίου έως και τις 8 Αυγούστου) χωρίς όμως την παρουσία θεατών στις κερκίδες.

2018: Η Εθνική πόλο γυναικών κατακτά το νεοσύστατο Europa Cup στην Ποντεβέδρα της Ισπανίας, νικώντας στον τελικό τη Ρωσία με 9-8.

2016: Πεθαίνει ύστερα από σκληρή μάχη με τον καρκίνο σε ηλικία 68 ετών ο Γιόχαν Κρόιφ, ένας από τους κορυφαίους ποδοσφαιριστές και προπονητές όλων των εποχών. Ηγέτης της μεγάλης ομάδας του Άγιαξ που κατέκτησε τρία Κύπελλα Πρωταθλητριών (1971, 1972, 1973) και αργότερα της Μπαρτσελόνα, θεωρείται ότι επηρέασε όσο λίγοι με τις ιδέες του την εξέλιξη του ποδοσφαίρου.

1999: Η έναρξη των βομβαρδισμών του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία προκαλεί τη διακοπή του πρωταθλήματος της βαλκανικής χώρας. Η γιουγκοσλαβική ομοσπονδία θα ανακηρύξει τον Ιούνιο πρωταθλήτρια την Παρτίζαν Βελιγραδίου, η οποία τη στιγμή της διακοπής προπορευόταν στη βαθμολογία με 66 βαθμούς έναντι 64 της Όμπιλιτς.

1971: Ο Παναθηναϊκός προκρίνεται στους «4» του Κυπέλλου Πρωταθλητριών χάρη στο 0-0 με την Έβερτον στο γήπεδό του στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας. Είχε αποσπάσει 1-1 στο πρώτο ματς στο «Γκούντισον Παρκ».

1969: Ο Ολυμπιακός ανακοινώνει τη συμφωνία του για τη σεζόν 1969-70 με τον Γιουγκοσλάβο προπονητή, Στέπαν Μπόμπεκ, ο οποίος είχε εργαστεί με επιτυχία στον Παναθηναϊκό από το 1963 έως και το 1967.

1965: Η Λίβερπουλ προκρίνεται στους «4» του Κυπέλλου Πρωταθλητριών έναντι της Κολωνίας επειδή ευνοείται στο στρίψιμο του κέρματος, έπειτα από την ισοπαλία με 2-2 στο μπαράζ του Ρότερνταμ. Οι αγώνες στις έδρες των δύο ομάδων είχαν λήξει 0-0.

1963: Ο Κώστας Νεστορίδης πετυχαίνει τέσσερα γκολ και ανατρέπει το 0-3 με το οποίο ηττάται η ΑΕΚ από τον Απόλλωνα Σμύρνης στη Νέα Φιλαδέλφεια (4-3).

1957: Η Βραζιλία συντρίβει με 9-0 την Κολομβία στο πλαίσιο του Κόπα Αμέρικα. Ο επιθετικός Εβαρίστο σημειώνει πέντε από τα εννέα γκολ, τα περισσότερα που έχει πετύχει παίκτης της «Σελεσάο» σε επίσημο αγώνα μέχρι και σήμερα.

1929: Ο Παναθηναϊκός του Γιόζεφ Κίνσλερ συντρίβει με 10-0 τον Απόλλωνα Σμύρνης στο πλαίσιο του Πρωταθλήματος Αθηνών. Πρόκειται για τη βαρύτερη ήττα που έχει υποστεί η «Ελαφρά Ταξιαρχία» σε επίσημο αγώνα.

1921: Αρχίζουν στο Μόντε Κάρλο οι 1οι Ολυμπιακοί Αγώνες Γυναικών στους οποίους μετέχουν περισσότερες από 100 αθλήτριες από πέντε χώρες. Πρόκειται για την απάντηση της Αλίς Μιλιά στην πεισματική άρνηση του προέδρου της ΔΟΕ, Πιερ ντε Κουμπερτέν, να εντάξει αγωνίσματα στίβου γυναικών στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων.

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News