Σαν Σήμερα - Ηλίας Ρωσσίδης: Ο μοντέρνος μπακ του Ολυμπιακού που δεν ακολούθησε την «ανταρσία» των διεθνών το '53

Η περιβόητη «ανταρσία» που προηγήθηκε του αγώνα της Ελλάδας με το Ισραήλ στη Λεωφόρο, την 1η Νοεμβρίου 1953, έχει μείνει στην ιστορία κυρίως για τον ρόλο που έπαιξε ώστε να τελειώσει πρόωρα την καριέρα του μεγάλου Ανδρέα Μουράτη στον Ολυμπιακό.

Στην πραγματικότητα, ωστόσο, υπήρχε και δεύτερο θύμα. Ο Ηλίας Ρωσσίδης, ο παρτενέρ του «Μιζούρι» στην άμυνα των «ερυθρόλευκων», ο οποίος ήταν και ο μοναδικός από τους δεκαέξι ποδοσφαιριστές της Εθνικής που επέστρεψε το βράδυ της 31ης Οκτωβρίου στο ξενοδοχείο της Εκάλης. Δεν κατέβηκε στην Αθήνα μαζί με τους συμπαίκτες του που είχαν παράπονα από την ΕΠΟ, η οποία τον παρουσίασε αργότερα ως πρότυπο ηθικής.

Ο ίδιος ο Ρωσσίδης, ωστόσο, δεν ένιωσε ποτέ όμορφα γι’ αυτό. Κάτι που αποδεικνύεται από το γεγονός ότι στις αμέτρητες συνεντεύξεις που έδωσε μέχρι τον θάνατό του, στις 27 Δεκεμβρίου 2019, δεν θέλησε ποτέ να μιλήσει γι’ αυτήν την ιστορία.

Ήταν προφανές ότι η απόφασή του να μη μετάσχει στην «ανταρσία» δεν ήταν συνειδητή, αλλά προϊόν του φόβου της στιγμής. Αυτό συμπεραίνεται κι από τις αντίστοιχες διηγήσεις των συμπαικτών του, οι οποίοι μιλούσαν πάντοτε με διακριτικότητα για το θέμα και χωρίς να αφήσουν αιχμές προς το πρόσωπό του. Ήξεραν, άλλωστε, ότι ήταν αγνός και δεν είχε κακία μέσα του.

Ούτε ο κόσμος τον επέκρινε για τη στάση του και συνέχισε να τον χειροκροτεί στα γήπεδα για το παιχνίδι του, το οποίο ήταν μπροστά από την εποχή του. Ο Ρωσσίδης ήταν ένας μοντέρνος δεξιός μπακ, μια και χάρη στη σπάνια ταχύτητά του έκανε προωθήσεις στην επίθεση και συνέβαλλε στη δημιουργία επικίνδυνων καταστάσεων στην αντίπαλη περιοχή.

Αγάπησε παθολογικά τον Ολυμπιακό και παρέμεινε κοντά του και μετά το τέλος της καριέρας του. Υπήρξε εμβληματική μορφή των συνδέσμου βετεράνων του συλλόγου μέχρι τις τελευταίες του μέρες και άξιζε στο έπακρο τη λατρεία που του εξέφρασαν οι φίλαθλοι όλων των ομάδων.

Πώς έφτασαν οι διεθνείς στην «ανταρσία»

Το χρονικό της «ανταρσίας» έχει γραφτεί πολλές φορές τόσο στον Τύπο όσο και στα βιβλία που καλύπτουν την ιστορία της Εθνικής Ελλάδας. Είναι αναγκαίο, ωστόσο, να κάνουμε μια σύντομη εξιστόρηση των γεγονότων για όσους δεν είχε τύχει να γνωρίζουν τι είχε συμβεί το βράδυ της αλλαγής του μήνα από τον Οκτώβριο στον Νοέμβριο του 1953.

Οι διεθνείς είχαν καταλύσει στο ξενοδοχείο «Αριάδνη» της Εκάλης, μόνιμο τόπο συγκέντρωσης του αντιπροσωπευτικού μας συγκροτήματος εκείνα τα χρόνια. Ήταν προβληματισμένοι, ωστόσο, επειδή η ΕΠΟ τους χρωστούσε κάποια χρήματα. Δεν ήταν φυσικά επαγγελματίες, είχαν συμφωνήσει όμως με την ομοσπονδία να εισπράττουν κάποια μικροποσά που αντιστοιχούσαν σε οδοιπορικά και ημεραργίες.

Μετά τον αγώνα με τη Β’ Γαλλίας (0-0) στις 18 Οκτωβρίου στην Αθήνα, ένας παράγοντας της ΕΠΟ έδωσε μέρος του ποσού που αντιστοιχούσε σε κάθε παίκτη και υποσχέθηκε ότι την εβδομάδα που ακολουθούσε θα τους κατέβαλλε και τα υπόλοιπα χρήματα. Αυτό, όμως, δεν συνέβη ποτέ και στις τάξεις των ποδοσφαιριστών επικρατούσε εκνευρισμός παραμονές του πολύ σημαντικού αγώνα με το Ισραήλ, που διεξαγόταν στο πλαίσιο των προκριματικών του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1954.

Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ της «Αθλητικής Ηχούς» της 4ης Νοεμβρίου 1953, κάθε ποδοσφαιριστής είχε να παίρνει από 250.000 δρχ., ποσό που δεν ήταν σπουδαίο ύστερα από την υποτίμηση που είχε γίνει τον Απρίλιο του ίδιου έτους (με έναν πρόχειρο υπολογισμό, ήταν αντίστοιχο των 100 ευρώ με τη σημερινή αγοραστική τους αξία)!

Ήθελαν να στείλουν μήνυμα στην ΕΠΟ

Δεν ήταν, όμως, η οφειλή ο κύριος λόγος που ώθησε τους ποδοσφαιριστές στην «ανταρσία». Πιο πολύ τους είχε ενοχλήσει το γεγονός ότι το οικονομικό αίτημά τους είχε αντιμετωπιστεί με περιφρόνηση, όπως και ότι κανένα σημαίνον στέλεχος της ομοσπονδίας δεν βρισκόταν κοντά τους την παραμονή του σπουδαίου αγώνα. Γι’ αυτό αποφάσισαν να φύγουν από την Εκάλη. Για να τονίσουν ότι δεν αποδέχονταν πια να είναι φιλοξενούμενοι της ομοσπονδίας. Θα κατέβαιναν να παίξουν, αλλά όχι υπό την αιγίδα της ΕΠΟ που τους έβλεπε σαν πιόνια.

Μόνο ο Ρωσσίδης φοβήθηκε όταν άκουσε τον προπονητή Κώστα Νεγρεπόντη και κάποιους συνοδούς που προειδοποιούσαν ότι θα υπάρξει τιμωρία και δεν ακολούθησε τους υπόλοιπους που έφυγαν με το λεωφορείο για την Αθήνα. O αναπληρωματικός τερματοφύλακας Κώστας Καραπατής μεσολάβησε ώστε οι διεθνείς να καταλύσουν στο ξενοδοχείο «Ελλάς» στην οδό 3ης Σεπτεμβρίου. Εκεί τους βρήκαν παράγοντες του τριών συλλόγων του ΠΟΚ, ο Ανδριανός Ντάνος του Ολυμπιακού, ο Σωτήρης Ασπρογέρακας του Παναθηναϊκού και ο Δημήτρης Σεβαστάκης της ΑΕΚ, οι οποίοι προσπάθησαν να τους αλλάξουν γνώμη.

Ο Σεβαστάκης πλήρωσε επιτόπου τα χρήματα που όφειλε η ΕΠΟ σε κάθε παίκτη, πείθοντάς τους να επιστρέψουν το ίδιο βράδυ στην Εκάλη και να κατέβουν την επόμενη μέρα ως αποστολή στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Όπως κι έγινε. Οι διεθνείς μας, μάλιστα, δεν έδειξαν να επηρεάζονται από την αναταραχή της προηγούμενης βραδιάς και νίκησαν με 1-0 τους Ισραηλινούς χάρη σε γκολ του Θανάση Μπέμπη.

Ο κόσμος δεν είχε μάθει τίποτα για το παρασκήνιο μέχρι το πρωινό της 4ης Νοεμβρίου 1953, όταν κυκλοφόρησαν οι εφημερίδες με τα νέα από τη συνεδρίαση του συμβουλίου της ΕΠΟ. Η απόφαση για διαγραφή του Μουράτη από το μητρώο των ποδοσφαιριστών, με την αιτιολογία ότι ήταν υποκινητής της «ανταρσίας», θεωρήθηκε άδικη ακόμα κι απ’ όσους (ελάχιστους) δεν τον συμπαθούσαν. Οι υπόλοιποι παίκτες (Μανταλόζης, Καραπατής, Πούλης, Σούλης, Πετρόπουλος, Δρόσος, Αλούπης, Εμμανουηλίδης, Νεμπίδης, Δαρίβας, Μπέμπης, Λ. Σεραφείδης, Γ. Ιωάννου, Νεστορίδης) τιμωρήθηκαν με ισόβιο αποκλεισμό από την Εθνική.

Η τιμωρία των δεκαπέντε διεθνών, παραλλαγμένη ως προς τα αίτιά της, αποτέλεσε κύριο θέμα στο σενάριο της ταινίας «Οι Άσοι του Γηπέδου», στην οποία συμμετείχαν αρκετοί από τους πρωταγωνιστές του πραγματικού αγώνα με το Ισραήλ.

Μόνιμος αρχηγός της Εθνικής

Κι ο Ρωσσίδης; Η ΕΠΟ, πρόεδρος της οποίας ήταν ο Αθανάσιος Μέρμηγκας (που κατείχε το ίδιο πόστο και στον Ολυμπιακό), έκανε ειδική μνεία και ανακοίνωσε ότι σε μελλοντική συνεδρίασή της θα του απένεμε ειδικό μετάλλιο και δημόσιο έπαινο για την απόφασή του να μην ακολουθήσει τους «αντάρτες». Σε ένδειξη αναγνώρισης της υπεύθυνης στάσης του, μάλιστα, τον έχρισε μόνιμο αρχηγό της Εθνικής σε κάθε αγώνα που θα επιλεγόταν να αγωνιστεί.

Είναι βέβαιο ότι ο ταλαντούχος δεξιός μπακ θα βρέθηκε σε αμηχανία με τις αποφάσεις, μια και δεν είχε να χωρίσει τίποτε με όσους είχαν τιμωρηθεί. Με αρκετούς, άλλωστε, ήταν συμπαίκτης και στον Ολυμπιακό. Ούτε εκείνοι, όμως, του κράτησαν ποτέ κακία. Ήξεραν ότι ήταν σεμνός και δεν είχε κάνει τίποτε από κακή πρόθεση. Η κοινή πορεία τους συνεχίστηκε όταν ύστερα από κάποιους μήνες (και υπό την πίεση της κοινής γνώμης) χαρίστηκαν οι ποινές.

Ο Ρωσσίδης ήταν στέλεχος της πρώτης ομάδας των «ερυθρόλευκων» από το καλοκαίρι του 1948, όμως είχε ενταχθεί στη δύναμή του από το 1945, λίγο καιρό μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Γερμανούς. Ήταν 18 ετών (γεννήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 1927) και κατοικούσε στον Ορχομενό, όπου είχε καταφύγει η οικογένειά του για να γλιτώσει από την ασιτία που είχε πλήξει την Αθήνα τα χρόνια της Κατοχής. Πηγαινοερχόταν κάθε τόσο στον Πειραιά για τις προπονήσεις και είχε δεχθεί να παίζει τερματοφύλακας τον πρώτο καιρό, με την ελπίδα να βγάλει δελτίο και να επιδιώξει αργότερα να περάσει σε άλλη θέση! Τέτοιο πάθος είχε με τον Ολυμπιακό.

Στον Ορχομενό είχε αναπτύξει το ταλέντο του στους δρόμους ταχύτητας. Δεν υπήρχε ποδοσφαιρικός σύλλογος στην περιοχή κι έτσι ξέδινε στον στίβο, όπου ήταν ασυναγώνιστος στο σπριντ. Η ταχύτητα τον βοήθησε όταν καθιερώθηκε ως δεξιός μπακ στον Ολυμπιακό και οι επελάσεις του έμειναν στην ιστορία. Από το 1950 που ξεμπέρδεψε με τη στρατιωτική του θητεία, δεν ξαναβγήκε από την εντεκάδα και το 1951 έκανε ντεμπούτο και με την Εθνική Ελλάδας, σε ένα ματς με την Ιταλία στο Παλέρμο (ήττα με 3-0) για το Κύπελλο Φιλίας Ανατολικής Μεσογείου.

«Αστέρι» της ομάδας των τριών διαδοχικών νταμπλ

Ο Ρωσσίδης ήταν ένας από τους λίγους ποδοσφαιριστές που έπαιξαν στον Ολυμπιακό σε όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του ’50 και πρόλαβαν και την παρθενική σεζόν της Α’ Εθνικής (1959-60). Ήταν φυσικά βασικό στέλεχος της ομάδας που κατέκτησε τα έξι σερί Πανελλήνια Πρωταθλήματα από το 1954 έως και το 1959, συνδυάζοντας τα τρία τελευταία και με το Κύπελλο Ελλάδας – επίτευγμα που δεν έχει επαναληφθεί ποτέ ξανά μέχρι σήμερα.

Νταμπλ είχε γευτεί για πρώτη φορά το 1951, ενώ αναδείχθηκε άλλες τέσσερις φορές κυπελλούχος τόσο πριν (1952, 1953) όσο και μετά τη «χρυσή» εξαετία (1960, 1961). Στον τελευταίο νικηφόρο τελικό, μάλιστα, υπέστη και τον τραυματισμό που σήμανε το τέλος της καριέρας του στον Ολυμπιακό. Αντίπαλος ήταν ο Πανιώνιος και υπέστη διάσειση από  μία κουτουλιά που δέχθηκε από τον Θανάση Σαραβάκο σε μια διεκδίκηση της μπάλας. Με αυταπάρνηση επέστρεψε στον αγώνα (που βρήκε νικητές τους «ερυθρόλευκους» με 3-0), αλλά στη συνέχεια οδηγήθηκε στο νοσοκομείο όπου παρέμεινε αρκετές μέρες. Έχασε, μάλιστα, το ιστορικό φιλικό με τη Σάντος, που διεξήχθη λίγες μέρες αργότερα.

Στις 24 Απριλίου 1960 έπαιξε για 29η και τελευταία φορά και με την Εθνική (στην ήττα με 5-0 από τη Γιουγκοσλαβία για το προολυμπιακό τουρνουά). Μετά την αποχώρησή του από τον Ολυμπιακό ανέλαβε παίκτης-προπονητής σε μικρότερες ομάδες (ανάμεσά τους και η ΑΕ Ορχομενού), ενασχόληση που κράτησε για αρκετά χρόνια. Παράλληλα, όμως, συμμετείχε και στις δράσεις των βετεράνων του Ολυμπιακού. Ήταν παρών στο πρώτο παιχνίδι Βραδυποριακού-Ταλαιπωριακού το 1961 και συνέχισε να αγωνίζεται ανελλιπώς μέχρι και το 2008, απέναντι σε πολύ νεότερους αντιπάλους. Έκανε την τελευταία του εμφάνιση το 2011, σε ηλικία 84 ετών!

Οι δυο γιοι του, ο Κώστας κι ο Θανάσης, έπαιξαν στα «τσικό» του Ολυμπιακού – ο δεύτερος έφτασε και στην πρώτη ομάδα και αργότερα εργάστηκε στον σύλλογο ως γυμναστής. Και οι δύο ήταν παρόντες μαζί με τη μητέρα τους Αντωνία στη συγκινητική εκδήλωση που οργάνωσε η ΠΑΕ στο περιθώριο του αγώνα με τον Άρη στις 19 Ιανουαρίου 2020, για να τιμήσει τη μνήμη του μεγάλου άσου που είχε φύγει μερικές εβδομάδες πριν από τη ζωή.

Πηγές: Στράτος Σεφτελής: «Οι 50 Κορυφαίοι – Αυτοί που έγραψαν ιστορία στο ελληνικό ποδόσφαιρο» (Πήγασος Εκδοτική, 2004), www.tanea.gr («Για θυμήσου», 19 Ιουνίου 2004), Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βουλής (εφημερίδες «Αθλητική Ηχώ», «Απογευματινή», «Έθνος» και «Ακρόπολις» της 2ας, 4ης και 5ης Νοεμβρίου 1953).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο την 1η Νοεμβρίου

2023: Πεθαίνει σε ηλικία 83 ετών ο θρυλικός προπονητής του κολεγιακού μπάσκετ των ΗΠΑ, Μπόμπι Νάιτ.

2022: Πεθαίνει σε ηλικία 84 ετών ο Γουίλσον Κιπρούγκουτ, ο πρώτος αθλητής από την Κένυα που ανέβηκε σε βάθρο Ολυμπιακών Αγώνων (χάλκινο μετάλλιο στα 800 μ. το 1964 στο Τόκιο).

2014: Η 46χρονη πρώην παγκόσμια πρωταθλήτρια του τριάθλου, Τζάκι Φεργουέδερ, αυτοκτονεί στο σπίτι της στην Καμπέρα της Αυστραλίας.

2009: Ο Βρετανός Τζένσον Μπάτον ανακηρύσσεται και τυπικά παγκόσμιος πρωταθλητής στη Formula 1, με διαφορά έντεκα βαθμών από τον δεύτερο, τον Γερμανό Σεμπάστιαν Φέτελ.

2008: Ο Παναθηναϊκός νικά με 2-1 τον Πανιώνιο στο κατάμεστο από 10.600 θεατές γήπεδο της Νέας Σμύρνης. Την παράσταση, όμως, κλέβει η μαγική ντρίμπλα του Φαμπιάν Εστογιανόφ στον Γιώργο Καραγκούνη, στο πρώτο ημίχρονο της αναμέτρησης.

2000: Ο Άρης συντρίβει με 4-0 τον ΠΑΟΚ στου Χαριλάου, σε αγώνα για το πρωτάθλημα της Α’ Εθνικής (39′ Κυπαρίσσης, 45′ Κούτσης, 49′ Κολτσίδας, 70′ Χαριστέας). Πρόκειται για την ευρύτερη νίκη των «κιτρίνων» επί των συμπολιτών τους από καταβολής της εθνικής κατηγορίας.

2000: Ο Πατ Ράιλι γίνεται ο δεύτερος προπονητής που φτάνει τις 1.000 νίκες στην κανονική περίοδο του ΝΒΑ μετά τον Λένι Γουίλκενς, όταν καθοδηγεί τους Μάιαμι Χιτ στον θρίαμβο επί των Ορλάντο Μάτζικ με 105-79.

1999: Σκοτώνεται σε τροχαίο δυστύχημα ο 23χρονος διεθνής Βολιβιανός τερματοφύλακας, Μανουέλ Τόρες, όταν χάνει τον έλεγχο του αυτοκινήτου του στην επαρχία Ταρίγια.

1998: Ο Κενυάτης Τζον Κάγκουε κερδίζει τον Μαραθώνιο της Νέας Υόρκης για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά με χρόνο 2 ώρες 08:45.

1991: Η Μόρφω Δροσίδου κερδίζει το χάλκινο μετάλλιο στην κατηγορία των -65 κιλών του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος Ταεκβοντό.

1989: Η Ντιναμό Βουκουρεστίου συντρίβει με 6-1 τον Παναθηναϊκό στη ρεβάνς της νίκης της με 2-0 στην Αθήνα και προκρίνεται πανηγυρικά στους «8» του Κυπέλλου Κυπελλούχων. Αργότερα την ίδια μέρα, η ΑΕΚ αναδεικνύεται ισόπαλη 1-1 με τη Μαρσέιγ στη Νέα Φιλαδέλφεια (79′ πέν. Σαβέβσκι/85′ Παπέν) και μένει έξω απ’ τη συνέχεια του Κυπέλλου Πρωταθλητριών, αφού είχε ηττηθεί με 2-0 στη Μασσαλία έχοντας αδικηθεί από τη διαιτησία.

1987: Ο Βραζιλιάνος πιλότος της Formula 1, Νέλσον Πικέ, εξασφαλίζει τον τρίτο παγκόσμιο τίτλο του παρότι τερματίζει 15ος στο γκραν πρι της Σουζούκα, αφού ο μοναδικός διώκτης του, ο Βρετανός Νάιτζελ Μάνσελ, δεν καταφέρνει να συμμετάσχει λόγω τραυματισμού που είχε υποστεί κατά τη διάρκεια των δοκιμαστικών.

1978: Η Νότιγχαμ Φόρεστ συντρίβει με 5-1 την ΑΕΚ στον δεύτερο μεταξύ τους αγώνα και προκρίνεται στα προημιτελικά του Κυπέλλου Πρωταθλητριών (είχε νικήσει 2-1 και στη Νέα Φιλαδέλφεια).

1970: Ο Απόλλων Σμύρνης νικά με 1-0 τον Ολυμπιακό στο γήπεδο της Ριζούπολης με γκολ του Νίκου Σιμιγδαλά και περνάει στην κορυφή της βαθμολογίας της Α’ Εθνικής.

1965: Με χατ τρικ του Πάολο Μπαριζόν η Ιταλία συντρίβει με 6-1 την Πολωνία στη Ρώμη και εξασφαλίζει την πρόκριση στα τελικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1966.

1959: Ο Ηλίας Υφαντής σημειώνει το παρθενικό γκολ του Ολυμπιακού στην Α’ Εθνική, χαρίζοντάς του και την πρώτη του νίκη, με 1-0 επί του Ηρακλή στο «Γ. Καραϊσκάκης». Οι «ερυθρόλευκοι» είχαν ηττηθεί από τον Παγκορινθιακό με 1-0 στην πρεμιέρα του πρώτου πρωταθλήματος της εθνικής κατηγορίας, στις 25 Οκτωβρίου.

1947: Πεθαίνει το διάσημο άλογο ιπποδρομιών «Man O’ War» σε ηλικία 30 ετών.

1946: O 27χρονος Όζι Σέκτμαν των Νιου Γιορκ Νικς σημειώνει το πρώτο καλάθι στον παρθενικό αγώνα της ιστορίας του ΝΒΑ, στον εκτός έδρας αγώνα με τους Τορόντο Χάσκις (νίκη με 68-66).

1929: Η Παραγουάη νικά με 3-0 την Ουρουγουάη στην πρεμιέρα του 12ου Κόπα Αμέρικα που φιλοξενείται στο Μπουένος Άιρες χωρίς τη συμμετοχής της Βραζιλίας, της Χιλής και της Βολιβίας. Δύο γκολ σημειώνει ο Αουρέλιο Γκονζάλες και ένα ο Ντιογένες Ντομίνγκες.

1926: Με τέσσερα γκολ του μονόχειρα επιθετικού Έκτορ Κάστρο, η Ουρουγουάη συντρίβει με 6-1 την Παραγουάη και κατακτά το Κόπα Αμέρικα για έκτη φορά στην ιστορία της. Πολυτιμότερος παίκτης της διοργάνωσης αναδεικνύεται ο Ουρουγουανός μέσος Χοσέ Λεάντρο Αντράντε.

1897: Μια ομάδα μαθητών του λυκείου «D’ Azeglio» του Τορίνο αποφασίζουν να ιδρύσουν μια ποδοσφαιρική ομάδα που ονομάζουν Γιουβέντους («Juventus» σημαίνει «Νεολαία» στα ιταλικά).

1895: Κυκλοφορεί το «The Horseless Age», το πρώτο περιοδικό που είναι αφιερωμένο στον μηχανοκίνητο αθλητισμό.

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News