Κύπελλο Ελλάδας: Οι... μικροσκοπικοί παίκτες της ΑΕΚ κέρδισαν τον πρώτο τελικό

Ένα από τα περίεργα του Κυπέλλου Ελλάδας, είναι ότι ο πρώτος τελικός του – τότε που κανείς ακόμα δεν ήξερε αν θα καθιερωνόταν ως θεσμός στο ελληνικό ποδόσφαιρο – διεξήχθη στην καρδιά του φθινοπώρου.

Έτσι, συμβαίνει το παράδοξο η ΑΕΚ να λογίζεται ως κυπελλούχος του 1932 στην καθιερωμένη λίστα της ΕΠΟ, αν και είχε ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις της από τις 8 Νοεμβρίου 1931, όταν νίκησε με 5-3 τον Άρη στον τελικό της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Για κάποιον λόγο, οι ιθύνοντες της ομοσπονδίας είχαν αποφασίσει να αρχίσει και να τελειώσει πολύ νωρίς ο δοκιμαστικός θεσμός, ο οποίος υπολειπόταν ακόμα σε αίγλη ακόμα και των τοπικών πρωταθλημάτων.

Όλα αυτά, ωστόσο, δεν αναιρούν την ιστορικότητα της ημερομηνίας για την Ένωση, η οποία κατέκτησε τον πρώτο πανελλήνιας εμβέλειας τίτλο στην ιστορία της. Ήταν ένα πολύ σημαντικό επίτευγμα μια και ήρθε σε μια περίοδο που φαινόταν να μένει πίσω από τον Ολυμπιακό και τον Παναθηναϊκό, αλλά και από τον Άρη, ο οποίος ήταν η πρώτη ποδοσφαιρική δύναμη της Θεσσαλονίκης και παρουσιαζόταν ως φαβορί για τη νίκη σ’ εκείνον τον τελικό.

Ενδιαφέρον έχει αυτό που εκτίμησε ο Πάνος Μακρίδης στην ολιγοσέλιδη «Ιστορία της ΑΕΚ» που συνέγραψε το 1953 και εκδόθηκε από την εφημερίδα «Αθλητική Ηχώ» (της οποίας ήταν αρχισυντάκτης), ότι χάρη στην κατάκτηση του Κυπέλλου απέκτησε νέους οπαδούς. «Ο θρίαμβος συνεκλόνισε τους οπαδούς της ΑΕΚ, ενώ νέοι πιστοί ήλθαν να ορκιστούν αγάπη και αφοσίωση αγάπη και αφοσίωση κάτω από το έμβλημα του Δικέφαλου Αετού».

Λίγες εβδομάδες αργότερα η Ένωση κατέκτησε και το διεθνές τουρνουά της εφημερίδας «Ακρόπολις», νικώντας με 4-3 την αυστριακή Βάκερ. Αυτά τα δύο τρόπαια – το ένα απ’ τα οποία απέκτησε κύρος με την πάροδο των χρόνων, ενώ το άλλο ξεχάστηκε εντελώς – έπαιξαν καθοριστικό ρόλο ώστε να μη χάσει το «τρένο» της δημοφιλίας, στο οποίο ήταν ήδη «επιβάτες» ο Ολυμπιακός και ο Παναθηναϊκός – με τους οποίους είχε συστήσει το τραστ του ΠΟΚ το 1927.

Με ηγέτη τον Νεγρεπόντη

Ο πρωταγωνιστής του πρώτου τελικού του Κυπέλλου Ελλάδας ήταν ο Κώστας Νεγρεπόντης, ο πρώτος σπουδαίος ποδοσφαιριστής στην ιστορία της ΑΕΚ. Ήδη βετεράνος, μια και είχε γεννηθεί στην Κωνσταντινούπολη το 1897, υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Πέρα Κλουμπ, του συλλόγου που συνδέεται ιστορικά με την ίδρυση της Ένωσης στην Αθήνα, στις 13 Απριλίου 1924.

Ο Νεγρεπόντης ήταν ηγετική μορφή της επίθεσης από το 1926, όταν ήρθε για μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα ύστερα από κάποια χρόνια που είχε αγωνιστεί στη Γαλλία (όπου είχε διαφύγει μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922). Ήταν κοντός, αλλά προικισμένος με εξαιρετική τεχνική κατάρτιση και αγωνιζόμενος είτε ως σέντερ φορ είτε ως μέσα δεξιά στο πρωτόγονο 2-3-5, ήταν ο δημιουργός ή σκόρερ των περισσότερων τερμάτων της ΑΕΚ.

Έτσι και στον τελικό, ο βραχύσωμος άσος (ο οποίος αργότερα υπηρέτησε την Ένωση και ως προπονητής) φρόντισε να κάνει από νωρίς τη διαφορά. Από δικές του πάσες προήλθαν τα γκολ που πέτυχαν ο Ηλίας Ηλιάσκος στο 4′ και ο Νίκος Μπαλτάς στο 8′ (ο τελευταίος απέφυγε και δύο αντιπάλους προτού σκοράρει), χάρη στα οποία η ΑΕΚ πήρε προβάδισμα με 2-0.

«Η ομάς του Άρεως κατήλθε στο τερραίν με ύφος νικητρίας και άρχισε τον αγώνα ως ηττημένη!» έγραφε χαρακτηριστικά στη «Βραδυνή» ο Νίκος Καπίτσογλου (ο οποίος αργότερα εξελίχθηκε σε κορυφαίο πολεμικό ανταποκριτή του Έπους του ’40). Ο ίδιος, ωστόσο, εξήρε όμως στη συνέχεια την προσπάθεια των Θεσσαλονικέων παικτών, οι οποίοι πήραν τα «ηνία» του αγώνα και ισοφάρισαν 2-2 χάρη σε δύο γκολ του Νίκου Κίτσου στο 40′ και το 43′.

Οι 18.000 θεατές υποστήριζαν στην πλειονότητά τους την ΑΕΚ, η γενικότερη αίσθηση όμως ήταν ότι ο Άρης ήταν πιο ποιοτική ομάδα. Εκτός από τον Κίτσο, είχε στη σύνθεσή του και τους περισσότερους παίκτες που τον είχαν οδηγήσει το 1928 στην κατάκτηση του πρώτου Πανελληνίου Πρωταθλήματος, με τον επιθετικό Νίκο Αγγελάκη, τον τερματοφύλακα Νίκο Κατράντζο, τον μέσο Δανιήλ Δανελιάν και τους αδελφούς Κώστα και Νικηφόρο Βικελίδη να ξεχωρίζουν.

Έλεγαν ότι η ΑΕΚ ήταν τυχερή

Από την άλλη πλευρά, η ΑΕΚ βρισκόταν εκείνα τα χρόνια στη σκιά του Παναθηναϊκού στο Πρωτάθλημα Αθηνών. Ακόμα και τη σεζόν 1930-31, οπότε είχε γίνει διεύρυνση της διοργάνωσης με τη συμμετοχή τριών συλλόγων από κάθε ένωση, είχε τερματίσει τέταρτη χωρίς να καταφέρει να σταθεί ανταγωνιστική κόντρα στους «πράσινους», τον Άρη και τον Ολυμπιακό που κατέκτησε τον τίτλο. Είχε γνωρίσει μάλιστα μια ντροπιαστική ήττα με 8-1 από τον Ηρακλή!

Ο τερματοφύλακας Γιώργος Γιάμαλης και ο αμυντικός Ροβέρτος Μάλλιος ήταν βασικά στελέχη της Εθνικής Ελλάδας, στις υπόλοιπες θέσεις όμως η Ένωση υστερούσε. Άρκετοί φίλαθλοι σχολίαζαν στα «πηγαδάκια» πριν τον αγώνα ότι η ΑΕΚ είχε φτάσει στον τελικό με τη βοήθεια της τύχης, επειδή οι κληρώσεις την είχαν στείλει μακριά από τα «μεγαθήρια» στους προηγούμενους γύρους. Στον προημιτελικό π.χ. νίκησε με 4-0 τον Εθνικό, την ίδια ώρα που ο Άρης συνέτριψε με 7-2 τον Παναθηναϊκό κι ο Ολυμπιακός έμεινε έξω απ’ τον Απόλλωνα (0-1 εντός).

Στον ημιτελικό, η νίκη επί του όχι ιδιαίτερα ισχυρού ΠΑΟΚ στη Νέα Φιλαδέλφεια (2-1) ήταν αποτέλεσμα εκ των ων ουκ άνευ για την Ένωση, σε αντίθεση με τους «κίτρινους» της Θεσσαλονίκης που απέκλεισαν τον πιο δυνατό Απόλλωνα στο Ρουφ (3-2). Λίγοι φαντάζονταν ότι ο 34χρονος Νεγρεπόντης θα τα κατάφερνε τόσο καλά στον τελικό απέναντι στους παίκτες του Άρη, οι οποίοι είχαν ένα επιπλέον πλεονέκτημα – όπως σημείωναν οι εφημερίδες της εποχής. Ήταν πολύ ψηλότεροι από τους αντιπάλους τους!

Κι όμως, παρά τη γρήγορη ισοφάριση σε 2-2 η ΑΕΚ κατάφερε να κυριαρχήσει στο δεύτερο ημίχρονο. Στο 65′ ο Νεγρεπόντης δημιούργησε το τρίτο γκολ που σημείωσε ο Μπαλτάς και στο 70′ ήρθε η στιγμή που έκρινε τον τελικό, μια και ο αμυντικός του Άρη, Αλέκος Οικονόμου, έστειλε με κεφαλιά την μπάλα στα δίχτυα της ομάδας του κι έγραψε άθελά του το 4-2.

Στο 77′ ο Νεγρεπόντης διαμόρφωσε το 5-2 με ωραία ατομική προσπάθεια και συρτό σουτ, δίνοντας διαστάσεις θριάμβου στη νίκη της Ένωσης. Όμως, ο Κίτσος μείωσε στο 80′ και εκτός απ’ το ότι έγινε ο πρώτος παίκτης που σημείωσε χατ τρικ σε τελικό Κυπέλλου, κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον μέχρι το τελευταίο σφύριγμα του διαιτητή, Σωτήρη Ασπρογέρακα.

Το ποιηματάκι που σατίριζε τα μαρκαρίσματα

Αξίζει να αναδημοσιεύσουμε και το ποιηματάκι που δημοσιεύτηκε στη «Βραδυνή» της 9ης Νοεμβρίου 1931, δίπλα στην περιγραφή του τελικού. Τότε η αντίληψη για το ποδόσφαιρο ως θέαμα ήταν διαφορετική και όποιος δεν ήταν πολύ σχετικός με το ποδόσφαιρο δυσκολευόταν να κατανοήσει τα σκληρά μαρκαρίσματα που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια του αγώνα.

Η Ένωσις εκέρδισε το κύπελλο
και θάνε πρωταθλήτρια μονάχη
σε ένα ματς πολύ λεπτό που έμοιαζε
τουλάχιστον… σαν μποξ ή και σαν… μάχη

Τα μάτια τους οι παίχτες τάχαν τέσσερα
και τόσο πια δεν είχαν τον Θεό τους
π’ αντί την μπάλα όλοι εκλωτσούσανε
στων αντιπάλων τους τον… πισινό τους

Έτσι τα ματς στο μέλλον πια θα γίνωνται
θα σπάζονται κεφάλια, πόδια, μούρες
κι ίσως, όπως εχθές, κάπου αρχίσανε
θα παίζουνε κι οι παίχτες με… κουμπούρες

Το ποίημα υπέγραφε ο «Κόκορας», κατά κόσμον Νίκος Ρούτσος, και είναι ενδεικτικό του πώς έβλεπε το ποδόσφαιρο ο μέσος Έλληνας την περίοδο του Μεσοπολέμου.

Σιγή ενός λεπτού για τα «Οκτωβριανά»

Αίσθηση προκαλεί ότι στα εκτενή ρεπορτάζ των εφημερίδων της εποχής που περιλαμβάνουν και φωτογραφίες από τον τελικό, δεν υπάρχει καμία αναφορά στην απονομή του τροπαίου στους παίκτες της ΑΕΚ. Όπως είχε συμβεί και στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1930, το τρόπαιο παραδόθηκε προφανώς από τους ιθύνοντες της ομοσπονδίας στα αποδυτήρια κι όχι στο γήπεδο ή στην κερκίδα. Αλλά και πάλι δεν έχει γραφτεί τίποτε σχετικό στον Τύπο.

Ένα ακόμα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι λίγο πριν το τέλος του πρώτου ημιχρόνου, ο τελικός διακόπηκε και όλοι οι παρευρισκόμενοι κράτησαν σιγή ενός λεπτού για τα θύματα των «Οκτωβριανών» στην Κύπρο. Από τις 18 Οκτωβρίου 1931 ο κυπριακός λαός είχε εξεγερθεί κατά των Βρετανών κατακτητών του νησιού κι έφτασε στο σημείο να πυρπολήσει το κυβερνείο στις 21 του μήνα. Οι Βρετανοί στρατιώτες απάντησαν με πραγματικά πυρά προς το πλήθος και προκάλεσαν τον θάνατο 17 διαδηλωτών και τον τραυματισμό άλλων 30.

Η πολιτική ζωή του τόπου ήταν έτσι κι αλλιώς ταραγμένη λόγω του Εθνικού Διχασμού και την τραγωδία της Μικρασιατικής Καταστροφής. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε επιστρέψει στην εξουσία από το 1929 και μάλιστα τρία εξέχοντα στελέχη της κυβέρνησης του είχαν βρεθεί και στην εξέδρα των επισήμων του γηπέδου του Παναθηναϊκού, για να παρακολουθήσουν τον τελικό της 8ης Νοεμβρίου 1931. Ήταν ο Υπουργός Αεροπορίας, Αλέξανδρος Ζάννας (ο παππούς του Αντώνη Σαμαρά), ο Υπουργός Παιδείας Γεώργιος Παπανδρέου (ο «Γέρος της Δημοκρατίας» και πατέρας του Ανδρέα Παπανδρέου) και ο Υπουργός Κρατικής Υγιεινής και Πρόνοιας, Λεωνίδας Ιασωνίδης.

Η ουσία ήταν ότι σε εκείνη τη δύσκολη περίοδο η Ελλάδα είχε αποκτήσει και δεύτερο θεσμό, όπως τα προηγμένα ποδοσφαιρικά κράτη. Αν και μετά τη δεύτερη διοργάνωση του 1933 που βρήκε νικητή τον Εθνικό, η ΕΠΟ το έβαλε στον πάγο για πέντε χρόνια, επανήλθε από τη σεζόν 1938-39 και απέκτησε μεταπολεμικά την αίγλη που του αρμόζει.

Πηγές: Πάνος Μακρίδης: «Η Ιστορία της ΑΕΚ» (έκδοση της εφημερίδας «Αθλητική Ηχώ», 1953), Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βουλής (εφημερίδες «Έθνος», «Ελληνική», «Βραδυνή» και «Ακρόπολις» της 9ης Νοεμβρίου 1931), el.wikipedia.org («Οκτωβριανά»).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 8 Νοεμβρίου

2016: Ο Στεφ Κάρι ευστοχεί σε 13 τρίποντα στη νίκη των Γκόλντεν Στέιτ Γουόριορς επί του Νιου Ορλίνς Πέλικανς με 116-106 και καταρρίπτει το ρεκόρ που κατείχαν από κοινού με 12 ο Κόμπι Μπράιαντ και ο Ντόνιελ Μάρσαλ.

2015: Ο Ολυμπιακός συντρίβει με 108-39 το Λαύριο στο ΣΕΦ και σημειώνει την ευρύτερη νίκη της ιστορίας του (+69 πόντοι) από την καθιέρωση της Α1, το 1986-87. Το προηγούμενο ρεκόρ των «ερυθρόλευκων» ήταν το +65 επί του Περιστερίου στις 14 Ιανουαρίου 1995 (123-58).

2001: Πεθαίνει σε ηλικία 54 ετών ο αθλητικός συντάκτης της εφημερίδας «Τα Νέα», Τάκης Χαραλαμπίδης. Πέρα από τη σπουδαία δημοσιογραφική του πορεία, είχε διατελέσει πρόεδρος της ΠΑΕ Χαϊδάρι και το δημοτικό γήπεδο της πόλης στην Ιερά Οδό έχει πάρει το όνομά του.

2000: Με πρωταγωνιστές τον Πάουλο Σόουζα και τον Νίκο Λυμπερόπουλο, ο Παναθηναϊκός νικά με 3-1 τη Γιουβέντους στο ΟΑΚΑ και προκρίνεται στους «16» του Champions League.

1999: Τέσσερις ημέρες προτού κλείσει τα 101 του χρόνια, αφήνει την τελευταία του πνοή ο Σλοβένος ολυμπιονίκης της ενόργανης γυμναστικής, Λέον Στούκελι. Είχε κερδίσει μετάλλια στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1924, του 1928 και του 1936, ενώ τον Μάρτιο του 1999 είχε επισκεφτεί την Ελλάδα, εκπληρώνοντας ένα νεανικό του όνειρο.

1988: Ο Ερυθρός Αστέρας-ΠΑΟΚ για το Κύπελλο Κόρατς διακόπτεται στο τζάμπολ της παράτασης, όταν ο Αμερικανός προπονητής του «Δικεφάλου», Τζόνι Νιούμαν, σπρώχνει τον Ιταλό διαιτητή Γκρόσι διαμαρτυρόμενος για τον καταλογισμό φάουλ στον Μέλις. Οι Γιουγκοσλάβοι είχαν επικρατήσει με 86-76 και είχαν ισοφαρίσει τη διαφορά της ήττας τους στον πρώτο αγώνα στο «Αλεξάνδρειο» (95-85).

1987: Με κορυφαίο παίκτη τον Δημήτρη Σαραβάκο, ο οποίος σημειώνει κι ένα γκολ, ο Παναθηναϊκός συντρίβει με 4-1 τον Ολυμπιακό ως τυπικά φιλοξενούμενος στο ΟΑΚΑ. Αρνητικός πρωταγωνιστής του αγώνα είναι ο Πολωνός τερματοφύλακας των «ερυθρόλευκων», Γιάτσεκ Καζιμιέρσκι, ενώ το αποτέλεσμα προκαλεί την παραίτηση του προπονητή, Αλκέτα Παναγούλια.

1986: Η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ ηττάται με 2-0 από την Όξφορντ, στο ντεμπούτο του Άλεξ Φέργκιουσον στην τεχνική της ηγεσία.

1978: Ο Πολωνός προπονητής, Κάζιμιρ Γκόρσκι, παραιτείται από την τεχνική ηγεσία του Παναθηναϊκού ύστερα από σχεδόν δύο χρόνια παρουσίας.

1972: Με γκολ του Ρομέν Αργυρούδη στην εκπνοή του πρώτου ημιχρόνου, ο Ολυμπιακός νικά με 1-0 την Τότεναμ στο «Γεώργιος Καραϊσκάκης» για τον 2ο γύρο του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ. Πρόκειται για την πρώτη νίκη ελληνικής ομάδας επί αγγλικής στα Κύπελλα Ευρώπης, αλλά δεν έχει ουσιαστικό αντίκρισμα μια και η Τότεναμ είχε νικήσει με 4-0 στον πρώτο αγώνα.

1967: Ο Ανατολικογερμανός κολυμβητής Ρόλαντ Μάτες σημειώνει νέο παγκόσμιο ρεκόρ στα 100 μέτρα ύπτιο με 58.4, μία μέρα μετά το παγκόσμιο ρεκόρ στα 200 ύπτιο με 2:07.9.

1959: Πεθαίνει σε ηλικία 39 ετών ο παλαίμαχος Βραζιλιάνος ποδοσφαιριστής, Ελένο ντε Φρέιτας, ένας από τους κορυφαίους στον κόσμο τη δεκαετία του ’40. Παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους θρύλους της Μποταφόγκο, ενώ ήταν στέλεχος της Εθνικής Βραζιλίας που έφτασε στους τελικούς του Κόπα Αμέρικα το 1945 και το 1946.

1926: Με πρωτοβουλία 40 Ελλήνων της Λευκωσίας, ιδρύεται ο Ποδοσφαιρικός Όμιλος Ελλήνων Λευκωσίας, ο οποίος αργότερα θα μετονομαστεί σε ΑΠΟΕΛ (με την προσθήκη του «Αθλητικός» στον τίτλο του). Η συνάντηση γίνεται σε ένα παραδοσιακό ζαχαροπλαστείο που ανήκει στον Χαράλαμπο Χατζηιωάννου στην οδό Λήδρα, στο κέντρο της πρωτεύουσας της Κύπρου. Πρώτος πρόεδρος εκλέγεται ομόφωνα ο Γιώργος Πούλιας.

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News