Σαν Σήμερα - Σάουρο Τομά: Ο αμυντικός της Grande Torino που έζησε με ενοχές επί 69 χρόνια

Όταν το αεροπλάνο που μετέφερε την αποστολή της Grande Torino κατέπεσε στον λόφο της Σουπέργκα, στις 4 Μαΐου 1949, ο Σάουρο Τομά βρισκόταν στο στάδιο Φιλαντέλφια, την έδρα της ομάδας, για να συνεχίσει τη θεραπεία του στο γόνατο.

Ένας τραυματισμός στον μηνίσκο ταλαιπωρούσε από την αρχή της σεζόν τον 23χρονο αμυντικό και δεν του είχε επιτρέψει να ακολουθήσει την αποστολή που είχε μεταβεί στη Λισαβώνα. Ήθελε πολύ να είναι παρών στο φιλικό παιχνίδι την Μπενφίκα, προς τιμήν του αρχηγού της πορτογαλικής ομάδας, Φρανσίσκο Φερέιρα, που ήταν στενός φίλος και του Βαλεντίνο Ματσόλα, του μεγάλου αστέρα της Τορίνο και της Εθνικής Ιταλίας. Έπρεπε, όμως, να κάνει υπομονή.

Όταν επέστρεψε στο σπίτι του εκείνο το απρόσμενα βροχερό απόγευμα, δεν είχε μάθει το κακό που είχε συμβεί. Κατάλαβε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά, όταν είδε τη σύζυγό του, Τζοβάνα, να τον υποδέχεται αναστατωμένη και με δάκρυα στα μάτια. «Σάουρο», του είπε. «Το αεροπλάνο που επέστρεφε από τη Λισαβώνα… Έπεσε στη Σουπέργκα… Είναι όλοι νεκροί, Σάουρο».

Ο Τομά απέμεινε να την ακούει ακίνητος. Δεν μπορούσε να καταλάβει εκείνη τη στιγμή αν ήταν τυχερός ή άτυχος και ήλπιζε βαθιά μέσα του ότι η σύζυγός του είχε πέσει θύμα παραπληροφόρησης. Λίγα λεπτά αργότερα έφυγε για τη Σουπέργκα, τον λόφο απ’ τον οποίο μπορεί να αγναντέψει κανείς όλο το Τορίνο, προκειμένου να διαπιστώσει μόνος του τι είχε συμβεί.

Μόνο όταν είδε εκατοντάδες ανθρώπους να κλαίνε γύρω απ’ τα συντρίμμια του αεροσκάφους, το οποίο είχε συντριβεί στον τοίχο του καθολικού ναού του 18ου αιώνα που δεσπόζει στον λόφο, συνειδητοποίησε το μέγεθος της τραγωδίας.

Και οι 18 συμπαίκτες του κείτονταν νεκροί. Εκτός από τον Ματσόλα, τον κορυφαίο Ιταλό ποδοσφαιριστή της δεκαετίας του ’40, υπήρχαν κι άλλοι που ήταν βασικά στελέχη της Σκουάντρα Ατζούρα. Ο μέσα δεξιά Έτσιο Λόικ, ο τερματοφύλακας Βαλέριο Μπατσιγκάλουπο, ο μέσος Τζουζέπε Γκρέτζαρ, οι αμυντικοί Βιρτζίλιο Μαρόζο (ο οποίος προερχόταν από τραυματισμό, αλλά κρίθηκε την τελευταία στιγμή έτοιμος να αγωνιστεί σ’ εκείνο το ματς με την Μπενφίκα) και Άλντο Μπαλαρίν και οι επιθετικοί Γκουλιέλμο Γκαμπέτο και Ρομέο Μέντι, είχαν φύγει αδικα απ’ τη ζωή.

Ο θρήνος ήταν φυσικά ίδιος και για τους παίκτες που δεν είχαν χριστεί διεθνείς, για τον Ούγγρο προπονητή Έρνε Ερμπστάιν, τους συνεργάτες του, τους συνοδούς της ομάδας και τα μέλη του πληρώματος του αεροπλάνου. Συνολικά 31 άνθρωποι σκοτώθηκαν εκείνο το μοιραίο απόγευμα.

Κουβαλούσε τον θάνατο στην καρδιά του

Ο πρόεδρος της Γκρανάτα, Φερούτσιο Νόβο, δεν είχε ακολουθήσει την αποστολή, όπως ήταν προγραμματισμένο, επειδή ταλαιπωρούνταν από ίωση. Βρέθηκε από την πρώτη στιγμή στον τόπο του δυστυχήματος κι όταν είδε εκεί τον Τομά, δεν τον άφησε να πλησιάσει τα συντρίμμια.

Ο 23χρονος ποδοσφαιριστής έμαθε από άλλους παρευρισκόμενους ότι όλοι οι συμπαίκτες του ήταν νεκροί. Κάποιοι του είπαν ότι έπρεπε να αισθάνεται τυχερός που λόγω τραυματισμού είχε μείνει πίσω, αλλά ο ίδιος δεν αισθάνθηκε ποτέ έτσι. Παρ’ όλο που η μοίρα του επιφύλαξε να ζήσει σχεδόν επτά δεκαετίες ύστερα από εκείνο το ζοφερό απόγευμα, ένα κομμάτι του εαυτού του είχε πεθάνει στον λόφο της Σουπέργκα, μαζί με τους δεκαοχτώ φίλους του.

«Ήμουν ζωντανός, δεν είχα φύγει. Μπορείς όμως να είσαι ζωντανός όταν κουβαλάς τον θάνατο στην καρδιά σου;», έγραψε ο Τομά στο βιβλίο του «Me Grand Turin» («Η μεγάλη Τορίνο μου»), το οποίο κυκλοφόρησε το 1998 και περιέχει τις αναμνήσεις του από την παρουσία του σ’ εκείνη τη θρυλική ομάδα, που σάρωσε τους μεταπολεμικούς τίτλους στην Ιταλία.

Ακόμα κι όταν η Τορίνο (η οποία αναδείχθηκε πρωταθλήτρια Ιταλίας για το 1949, μια και οι αντίπαλοί της, προς τιμήν τους, κατέβηκαν κι αυτοί με τις ομάδες νέων στα τέσσερα εναπομείναντα παιχνίδια της) έκανε προσπάθεια ανασυγκρότησης, ο Τομά δεν ήταν ποτέ ξανά ο ίδιος παρότι είχε ξεπεράσει τον τραυματισμό του. Οι ενοχές για το γεγονός ότι δεν είχε ακολουθήσει τη μοίρα των συμπαικτών του τον βάραιναν.

«Δεν άξιζα το παραμικρό πια ως παίκτης επειδή σκεφτόμουν πάντοτε τους παλιούς μου φίλους. Ήταν κάτι φυσιολογικό και μου έτρωγε όλη την ενέργεια», είχε δηλώσει κάποτε στον Ολλανδό δημοσιογράφο Βίλφριντ Ντε Γιονγκ. Το 1951 αποχώρησε από την Γκρανάτα με προορισμό την Μπρέσια της Β’ Κατηγορίας. Ούτε εκεί, όμως, πέτυχε κάτι το σπουδαίο. Κρέμασε τα παπούτσια του 1955, προτού κλείσει τα 30 του χρόνια (ήταν γεννημένος στις 4 Δεκεμβρίου 1925), αφού αγωνίστηκε χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία στην Καραρέζε και την Μπάρι.

Το πεπρωμένο των επιζώντων

Υπήρχε άλλος ένας παίκτης των «Ανίκητων» («Invincibili», όπως ήταν το προσωνύμιο εκείνης της Τορίνο) που γλίτωσε επειδή είχε αποκλειστεί από τη μοιραία αποστολή λόγω τραυματισμού. Ο αναπληρωματικός τερματοφύλακας Ρενάτο Γκαντόλφι, στη θέση του οποίου ταξίδεψε ο τρίτος στην ιεραρχία Ντίνο Μπαλαρίν (αδελφός του αμυντικού Άλντο, που επίσης έχασε τη ζωή του).

Μόνο ο Τομά, ωστόσο, δεν κατάφερε να ξεπεράσει ποτέ τις ενοχές του επιζώντα της τραγωδίας. Κι ας μην ήταν ακριβώς τέτοιος, αφού δεν μπήκε ποτέ στο αεροπλάνο, δεν ένιωσε το σοκ της συντριβής ούτε είδε τους συμπαίκτες του να κείτονται νεκροί δίπλα του. Κάθε φορά που περπατούσε στο Τορίνο μετά το τέλος της ποδοσφαιρικής του καριέρας και αντίκριζε τον λόφο της Σουπέργκα, το μυαλό του ταξίδευε στο βροχερό απόγευμα της 4ης Μαΐου 1949.

Θυμόταν επίσης με δέος ότι λίγες μέρες νωρίτερα, στις 30 Απριλίου, είχε ταξιδέψει στο Μιλάνο για να παρακολουθήσει τους συμπαίκτες του στον αγώνα με την Ίντερ (0-0). Δεν συνήθιζε να ακολουθεί την ομάδα στα εκτός έδρας παιχνίδια της όταν ο ίδιος δεν ήταν σε θέση να αγωνιστεί, όμως εκείνη τη μέρα κάτι τον είχε ωθήσει να το κάνει. Σαν να ήξερε ότι θα ήταν η τελευταία φορά που θα έβλεπε τους φίλους του να δείχνουν την αξία τους στο γήπεδο φορώντας τις μπορντό φανέλες της Grande Torino.

Ίσως ο Θεός να είχε γλιτώσει τον Τομά ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο. Για για να κρατήσει ζωντανή τη μνήμη των συμπαικτών του και της ομάδας που σημάδεψε το ιταλικό ποδόσφαιρο. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’90, ο παλαίμαχος αμυντικός ήξερε ότι λίγο πριν μπει ο Μάιος θα δεχόταν τηλεφωνήματα από δημοσιογράφους απ’ όλον τον κόσμο για να μοιραστεί τι θυμόταν από την ημέρα της τραγωδίας. Δεν αρνήθηκε ποτέ να μιλήσει και το ίδιο έκανε με κάθε άνθρωπο που συναντούσε τυχαία και μάθαινε την ιστορία του. Όπως είχε γράψει γλαφυρά στο βιβλίο του:

«Η ζωή μου είναι ένα συνεχές κυνήγι της Τορίνο. Ίσως και του ίδιου του θρύλου της. Τώρα κατοικώ λίγα μέτρα μακριά από το στάδιο Φιλαντέλφια. Για να διηγούμαι και να θυμάμαι. Και να ξαναδιηγούμαι… Αυτό είναι το πεπρωμένο των επιζώντων».

Ο Σάουρο Τομά δεν πρόλαβε να επαναλάβει το τελετουργικό το 2018. Έφυγε από τη ζωή στις 10 Απριλίου, σε ηλικία 92 ετών, για να ξανασμίξει με τον Ματσόλα, τον Λόικ, τον Μπατσιγκάλουπο και τους υπόλοιπους φίλους την παρέα των οποίων στερήθηκε τόσο απότομα στις 4 Μαΐου 1949. Μία σημαία και μία φανέλα της Τορίνο, τον συνόδευσαν στην τελευταία του κατοικία.

Πηγές: ilnobilecalcio.it («Il destino di Sauro Tomà: si può morire dentro, anche continuando a vivere»), theguardian.com («50 years on can Torino be reborn?»), independent.co.uk («Football: Turin tragedy haunts Toma»), en.wikipedia.org (Sauro Tomà», «Superga air disaster»).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 4 Μαΐου

2025: Πεθαίνει σε ηλικία 91 ετών ο παλαίμαχος Βορειοϊρλανδός επιθετικός της Άστον Βίλα, Πίτερ ΜακΠάρλαντ.

2019: Η Μαρία Σάκκαρη κατακτά τον πρώτο τίτλο της καριέρας της στο WTA Tour, το Morocco Open, νικώντας στον τελικό τη Βρετανίδα Τζοάνα Κόντα με 2-1 σετ (2-6, 6-4, 6-1).

2012: Πεθαίνει σε ηλικία 48 ετών ο παλαίμαχος Νιγηριανός επιθετικός Ρασίντ Γεκινί.

1999: Πεθαίνει σε ηλικία 90 ετών ο πρώην πρόεδρος της Βαλένθια (1936, 1940-59), Λουίς Καζανόβα.

1994: Η Άρσεναλ κατακτά το Κύπελλο Κυπελλούχων νικώντας στον τελικό της Κοπεγχάγης την κάτοχο του τίτλου, Πάρμα, με 1-0. Το γκολ πετυχαίνει ο Άλαν Σμιθ στο 20′.

1980: Πεθαίνει σε ηλικία 87 ετών ο Στρατάρχης Τίτο, ηγέτης της Γιουγκοσλαβίας. Ο θάνατός του προκαλεί τη διακοπή του ντέρμπι πρωταθλήματος ανάμεσα στη Χάιντουκ και τον Ερυθρό Αστέρα στο 43ο λεπτό, ύστερα από την αναγγελία του απ’ τα μεγάφωνα του σταδίου «Πολιούντ».

1975: Ολοκληρώνεται στο Σίεν της Νορβηγίας το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ενόργανης Γυμναστικής, στη διάρκεια του οποίου λάμπει για πρώτη φορά το αστέρι της Νάντια Κομανέτσι. Η 13χρονη Ρουμάνα κατακτά χρυσά μετάλλια στο σύνθετο ατομικό, τη δοκό ισορροπίας, το άλμα και τους ασύμμετρους ζυγούς και μένει δεύτερη μόνο στις ασκήσεις εδάφους, όπου τη νικά η Σοβιετική, Νέλι Κιμ.

1971: Ο Γιώργος Κολοκυθάς πετυχαίνει 35 πόντους στη νίκη της Ελλάδας επί της Σκωτίας με 111-72, στον αγώνα που αποδεικνύεται ο τελευταίος του με το εθνόσημο.

1969: Η Εθνική Ελλάδας προηγείται με 2-0 της Πορτογαλίας στη Λισαβώνα (70′ Μποτίνος, 74′ Ελευθεράκης), δέχεται όμως την ισοφάριση με 2-2 στα τελευταία λεπτά (81′ Εουσέμπιο, 86′ Πέρες) και χάνει την ευκαιρία να αποκτήσει προβάδισμα για την πρόκριση στα τελικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1970.

1966: Ο μετέπειτα ρέκορντμαν συμμετοχών της Εθνικής Αγγλίας, Πίτερ Σίλτον, κάνει το επαγγελματικό του ντεμπούτο κάτω απ’ τα δοκάρια της Λέστερ σε ηλικία μόλις 16 ετών, στην εντός έδρας νίκη επί της Έβερτον με 3-0.

1958: Ο Γερμανός Βόλφγκανγκ Φον Τριπς κερδίζει τον αγώνα Ανάβασης 10 χιλιομέτρων της Πάρνηθας, που έχει συμπεριληφθεί στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα.

1957: Με δύο γκολ του Πίτερ ΜακΠάρλαντ η Άστον Βίλα κατακτά το Κύπελλο Αγγλίας νικώντας στον τελικό με 2-0 τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Οι ηττημένοι αγωνίζονται από το 10′ με παίκτη λιγότερο και τερματοφύλακα τον αμυντικό, Τζάκι Μπλαντσφλάουερ, λόγω τραυματισμού του Ρέι Γουντ.

1935: Ολοκληρώνεται το 1ο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα μπάσκετ στη Γενεύη, με πρωταθλήτρια τη Λετονία η οποία επικρατεί στον τελικό της Ισπανίας με 24-18.

1908: Διεξάγονται οι πρώτοι Φοιτητικοί Αγώνες με τη συμμετοχή των σχολών της Νομικής, της Ιατρικής, της Φιλοσοφικής, της Θεολογικής και των Φυσικών Επιστημών.

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News