Σαν Σήμερα - Τσαρλς Τζούτρο: Ο πρώτος νικητής στην ιστορία των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων

Η αθλητική καριέρα και, πολύ περισσότερο, η μετέπειτα ζωή του Αμερικανού Τσαρλς Τζούτρο είναι ελάχιστα συναρπαστική, αν συγκριθεί με εκείνες άλλων ηρώων που έχει παρουσιάσει κατά καιρούς η στήλη.

Συναρπαστικό, ωστόσο, είναι το ίδιο το επίτευγμα που του έχει εξασφαλίσει για πάντα μια εξέχουσα θέση στην ιστορία του αθλητισμού. Όχι τόσο επειδή πέτυχε κάποια υπέρβαση ή επειδή σημείωσε κάποια ηρωική νίκη – υπάρχουν, πάντως, τέτοια ψήγματα και στη δική του διαδρομή προς τη δόξα. Απλώς, είχε την ευλογία να κερδίσει το πρώτο χρυσό μετάλλιο που τέθηκε ποτέ σε διεκδίκηση στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες!

Όπως μνημονεύουμε τον τριπλουνίστα Τζέιμς Κόνολι, ο οποίος ήταν ο πρώτος χρονικά ολυμπιονίκης στην πρώτη διοργάνωση της σύγχρονης εποχής, το 1896 στην Αθήνα, έτσι αξίζει ειδική μνεία και ο Τζούτρο για την αντίστοιχη… χειμερινή πρωτιά του.

Στις 26 Ιανουαρίου 1924, μία ημέρα μετά την Τελετή Έναρξης της παρθενικής διοργάνωσης που φιλοξενήθηκε στο Σαμονί της Γαλλίας, ο νεαρός αθλητής – που δεν συγκαταλεγόταν ανάμεσα στα φαβορί – κατέγραψε τον καλύτερο χρόνο ανάμεσα στους 27 αθλητές από δέκα χώρες που πήραν μέρος στον αγώνα των 500 μέτρων του πατινάζ ταχύτητας.

Δεν κεφαλαιοποίησε την επιτυχία του, μια και η αθλητική του καριέρα ολοκληρώθηκε με το πέρας εκείνης της διοργάνωσης. Όμως, η συγκυρία του να είναι ο χρυσός νικητής του πρώτου χρονικά αγωνίσματος της νέας διοργάνωσης, αρκούσε για να του χαρίσει την «αθανασία». Γι’ αυτό εκτιμούμε ότι η ιστορία της ζωής του παρουσιάζει ενδιαφέρον, ακόμα κι αν είστε απ’ τους πολλούς που δεν έχουν παρακολουθήσει ούτε λεπτό από χειμερινά σπορ στη ζωή τους.

Ο Τζούτρο ευλογήθηκε από τη μοίρα, αφού χρειάστηκε να υπερπηδήσει πολλά εμπόδια μέχρι να φτάσει στη στιγμή της καταξίωσης. Λίγα χρόνια αφότου γεννήθηκε, στις 5 Μαΐου 1900 στο Λέικ Πλάσιντ, βρήκε ενδιαφέρον το πατινάζ ταχύτητας κι άρχισε να μετέχει σε ανεπίσημους αγώνες. Το άθλημα, όμως, ήταν κοστοβόρο για μια φτωχή οικογένεια όπως η δική του. Όσο κι αν ήθελαν οι γονείς του (που δεν είναι βέβαιο ότι ήθελαν), αδυνατούσαν να καλύψουν τις ανάγκες για τον εξοπλισμό του. Έτσι, ο μικρός Τσαρλς αναγκάστηκε να κρεμάσει αρκετές φορές τα παγοπέδιλά του.

Μόνο όταν αποφάσισε να τον βοηθήσει οικονομικά ένας ντόπιος επιχειρηματίας, ονόματι Τζακ Μάμπιτ, επέστρεψε στις πίστες, εξάσκησε το ταλέντο του κι άρχισε να διακρίνεται σε εθνικό επίπεδο. Το 1919 έφτασε στο σημείο να κερδίσει όλους τους αγώνες στους οποίους πήρε μέρος στο πλαίσιο του Πρωταθλήματος Ανατολής, ενώ το 1921 αναδείχθηκε για πρώτη φορά πρωταθλητής ΗΠΑ σε επίπεδο ανδρών, στο αγώνισμα των 100 γυάρδων. Δύο χρόνια αργότερα επανέλαβε την επιτυχία και εδραίωσε τη φήμη του ως ένας από τους καλύτερους Αμερικανούς στο άθλημά του.

Ήθελε να βυθιστεί το πλοίο!

Μετά τον εθνικό τίτλο του 1923 ο Τζούτρο σταμάτησε ξανά τον αθλητισμό. Είχε πλέον μεγαλώσει κι ένιωθε ότι έπρεπε να προχωρήσει στη ζωή του, ενώ το γεγονός ότι δεν είχε τελειώσει το λύκειο στεκόταν εμπόδιο στην επαγγελματική του αποκατάσταση.

Γράφτηκε στο κολέγιο του Μπόουντοϊν κι άφησε πίσω του τα όνειρα για αθλητική διάκριση μέχρι που μια μέρα έγινε αποδέκτης ενός τηλεγραφήματος από την ομοσπονδία του πατινάζ ταχύτητας των ΗΠΑ. Η χώρα είχε αποφασίσει να στείλει ομάδα στους 1ους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες κι ο ίδιος ήταν ένας από τους εκλεκτούς αθλητές!

Η πρόσκληση τον έπιασε εξαπίνης. «Ήμουν εντελώς απροπόνητος, δεν ήθελα να πάω. Ένας δάσκαλός μου με έπεισε ότι έπρεπε να πάω», δήλωσε σε συνέντευξη που έδωσε το 1983. Κι όταν είπε το «ναι», όμως, είχε να αντιμετωπίσει άλλα δύο προβλήματα. Το πρώτο ήταν ότι στο ολυμπιακό πρόγραμμα περιλαμβάνονταν αγωνίσματα από τα 500 μέτρα και πάνω, ενώ εκείνος ειδικευόταν στο σπριντ (είχε ατομικό ρεκόρ 9.4 στις 100 γυάρδες). Και το δεύτερο και σημαντικότερο: Η αμερικάνικη αποστολή θα ταξίδευε στη Γαλλία με το πλοίο.

Ο 23χρονος αθλητής ένιωσε ναυτία από τις πρώτες μέρες του υπερατλαντικού ταξιδιού και η συνέχειά του ήταν σκέτος εφιάλτης. «Ήμουν τόσο χάλια που κάποια στιγμή προσευχήθηκα να βυθιστεί το πλοίο! Όταν φτάσαμε, δεν είχα το παραμικρό άγχος για τον αγώνα. Και γιατί να είχα; Αφού ήξερα ότι ήταν αδύνατο να νικήσω!», είχε πει.

Η μεγαλύτερη απόσταση στην οποία είχε διαγωνιστεί στις ΗΠΑ ο Τζούτρο ήταν οι 440 γυάρδες. Επομένως, τα 500 μέτρα στα οποία κλήθηκε να μετάσχει το πρωινό της 26ης Ιανουαρίου 1924 στην πίστα του Ολυμπιακού Σταδίου που είχε ανεγερθεί δίπλα στις όχθες του ποταμού Άρβη, ήταν πρωτόγνωρη εμπειρία. Γι’ αυτό δεν ένιωθε καμία πίεση.

Η συγκίνηση στο βάθρο

Όπως συμβαίνει και σήμερα, οι αθλητές χωρίστηκαν σε ζευγάρια και αναμετρήθηκαν κυρίως με το χρονόμετρο. Βέβαια από τους 31 που είχαν δηλώσει συμμετοχή, εμφανίστηκαν στην πίστα μόνο 27 κι έτσι κάποιοι έτρεξαν χωρίς αντίπαλο. Ο Τζούτρο, όμως, που κληρώθηκε στο 15ο ζεύγος είχε στη διπλανή διαδρομή τον Καναδό Τσαρλς Γκόρμαν. Δεν είχε παρακολουθήσει καμία από τις προηγούμενες σειρές και δεν γνώριζε τι χρόνο χρειαζόταν για να βρεθεί ψηλά στην κατάταξη. Απλώς φόρεσε τα παγοπέδιλά του και μπήκε στην πίστα, για να χαρεί τη συμμετοχή του.

Ο Καναδός ξεκίνησε εντυπωσιακά και πήρε προβάδισμα. «Ήμουν πάντοτε καλός στις εκκινήσεις, αλλά ο Γκόρμαν με αιφνιδίασε. Κινούταν σαν κυκλώνας», θυμήθηκε ο Τζούτρο στη συνέντευξη του 1983, όπου πρόσθεσε ότι είχε εναποθέσει τις ελπίδες του για ανατροπή της κατάστασης στην προβλεπόμενη αλλαγή διαδρομής. Πράγματι, με το μπήκε στην εσωτερική κάλυψε τη διαφορά κι αφού έβαλε το κεφάλι κάτω, τερμάτισε ενάμισι δευτερόλεπτο νωρίτερα απ’ τον αντίπαλό του.

Η έκπληξη έγινε μεγαλύτερη όταν ο 23χρονος Αμερικανός έμαθε τον χρόνο του. Είχε καλύψει το «πεντακοσάρι» σε 44.0 δευτερόλεπτα και ήταν πρώτος στη γενική κατάταξη με μόλις δύο δέκατα διαφορά από τον Νορβηγό Όσκαρ Όλσεν, που συγκαταλεγόταν στα φαβορί για το χρυσό. Είχε νικήσει και τον έτερο Νορβηγό, τον Ρόαλντ Λάρσεν και τον Φινλανδό Κλας Τούνμπεργκ που με χρόνο 44.8 μοιράστηκαν το χάλκινο μετάλλιο.

«Στάθηκα στη μέση του παγοδρομίου κι άρχισε να παίζει ο εθνικός μας ύμνος. Όλοι οι αθλητές της αμερικάνικης ομάδας έτρεξαν προς το μέρος μου και με αγκάλιαζαν λες και ήμουν καμιά όμορφη κοπέλα. Ω Θεέ μου… Ύστερα με σήκωσαν στα χέρια. Άκουσα απ’ τα μεγάφωνα να λένε στα γαλλικά “ο Τσάρλι Τζούτρο από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής κέρδισε τον πρώτο αγώνα των πρώτων Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων”. Πόσοι άνθρωποι έχουν βιώσει τέτοια στιγμή;».

Ο Τζούτρο πήρε μέρος και στα αγωνίσματα των 1.500 και των 5.000 μέτρων, αλλά άμαθος όπως ήταν στις μεγάλες αποστάσεις, δεν κατάφερε να διακριθεί. Κατέλαβε την όγδοη και τη δέκατη τρίτη θέση αντίστοιχα και είδε τους αθλητές τους οποίους είχε νικήσει στο πρώτο αγώνισμα της διοργάνωσης, να κρεμούν κι άλλα μετάλλια στα στήθη τους.

Ο Τούνμπεργκ εξελίχθηκε σε μορφή των αγώνων, μια και κέρδισε τρία χρυσά κι ένα ασημένιο πέρα από τα χάλκινο στα 500 μέτρα, ενώ ο Λάρσεν έφυγε από το Σαμονί με τρία ασημένια και δύο χάλκινα. Κανείς από τους δύο, όμως, δεν είχε τη δυνατότητα να υπερηφανεύεται μέχρι το τέλος της ζωής του ότι ήταν ο πρώτος χρυσός χειμερινός ολυμπιονίκης, όπως ο Τζούτρο.

Πέθανε στην επέτειο της νίκης του

Το χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο αποτέλεσε την κορύφωση, αλλά ταυτόχρονα και το κύκνειο άσμα του Τζούτρο στο πατινάζ ταχύτητας. Με το που επέστρεψε στις ΗΠΑ, σταμάτησε τον αθλητισμό κι άρχισε να εργάζεται ως αντιπρόσωπος της εταιρείας αθλητικών ειδών Spalding. Αργότερα του ανατέθηκε η διαχείριση του καταστήματος της ίδιας εταιρίας στο Λέικ Πλάσιντ.

Τη δεκαετία του ’30 εργάστηκε και ως προπονητής πατινάζ ταχύτητας παράλληλα με τη δουλειά του στο πολυκατάστημα Macy’s στη Νέα Υόρκη και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έβγαζε τα προς το ζην εργαζόμενος ως φύλακας στο υποκατάστημα μιας τράπεζας στο «Μεγάλο Μήλο». Από τη συγκεκριμένη δουλειά βγήκε στη σύνταξη στα 62 του κι έζησε ήσυχα τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του στο Παλμ Μπιτς της Φλόριντα.

Η τραγική ειρωνεία είναι ότι Τζούτρο έφυγε απ’ τη ζωή ανήμερα της 72ης επετείου της ιστορικής νίκης του στο Σαμονί. Στις 26 Ιανουαρίου 1996, σε ηλικία 95 ετών. Το χρυσό μετάλλιο που κέρδισε στους 1ους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες εκτίθεται στο Εθνικό Μουσείο Αμερικάνικης Ιστορίας του Ιδρύματος Σμιθσόνιαν, ενώ αναμνηστικά από την αθλητική καριέρα του μπορεί να δει κανείς αν επισκεφθεί το Ολυμπιακό Μουσείο του Λέικ Πλάσιντ.

Πηγές: olympics.com («26 January 1924: Charles Jewtraw was the inaugural winner at the Olympic Winter Games in Chamonix», «Charles Jewtraw»), lakeplacidlegacysites.com («A Lake Placid Legend: Charles Jewtraw»), en.wikipedia.org («Charles Jewtraw», «Speed skating at the 1924 Winter Olympics – Men’s 500 metres»).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 26 Ιανουαρίου

2021: Πεθαίνει σε ηλικία 86 ετών ο παλαίμαχος αμυντικός της Τσέλσι, Τζον Μόρτιμορ. Ως προπονητής πέρασε από τον πάγκο του Εθνικού (1971-72).

2020: Ο θρύλος του ΝΒΑ, Κόμπι Μπράιαντ, χάνει τη ζωή του σε ηλικία 41 ετών όταν το ελικόπτερο στο οποίο επιβαίνει συντρίβεται στην Καλαμπάσα της Καλιφόρνια. Μαζί του σκοτώνονται και οι υπόλοιποι οκτώ επιβαίνοντες, ανάμεσά τους κι η 13χρονη κόρη του, Τζάνα.

2014: Ο πρωταθλητής του βραζιλιάνικου ζίου ζίτσου, Γιάννης Μπλούτης, κατακτά την πρώτη θέση στις καφέ ζώνες του Πανευρωπαϊκού Πρωταθλήματος που διεξάγεται στην Πορτογαλία.

2006: Ο Κύπριος τενίστας, Μάρκος Παγδατής, προκρίνεται στον τελικό του Αυστραλιανού Όπεν, μια και νικά στον ημιτελικό τον Αργεντινό (Νο 4 στον κόσμο) Νταβίδ Ναλμπαντιάν με 3-2 σετ (3-6, 5-7, 6-3, 6-4, 6-4). Στον τελικό ο Παγδατής θα γνωρίσει την ήττα από τον Ρότζερ Φέντερερ.

2003: Πεθαίνει στα 60 του ύστερα από μακρόχρονη ασθένεια ο Βαλέρι Μπρούμελ, χρυσός ολυμπιονίκης στο άλμα εις ύψος το 1964 στο Τόκιο και ασημένιος τέσσερα χρόνια νωρίτερα στη Ρώμη. Ο Ρώσος αθλητής κατέρριψε έξι φορές το παγκόσμιο ρεκόρ μεταξύ 1961 και 1963, ανεβάζοντάς το από τα 2.23 στα 2.28 μ.

2000: Πεθαίνει σε ηλικία 84 ετών ο παλαίμαχος τενίστας Ντον Μπατζ, ο πρώτος στην ιστορία που κέρδισε και τα τέσσερα τουρνουά γκραν σλαμ σε μία χρονιά (1938).

1997: Ο Άρης χάνει στα χαρτιά τον αγώνα με τον Αθηναϊκό στον Βύρωνα, αφού οι ιθύνοντες της ομάδας αδυνατούν να προσκομίσουν εγκαίρως τα δελτία των ποδοσφαιριστών τους στον διαιτητή, Γιώργο Μπίκα! Όπως αποδεικνύεται, τα δελτία βρίσκονταν σε μια τσάντα που είχε ξεχαστεί στο πούλμαν, το οποίο πραγματοποίησε άλλο δρομολόγιο μετά την αποβίβαση της αποστολής των «κιτρίνων» στο γήπεδο. Τα αρμόδια πειθαρχικά όργανα τιμωρούν τον Άρη με μηδενισμό και αφαίρεση τριών βαθμών, ποινή που παίζει καθοριστικό ρόλο στο να υποβιβαστεί στο τέλος της σεζόν στη Β’ Εθνική, για πρώτη φορά στην ιστορία του.

1996: Ο Ντέιβ Σουλτς, χρυσός ολυμπιονίκης της ελευθέρας πάλης το 1984, δολοφονείται έξω απ’ το σπίτι του στο Νιούτον της Πενσιλβάνια από τον εργοδότη του, Τζον Ντιπόντ, ιδιοκτήτη της ομάδας Foxcatcher. Ο Ντιπόντ θα κριθεί ένοχος και θα καταδικαστεί σε κάθειρξη 30 ετών, παρά το γεγονός ότι θα επιβεβαιωθεί ότι πάσχει από ψυχική νόσο. Θα πεθάνει στη φυλακή το 2010.

1995: Πεθαίνει σε ηλικία 79 χρόνων ο Άγγλος προπονητής και παλαίμαχος ποδοσφαιριστής, Βικ Μπάκιγχαμ. Είχε αναδείξει τον Γιόχαν Κρόιφ στον Άγιαξ και αργότερα εργάστηκε και στην Ελλάδα, στον Εθνικό (δύο φορές) και τον Ολυμπιακό.

1992: Ο Παναθηναϊκός νικά με 3-0 τον Ολυμπιακό στο ντέρμπι της 17ης αγωνιστικής του πρωταθλήματος που φιλοξενείται στο ΟΑΚΑ. Τα γκολ πετυχαίνουν οι Μαραγκός (18′), Σαραβάκος (30′) και Βαζέχα (78′).

1992: Η Ακτή Ελεφαντοστού κατακτά το Κύπελλο Αφρικής για πρώτη φορά στην ιστορία της, αφού νικά στον τελικό την Γκάνα με 11-10 στα πέναλτι (κανονικός αγώνας 0-0). Αστέρια των πρωταθλητών, που καταφέρνουν να κρατήσουν απαραβίαστη την εστία τους και στους πέντε αγώνες της διοργάνωσης, είναι ο τερματοφύλακας Αλέν Γκουαμενέ, ο μεσοεπιθετικός Ντιντιέ Οτοκορέ (με μεγάλη καριέρα στην Οσέρ) και ο επιθετικός Σερζ Μαγκί.

1986: Ο ΠΑΣ Γιάννινα νικά με 3-1 τον Ολυμπιακό σε έναν αγώνα που διεξάγεται στον σκεπασμένο από χιόνι χλοοτάπητα του Εθνικού Σταδίου των Ιωαννίων. Προπονητής των «ερυθρόλευκων» είναι ο Αντώνης Γεωργιάδης, ο οποίος δέκα χρόνια και μία ημέρα νωρίτερα είχε καθοδηγήσει τον ΠΑΣ στη νίκη με 3-0 στο αντίστοιχο ματς πρωταθλήματος.

1983: Με χατ τρικ του Κώστα Βαφειάδη ο Βύζας νικά με 3-2 τον Εθνικό στα Μέγαρα και προκρίνεται στους «32» του Κυπέλλου Ελλάδας. Πρόκειται για την τελευταία σημαντική διάκριση της μεγαρίτικης ομάδας στον θεσμό έως και σήμερα.

1979: Ανήμερα των 18ων γενεθλίων του, ο Καναδός άσος του χόκεϊ επί πάγου, Γουέιν Γκρέτσκι, υπογράφει επαγγελματικό συμβόλαιο τριετούς διάρκειας με τους Έντμοντον Όιλερς. Θα αναδειχθεί καλύτερος rookie της σεζόν και τα επόμενα χρόνια θα εξελιχθεί σε μύθο για το άθλημα, αφού θα σαρώσει όλες τις ατομικές και ομαδικές διακρίσεις μέχρι το 1999.

1977: Η 12χρονη Μαρίνα Τσερκάσοβα κι ο 18χρονος Σεργκέι Σάχραϊ, γίνονται το πρώτο ζευγάρι στην ιστορία του καλλιτεχνικού πατινάζ που εκτελεί τετραπλό τουίστ, στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του Ελσίνκι. Θα κατακτήσουν το χάλκινο μετάλλιο.

1969: Στον πρώτο τελικό των γυναικών στην ιστορία του Αυστραλιανού Όπεν (το οποίο μέχρι την προηγούμενη χρονιά ονομαζόταν Αυστραλιανό Πρωτάθλημα με δικαίωμα συμμετοχής μόνο για ερασιτέχνες) η Μάργκαρετ Κορτ νικά την Μπίλι Τζιν Κινγκ με 2-0 σετ (6-4, 6-1).

1949: Η Μικτή της Μακρονήσου, στην οποία αγωνίζονται πολλοί γνωστοί ποδοσφαιριστές με επικεφαλής τον Γιώργο Δαρίβα, νικά με 2-1 τον Ολυμπιακό σε φιλικό που διοργανώνει για προπαγανδιστικούς σκοπούς η κυβέρνηση του Θεμιστοκλή Σοφούλη.

1913: Η ΔΟΕ θεωρεί επαγγελματία τον Τζιμ Θορπ και τον υποχρεώνει να επιστρέψει τα χρυσά ολυμπιακά μετάλλια που είχε κερδίσει στο πένταθλο και το δέκαθλο το 1912 στη Στοκχόλμη. Αιτία είναι τα 25 δολάρια που είχε εισπράξει ο Αμερικανός αθλητής προκειμένου να αγωνιστεί σε ένα ματς αμερικάνικου ποδοσφαίρου. H ΔΟΕ θα επιστρέψει τα μετάλλια στα παιδιά του το 1982, είκοσι εννέα χρόνια μετά τον θάνατό του και θα τον αποκαταστήσει πλήρως το 2022.

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News