Σαν Σήμερα - Εμανουέλ Σανόν: Ο μοναδικός σκόρερ της Αϊτής σε Παγκόσμιο Κύπελλο

Την ώρα που ο Φραντζί Πιερό άγγιξε την ισοφάριση για την Αϊτή στο προχθεσινό ματς με τη Σκωτία, μ’ εκείνη την ελάχιστα άστοχη κεφαλιά στο 85ο λεπτό, είναι πιθανό να στριφογύρισε στο μυαλό του ένα όνομα. Αυτό του Εμανουέλ Σανόν.

Κι αν σε εσάς δεν λέει κάτι, λέει σίγουρα σε όλους τους Αϊτινούς φίλους του ποδοσφαίρου. Οι οποίοι μπορεί στην πλειονότητά τους να μην τον έχουν προλάβει να παίζει, μια κι έχει περάσει μισός αιώνας από τότε, έχουν μεγαλώσει όμως ακούγοντας από τους μπαμπάδες τους και τους παππούδες τους ότι ήταν ο κορυφαίος ποδοσφαιριστής που ανέδειξε η χώρα. Παραμένει, άλλωστε, ο μοναδικός που έχει σκοράρει για λογαριασμό της σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου, μέχρι να το επαναλάβει κάποιος στη φετινή διοργάνωση.

Ο Σανόν έγραψε αυτό το σημαντικό κομμάτι Iστορίας για την Αϊτή στις 15 Ιουνίου 1974 στο Μόναχο, στον παρθενικό της αγώνα όπου ο αντίπαλος ήταν η Ιταλία. Δηλαδή η φιναλίστ του προηγούμενου Μουντιάλ στο Μεξικό, η οποία μάλιστα κουβαλούσε κι ένα ασύλληπτο σερί απαραβίαστης εστίας. Δεν είχε δεχθεί στους 12 προηγούμενους αγώνες της!

Η Σκουάντρα Ατζούρα έβγαλε το πρώτο ημίχρονο χωρίς να απειληθεί αλλά και χωρίς να δημιουργήσει πολλές ευκαιρίες και στο ξεκίνημα του δεύτερου ο Σανόν «χτύπησε». Κυνήγησε μια κάθετη μπαλιά του Φιλίπ Βορμπ, νίκησε κατά κράτος στο σπριντ τον αμυντικό Λουτσιάνο Σπινόζι (ο οποίος απέτυχε να τον ρίξει ακόμα κι όταν του τράβηξε τη φανέλα) κι αφού απέφυγε και τον τερματοφύλακα Ντίνο Τζοφ, έστειλε με πλασέ την μπάλα στην κενή εστία!

Το σερί του clean sheet του Τζοφ (ο οποίος είχε παίξει και στα 12 προηγούμενα παιχνίδια) είχε σταματήσει στα 1.142 λεπτά, όμως το πιο σημαντικό εκείνη τη στιγμή ήταν ότι η μικρή Αϊτή απειλούσε με ήττα μία από τις κορυφαίες δυνάμεις του παγκοσμίου ποδοσφαίρου. Το όνειρο κράτησε λίγο, αφού οι Ιταλοί αντέδρασαν και επικράτησαν 3-1 με γκολ των Τζιάνι Ριβέρα (52′), Ρομέο Μπενέτι (66′) και Πιέτρο Αναστάζι (79′). Το ολιγόλεπτο προβάδισμα, ωστόσο, ήταν μια μικρή νίκη για την Αϊτή, ενώ ειδικά ο Σανόν είχε εξασφαλίσει την αθανασία.

Ο αγώνας έμεινε στην Ιστορία και για έναν άλλο λόγο. Ο μέσος της Αϊτής, Ερνστ Ζαν-Ζοζέφ, έγινε ο πρώτος παίκτης στα χρονικά των Μουντιάλ που πιάστηκε ντοπαρισμένος και βρήκε τον μπελά του από τον παρανοϊκό δικτάτορα της χώρας, Μπέιμπι Ντοκ Ντιβαλιέ. Εμείς, ωστόσο, θα σταθούμε στην άγνωστη ποδοσφαιρική ιστορία του Σανόν, η οποία δεν περιορίζεται στο ματς με την Ιταλία. Ήταν ο σκόρερ και του δεύτερου γκολ της ομάδας του στη διοργάνωση, στον τελευταίο αγώνα με αντίπαλο την Αργεντινή (4-1). Μόνο κόντρα στη μεγάλη Πολωνία του Κάζιμιρ Γκόρσκι δεν κατάφερε να βρει δίχτυα, ώστε να περιορίσει κάπως τη βαριά ήττα (7-0).

Έναν χρόνο νωρίτερα, ο Σανόν είχε σημειώσει πέντε γκολ στο πρωτάθλημα της CONCACAF που διοργάνωσε και κατέκτησε για πρώτη φορά η Αϊτή και της χάρισε το εισιτήριο για τη Δυτική Γερμανία. Δεν θα ήταν υπερβολή να πει κανείς ότι ο ρόλος του Ντιβαλιέ ήταν παρόμοιος με εκείνον του Μουσολίνι το 1934 ή του Βιντέλα το 1978. Σκεφτείτε μόνο ότι ο διαιτητής κι ο επόπτης του αγώνα με το Τρίνινταντ και Τομπάγκο αποβλήθηκαν διά βίου από τη FIFA επειδή είχαν ακυρώσει τέσσερα γκολ που βοήθησαν την Αϊτή να επικρατήσει με 2-1!

Κυπελλούχος στο Βέλγιο με την Μπέερσχοτ

Όσοι είστε φανατικοί αναγνώστες της στήλης θα προσέξατε τη διατύπωση «ο μοναδικός σκόρερ της Αϊτής σε Μουντιάλ» για τον Σανόν. Δεν ήταν ο πρώτος Αϊτινός που βρήκε δίχτυα σε αγώνα της κορυφαίας διοργάνωσης, μια και είχε προηγηθεί ο Τζο Γκέιτζενς, ο οποίος είχε υπογράψει μία από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις όλων των εποχών το 1950. Η ειδοποιός διαφορά ήταν ότι το είχε κάνει φορώντας τη φανέλα της εθνικής ομάδας των ΗΠΑ.

Ο σκόρερ του ’74, βέβαια, τον ξεπέρασε έτσι κι αλλιώς σε φήμη, αφού εξαργύρωσε τις καλές εμφανίσεις του στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Δυτικής Γερμανίας με μεταγραφή σε ευρωπαϊκό σύλλογο. Τη βελγική Μπέερσχοτ, η οποία μπορεί να μην ήταν κάποιο μεγαθήριο, αγωνιζόταν όμως στην πρώτη κατηγορία της χώρας της και δεν ήταν απλό πράγμα να «θυσιάσει» μία πολύτιμη θέση ξένου για τον επιθετικό μιας ομάδας που είχε γίνει… σάκος του μποξ στο Μουντιάλ.

Τόσο μεγάλη αίσθηση είχε προκαλέσει ο Σανόν, ο οποίος ήταν γεννημένος στις 25 Ιουνίου 1951 στο Πορτ-ο-Πρενς, την πρωτεύουσα της Αϊτής και οι φίλοι του τον φώναζαν Μανό (χαϊδευτικό του Εμανουέλ). Όλα τα χρόνια της καριέρας του μέχρι να κάνει το ξεπέταγμά του στα γήπεδα της Δυτικής Γερμανίας είχε αγωνιστεί στην Ντον Μπόσκο, μια μικρομεσαία ομάδα από το προάστιο Πετιόν-Βιλ, η οποία χάρη στα γκολ του κατάφερε να αναδειχθεί πρωταθλήτρια το 1971 για πρώτη φορά στην ιστορία της.

Ο Σανόν ήταν πολύ γρήγορος και δυναμικός επιθετικός, γι’ αυτό στην Μπέερσχοτ οι προπονητές του τον χρησιμοποιούσαν συχνά και ως εξτρέμ. Η παρουσία του στα γήπεδα του Βελγίου ήταν πολύ καλή και η κορυφαία στιγμή του ήταν αναμφίβολα η κατάκτηση του Κυπέλλου το 1979, όταν μάλιστα είχε κομβικό ρόλο στο μοναδικό γκολ στον τελικό κόντρα στην Κλαμπ Μπριζ. Με μία εντυπωσιακή προσπάθεια από τη δεξιά πτέρυγα έφτασε σε θέση βολής. Ύστερα από την απόκρουση του Μπίργκερ Γένσεν στο σουτ που επιχείρησε, γύρισε την μπάλα παράλληλα προς την εστία δίνοντας την ευκαιρία στον Γιόχαν Κόνινξ να τη στείλει στα ανυπεράσπιστα δίχτυα.

Από το φθινόπωρο του 1974 έως και τις αρχές του 1980 αγωνίστηκε με την Μπέερσχοτ σε 142 αγώνες και πέτυχε 43 γκολ, ενώ κέρδισε τη συμπάθεια όλων των Βέλγων φιλάθλων με τον χαρακτήρα του. Σύμφωνα με μη επιβεβαιωμένη πηγή, μάλιστα, δεν αντίκρισε ούτε μία κίτρινη κάρτα στα έξι χρόνια που αγωνίστηκε στο βελγικό πρωτάθλημα!

Κηδεύτηκε σαν εθνικός ήρωας

Ο Σανόν αποχώρησε από την Μπέερσχοτ το 1980, αφού γεύτηκε και τη συμμετοχή στο Κύπελλο Κυπελλούχων (όπου η ομάδα του αποκλείστηκε στον 1ο γύρο απ’ τη Ριέκα). Επόμενος σταθμός της καριέρας του ήταν οι Μαϊάμι Αμέρικανς, στη δεύτερη κατηγορία της αναπτυσσόμενης τότε λίγκας των ΗΠΑ. Λίγους μήνες αργότερα βρέθηκε στα «σαλόνια», μια και ακολούθησε τον προπονητή Ρον Νιούμαν όταν ανέλαβε τους Σαν Ντιέγκο Σόκερς.

Στο Σαν Ντιέγκο ο Σανόν είχε συμπαίκτη για μερικούς μήνες και τον σπουδαίο Ούγκο Σάντσες, τον Μεξικανό άσο που διέπρεψε αργότερα στην Ισπανία με τις φανέλες της Ατλέτικο και της Ρεάλ Μαδρίτης. Έπαιξε καλή μπάλα για τρία χρόνια, κρέμασε όμως τα παπούτσια του πρόωρα, το 1983, λόγω ενός σοβαρού τραυματισμού στο γόνατο. Όλα αυτά τα χρόνια που αγωνιζόταν στο εξωτερικό εξακολουθούσε να ενισχύει και την Εθνική Αϊτής, με την οποία ο τελικός απολογισμός του ήταν 100 συμμετοχές και 47 γκολ.

Συνέχισε τη ζωή του στο Σαν Ντιέγκο, όπου εργάστηκε ως προπονητής σε εφηβικές ομάδες. Το 1999 πήρε το χρίσμα του ομοσπονδιακού τεχνικού της Αϊτής, όμως δεν μπόρεσε να την οδηγήσει σε κάποια επιτυχία μέχρι την αποχώρησή του, στα τέλη του 2000. Δεν έπαψε να νοιάζεται και για τους συμπατριώτες του που ζούσαν κάτω από το όριο τη φτώχειας, αφού κι ο ίδιος προερχόταν από την κατώτερη κοινωνική τάξη. Γι’ αυτό το 1998 σύστησε ένα ίδρυμα που έφερε το όνομά του και πρόσφερε πολύτιμη φιλανθρωπική βοήθεια για πολλά χρόνια.

Στις 21 Φεβρουαρίου 2008 ο Σανόν έχασε τη μάχη με τον καρκίνο στο πάνγκρεας σε ηλικία μόλις 56 ετών, βυθίζοντας στο πένθος όλη τη χώρα. Περισσότεροι από 10.000 Αϊτινοί παρέστησαν στην κηδεία του, η οποία πραγματοποιήθηκε δημοσία δαπάνη κάτι που είχε να κάνει το κράτος για αθλητή από το 1955. Τότε που είχε πεθάνει ο Σίλβιο Κατόρ, ο οποίος είχε κερδίσει το ασημένιο μετάλλιο στο μήκος στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1928.

Το περίφημο περιοδικό France Football συμπεριέλαβε τον Σανόν ανάμεσα στους 100 σημαντικότερους ήρωες στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου, στο εκτενές αφιέρωμά του πριν την έναρξη της διοργάνωσης του 1994. Ξεχωριστή τιμή είχε αποτελέσει και η επιλογή του στη Μικτή της CONCACAF που πήρε μέρος στο Κύπελλο της Ανεξαρτησίας που διοργάνωσε το 1972 η Βραζιλία (συμμετείχαν κορυφαίοι αστέρες απ’ όλον τον κόσμο). Η Ντον Μπόσκο, τέλος, έχει αποσύρει από το 2008 τη φανέλα με το «10» που φορούσε.

Πηγές: thevintagefootballclub.blogspot.com [«BIO EXPRESS DEGRADABLE. Emmanuel Sanon (1951-2008)»], en.wikipedia.org [«Emmanuel Sanon», «1974 FIFA World Cup», «1973 CONCACAF Championship»], www.transfermakt.com [«Emmanuel Sanon», «Dino Zoff»], eu-football.info.

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 15 Ιουνίου

2025: Ο Μόντο Ντουπλάντις σημειώνει το δωδέκατο παγκόσμιο ρεκόρ της καριέρας του στο επί κοντώ, όταν υπερβαίνει τα 6.28 μ. στο Diamond League της Στοκχόλμης.

2021: Ο Κριστιάνο Ρονάλντο γίνεται ο μεγαλύτερος σε ηλικία ποδοσφαιριστής (36 ετών και 130 ημερών) που πετυχαίνει δύο γκολ σε αγώνα Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος, στη νίκη της Πορτογαλίας επί της Ουγγαρίας με 3-0.

2018: Ο Κριστιάνο Ρονάλντο σημειώνει χατ τρικ και χαρίζει στην Πορτογαλία τον βαθμό κόντρα στην Ισπανία (3-3), στον πρώτο της αγώνα για το Παγκόσμιο Κύπελλο της Ρωσίας. Παράλληλα γίνεται ο τέταρτος ποδοσφαιριστής που σκοράρει σε τέταρτη διαφορετική τελική φάση Μουντιάλ μετά τον Πελέ, τον Ούβε Ζέελερ και Mίροσλαβ Κλόζε.

2010: Με γκολ του Γουίνστον Ριντ στο τρίτο λεπτό των καθυστερήσεων, η Νέα Ζηλανδία αποσπά ισοπαλία από τη Σλοβακία (1-1) στο Ράστενμπεργκ και κερδίζει τον πρώτο της βαθμό σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου.

2008: Η Τουρκία πετυχαίνει μία από τις πιο εντυπωσιακές ανατροπές στην ιστορία των Ευρωπαϊκών Πρωταθλημάτων. Νικά την Τσεχία με 3-2 με γκολ των Αρντά Τουράν (75′) και Νιχάτ Καχβετζί (87′, 89′), ενώ έχανε με 2-0 (34′ Κόλερ, 62′ Πλάσιλ) και προκρίνεται στα προημιτελικά. Αν ο αγώνας έληγε ισόπαλος θα οδηγούταν στα πέναλτι, μια και υπήρχε απόλυτη ισοβαθμία των δύο ομάδων σε όλα τα κριτήρια.

1996: Ο Πολ Γκασκόιν πετυχαίνει ένα εκπληκτικό γκολ στο 79′ με το οποίο διαμορφώνει το 2-0 για την Αγγλία κόντρα στη Σκωτία, στο πλαίσιο του Euro ’96 και πανηγυρίζει με τους συμπαίκτες με τη χαρακτηριστική αναπαράσταση της «καρέκλας του οδοντίατρου». Λίγο πριν από το γκολ του Γκασκόιν η Σκωτία είχε χάσει πέναλτι με τον ΜακΆλιστερ, ενώ το σκορ είχε ανοίξει ο Σίρερ στο 53’.

1994: Ο Παναγιώτης Γιαννάκης παίρνει μεταγραφή από τον Πανιώνιο στον Παναθηναϊκό, όπου θα ξανασμίξει με τον Νίκο Γκάλη.

1992: Η Γερμανία νικά με 2-0 τη Σκωτία (29′ Ρίντλε, 47′ Έφενμπεργκ) και κάνει μεγάλο βήμα για την πρόκριση στους «4» του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος της Σουηδίας, αφού αργότερα την ίδια μέρα η Ολλανδία μένει στο 0-0 με την Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών (η πρώην ΕΣΣΔ).

1988: Ο Μάρκο Φαν Μπάστεν πετυχαίνει χατ τρικ (44′, 71′,75′) και οδηγεί την Ολλανδία στη νίκη με 3-1 επί της Αγγλίας, με την οποία βάζει τις βάσεις για πρόκριση στα ημιτελικά του Euro ’88.

1987: Ο Νίκος Αναστόπουλος παίρνει μεταγραφή από τον Ολυμπιακό στην ιταλική Αβελίνο αντί του ποσού των 500 εκατομμυρίων λιρετών.

1986: Το Βέλγιο νικά με 4-3 τη Σοβιετική Ένωση στην παράταση και την αφήνει έξω απ’ τη συνέχεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου του Μεξικού. Οι Σοβιετικοί έχουν παράπονα από τη διαιτησία του Σουηδού Φρέντρικσον μια και το πρώτο γκολ του Σίφο είναι οφσάιντ, ενώ και στο δεύτερο ο Κέλεμανς βρίσκεται σε ελεγχόμενη θέση.

1986: Ο Μεξικανός Μανουέλ Νεγκρέτε πετυχαίνει με βολ πλανέ ένα από τα πιο θεαματικά γκολ στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου, με το οποίο ανοίγει το σκορ στη νίκη της ομάδας του επί του Βουλγαρίας με 2-0, χάρη στην οποία προκρίνεται στα προημιτελικά.

1982: Η Ουγγαρία συντρίβει με 10-1 το Σαλβαδόρ στον πρώτο αγώνα της για το Παγκόσμιο Κύπελλο της Ισπανίας, σημειώνοντας νέο ρεκόρ ευρύτερης νίκης στη διοργάνωση (η Ουγγαρία είχε νικήσει 9-0 τη Νότιο Κορέα το 1954 και η Γιουγκοσλαβία το Ζαΐρ με το ίδιο σκορ το 1974). Ο Λάσλο Κις γίνεται ο πρώτος και τελευταίος μέχρι σήμερα παίκτης που σημειώνει τρία γκολ σε αγώνα Μουντιάλ ενώ έχει περάσει ως αλλαγή, ενώ το χατ τρικ σε διάστημα οκτώ λεπτών (69′, 72′, 76′) παραμένει το πιο σύντομο στην ιστορία της διοργάνωσης.

1980: Με γκολ του Μάρκο Ταρντέλι στο 79′ η Ιταλία νικά με 1-0 την Αγγλία και διατηρεί ελπίδες πρόκρισης στον τελικό του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος που διεξάγεται στα εδάφη της. Θα χρειαστεί όμως νίκη στον τελευταίο αγώνα με το Βέλγιο, το οποίο επικρατεί την ίδια μέρα με 2-1 της Ισπανίας και ευνοείται σε πιθανή ισοβαθμία λόγω καλύτερης επίθεσης.

1975: Ο Μπιορν Μποργκ κερδίζει για δεύτερη σερί χρονιά το Ρολάν Γκαρός νικώντας στον τελικό τον Γκιγέρμο Βίλας με 3-0 σετ (6–2, 6–3, 6–4).

1974: Με δύο γκολ του Τζόνι Ρεπ στο 7′ και το 86′ η Ολλανδία νικά με 2-0 την Ουρουγουάη στην πρεμιέρα της στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Δυτικής Γερμανίας. Την ίδια μέρα η Πολωνία επικρατεί 3-2 της Αργεντινής με πρωταγωνιστή τον Γκζέγκοζ Λάτο που σημειώνει δύο τέρματα.

1969: Ο Γιώργος Σιδέρης πετυχαίνει το νικητήριο γκολ του Ολυμπιακού στο ντέρμπι με τον Παναθηναϊκό (2-1) και φτάνει τα 35 στο πρωτάθλημα, επίδοση-ρεκόρ για παίκτη του πειραϊκού συλλόγου στην Α’ Εθνική μέχρι σήμερα. Ο Έλληνας επιθετικός προπορεύεται και στον πίνακα των σκόρερ όλης της Ευρώπης, όμως ο Βούλγαρος Πέταρ Ζέκοφ της ΤΣΣΚΑ Σόφιας θα τον προσπεράσει μερικές μέρες αργότερα πετυχαίνοντας τέσσερα τέρματα στο τελευταίο παιχνίδι του. Έτσι, ο Σιδέρης θα αρκεστεί στο ασημένιο παπούτσι.

1958: Ο προπονητής της Βραζιλίας, Βισέντε Φεόλα, χρησιμοποιεί για πρώτη φορά τον 17χρονο Πελέ στον τρίτο και καθοριστικό αγώνα του ομίλου του Παγκοσμίου Κυπέλλου κόντρα στη Σοβιετική Ένωση, όπου η «Σελεσάο» χρειάζεται νίκη για να προκριθεί. Μαζί με τον Μανέ Γκαρίντσα, ο οποίος επίσης δεν είχε ξεκινήσει βασικός το τουρνουά, ανεβάζουν κατακόρυφα την απόδοση της ομάδας και τη βοηθούν να φτάσει στη νίκη με 2-0, χάρη σε ισάριθμα τέρματα του Βαβά (3’, 77’).

1954: Μία ημέρα πριν από την έναρξη του 5ου Παγκοσμίου Κυπέλλου ιδρύεται στη Βασιλεία της Ελβετίας η ευρωπαϊκή συνομοσπονδία ποδοσφαίρου (UEFA). Τα ιδρυτικά μέλη είναι 31 χώρες.

1943: Ιδρύεται ο Έσπερος Καλλιθέας, ο οποίος πέρα από την κοινωνική και πολιτιστική του δραστηριότητα θα αναδειχθεί σε σημαντική δύναμη του αθηναϊκού ποδοσφαίρου κατά τις δεκαετίες του ’50 και του ’60, ενώ η ομάδα του στο μπάσκετ θα συμμετάσχει έξι φορές στην κορυφαία κατηγορία από το 1970 έως το 2000.

1924: Ιδρύεται η ποδοσφαιρική ομάδα της Μονακό.

1869: Ο Αμερικανός Μάικ Μακούλ νικά τον Βρετανό Τομ Άλεν στον πρώτο αγώνα πυγμαχίας με γυμνά χέρια που συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο.

1844: Ο 44χρονος Αμερικανός Τσαρλς Γκουντγίαρ πατεντάρει τον βουλκανισμό, την μέθοδο θείωσης των ελαστικών, την οποία είχε ανακαλύψει το 1839

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News