Σαν Σήμερα - Γκάντα Σουά: Η πρώτη χρυσή ολυμπιονίκης της Συρίας δέχθηκε απειλές θανάτου από τον Άσαντ

Το ημερολόγιο έδειχνε 28 Ιουλίου 1996 όταν ο πολύπαθος λαός της Συρίας γεύτηκε μια σπάνια στιγμή χαράς στον αθλητισμό. Η Γκάντα Σουά κέρδισε το έπταθλο στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ατλάντα και χάρισε στη χώρα της το πρώτο της χρυσό μετάλλιο στην κορυφαία διοργάνωση.

Η 23χρονη τότε αθλήτρια έκανε συγκινημένη τον γύρο του θριάμβου στο στάδιο κρατώντας τη συριακή σημαία στα χέρια και δεν μπορούσε να φανταστεί ότι η κορυφαία στιγμή της καριέρας της θα της δημιουργούσε ένα σωρό προβλήματα. Ούτε ότι θα στεκόταν αφορμή για να δεχθεί απειλές ακόμα και την ίδια της τη ζωή.

Το καθεστώς του δικτάτορα Χαφέζ Αλ Άσαντ προσπάθησε να εκμεταλλευθεί την επιτυχία της Σουά. Την παρουσίασε ως εθνική ηρωίδα και της έταξε σπίτι και αυτοκίνητο, καθώς κι έναν υψηλό κρατικό μισθό, όμως στην πραγματικότητα δεν της έδωσε τίποτα και την απείλησε κιόλας αν δεν υποκρινόταν ότι όλα είχαν γίνει όπως της είχαν υποσχεθεί.

Η κατάσταση ξέφυγε από τον έλεγχο το 2000 στους Ολυμπιακούς του Σίδνεϊ, όταν η Σουά εγκατέλειψε νωρίς λόγω τραυματισμού στη μέση την προσπάθεια υπεράσπισης του τίτλου της κι έφυγε για θεραπεία στη Γερμανία. Στην ηγεσία της πατρίδας της βρισκόταν πλέον ο Μπασάρ Αλ Ασάντ, ο οποίος είχε διαδεχθεί απ’ τον Ιούνιο τον εκλιπόντα πατέρα του και οι αθλητικές αρχές που βρίσκονταν υπό τον έλεγχό του άρχισαν συκοφαντική εκστρατεία εναντίον της, κατηγορώντας ότι προσποιούνταν τους τραυματισμούς για να φύγει από τη Συρία!

Η Σουά έμεινε στη Γερμανία και αποφάσισε να συνεχίζεται να αγωνίζεται με τα χρώματά της, αν και οι τραυματισμοί (που ήταν φυσικά αληθινοί) δεν της επέτρεψαν να το κάνει ποτέ σε διεθνείς αγώνες. Το 2004 το καθεστώς Άσαντ την έστειλε σε δίκη και της αφαίρεσε όλα τα προνόμια που δικαιούταν ως ολυμπιονίκης. Η χρυσή επταθλήτρια της Ατλάντα υποχρεώθηκε να πληρώσει εγγύηση για να αποφύγει τη φυλακή και να επιστρέψει στη νέα της πατρίδα, όπου όμως συνέχιζε να δέχεται τηλεφωνικές απειλές για τη ζωή της.

Όλα αυτά τα αποκάλυψε μόλις τον Δεκέμβριο του 2024, μετά την πτώση του Άσαντ κι ενώ στο μεταξύ είχε φωτογραφηθεί (το 2014) με άνδρες των Δυνάμεων Εθνικής Άμυνας, προκαλώντας σύγχυση στον κόσμο που θυμόταν ότι ήταν εναντίον του καθεστώτος. Όπως υποστήριξε η Σουά, βρισκόταν υπό ασφυκτική πίεση και το ίδιο είχε συμβεί και το 2022, όταν αποδέχθηκε την πρόταση να αναλάβει θέση συμβούλου στην εθνική ολυμπιακή επιτροπή (απ’ την οποία απομακρύνθηκε μετά τους Ολυμπιακούς του 2024 κι ενώ δεν είχε πληρωθεί επί έναν χρόνο).

«Ο κόσμος με ρωτάει γιατί δεν μίλησα. Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορούσα, επειδή ζούσα καταπιεσμένη και δεχόμουν διαρκώς απειλές που θα μπορούσαν άνετα να με εξαφανίσουν από προσώπου γης, όπως τόσοι άλλοι. Φοβόμουν για την ασφάλεια της οικογένειάς μου», δήλωσε η Σουά μετά την πτώση του καθεστώτος, για να δικαιολογήσει τη στάση της.

Κυρίαρχος στο έπταθλο επί μία διετία

Η νίκη τη Σουά στην Ατλάντα δεν συνιστούσε έκπληξη. Το 1995 είχε κατακτήσει το χρυσό μετάλλιο στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του Γκέτεμποργκ, ενώ προερχόταν από δύο διαδοχικές πρωτιές στο διεθνές μίτινγκ συνθέτων αγωνισμάτων του Γκέτσις.

Η αξιοζήλευτη σταθερότητά της την καθιστούσε φαβορί, αφού η νικήτρια των δύο προηγούμενων Ολυμπιακών Αγώνων, Τζάκι Τζόινερ-Κέρσι, ήταν πια 34 ετών και ταλαιπωρούνταν από έναν τραυματισμό που έθεταν υπό αμφισβήτηση αν θα ολοκλήρωνε τον αγώνα. Κάτι που επιβεβαιώθηκε όταν τερμάτισε κουτσαίνοντας πρώτη στη σειρά της στα 100 μέτρα εμπόδια, στις 27 Ιουλίου 1996, και αναγκάστηκε με δάκρυα στα μάτια να εγκαταλείψει.

Πριν αποχωρήσει από το στάδιο, η Σουά την πλησίασε και φίλησε τόσο την ολυμπιονίκη όσο και τον σύζυγο και προπονητή της, Μπομπ Κέρσι, σε ένδειξη αναγνώρισης της αξίας της και της προσφοράς της στο αγώνισμα. Η Τζόινερ-Κέρσι, άλλωστε, ήταν το ίνδαλμά της όταν είχε αρχίσει το έπταθλο και θεωρούσε τιμή της ότι αγωνιζόταν απέναντί της. Τιμητική, όμως, χαρακτήρισε και η Αμερικανίδα αθλήτρια την αντιμετώπισή της από την κοπέλα που έμελλε να τη διαδεχθεί στον θρόνο. «Ήταν το μεγαλύτερο κομπλιμέντο που μπορούσε να μου κάνει μία αθλήτρια», έγραψε αργότερα στην αυτοβιογραφία της.

Ακόμα κι αν συνέχιζε η Τζόινερ-Κέρσι, πάντως, δύσκολα θα μπορούσε να απειλήσει τη Σουά – κι ας έμεινε η τελευταία στην 24η θέση με το πέρας των 100 μέτρων με εμπόδια. Η αθλήτρια απ’ τη Συρία δεν ανησυχούσε, επειδή ήταν το πρώτο αγώνισμα ήταν το λιγότερο καλό της και ήξερε ότι μέχρι το τέλος της πρώτης ημέρας θα μπορούσε να βρεθεί στην κορυφή. Όπως κι έκανε, χάρη στις επιδόσεις της στο ύψος (1.86 μ.), τη σφαιροβολία (15.95 μ.) και τα 200 μ. (23.85).

Η κακή παρουσία της στο μήκος (6.20 μ.), το πρωί της 28ης Ιουλίου 1996, έφερε τη Σουά στη δεύτερη θέση έξι βαθμούς πίσω από τη Λευκορωσίδα Νατάλια Σαζάνοβιτς (από κει που βρισκόταν στο +112 ύστερα από τα τέσσερα πρώτα αγωνίσματα). Δεν πανικοβλήθηκε, όμως, και χάρη στην εκπληκτική βολή της στον ακοντισμό (55.70 μ.) άφησε τη βασική αντίπαλό της 182 βαθμούς πίσω. Για να νικήσει η Σαζάνοβιτς, χρειαζόταν να αφήσει την παγκόσμια πρωταθλήτρια 14 δευτερόλεπτα πίσω της στα 800 μ., κάτι που φυσικά ήταν αδύνατο να συμβεί.

Η Σουά σημείωσε καλύτερο χρόνο από τη Σαζάνοβιτς στο τελευταίο αγώνισμα και κέρδισε πανηγυρικά το χρυσό μετάλλιο με 6.780 βαθμούς, έναντι 6.563 της Σαζάνοβιτς και 6.489 της τρίτης, της Βρετανίδας Ντενίζ Λιούις. Ήταν το πρώτο χρυσό που κέρδισε ποτέ στους Ολυμπιακούς Αγώνες η Συρία, η οποία μέχρι τότε είχε να επιδείξει μόνο ένα ασημένιο μετάλλιο στην ελευθέρα πάλη που είχε κερδίσει το 1984 ο Γιόζεφ Άτιγεχ. Στις διοργανώσεις που ακολούθησαν είδε αθλητές της να κερδίζουν άλλα δύο χάλκινα, αλλά ποτέ ξανά το χρυσό.

«Ήμουν συγκινημένη την ώρα που έκανα τον γύρο του θριάμβου και άκουγα τις ιαχές των φιλάθλων, όμως αν και είχα πετύχει τον στόχο μου, ένιωσα ότι κάτι έλειπε. Δεν ένιωθα στο απόλυτο ότι είχα νικήσει μέχρι να ανέβω στο ψηλότερο σκαλί του βάθρου. Αυτό συνέβη την επόμενη μέρα, όταν μου απονεμήθηκε το χρυσό μετάλλιο», δήλωσε η Σουά στην επίσημη ταινία της διοργάνωσης, προσθέτοντας ότι ο εθνικός ύμνος της Συρίας «δεν ακούστηκε μόνο για μένα, αλλά για όλους τους συμπατριώτες μου σε όλο τον κόσμο».

Χριστιανή ορθόδοξη και πρώην μπασκετμπολίστρια

Η Γκάντα Σουά γεννήθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 1972 στην πόλη Μαχάρντα και είναι χριστιανή ορθόδοξη στο θρήσκευμα, όπως οι περισσότεροι κάτοικοι της γενέτειράς της. Ανακάλυψε το αθλητικό της ταλέντο από την ηλικία των 12 ετών, όταν έτρεξε γρήγορα και έπιασε ένα κουνέλι που είχε φύγει από την αγκαλιά ενός ηλικιωμένου άνδρα.

Λόγω ύψους όμως (1.87 μ.) το πρώτο άθλημα με το οποίο ασχολήθηκε ήταν το μπάσκετ. Ήταν μάλιστα αρκετά καλή κι έφτασε στο σημείο να αγωνιστεί και στην εθνική ομάδα της Συρίας από το 1989 έως και το 1991, όταν αποφάσισε να ασχοληθεί πιο σοβαρά με τον κλασικό αθλητισμό. Το γεγονός ότι ήταν καλή στις ρίψεις και τα άλματα, όχι όμως τόσο ώστε να σημειώσει διεθνείς διακρίσεις στα επί μέρους αγωνίσματα, την έστρεψε στο έπταθλο.

Το 1991, λίγους μήνες μετά τη νέα σελίδα στην καριέρα της, πήρε μέρος στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του Τόκιο όπου κατέλαβε την 24η θέση. Λίγες εβδομάδες αργότερα, όμως, κέρδισε το ασημένιο μετάλλιο στο Ασιατικό Πρωτάθλημα στην Κουάλα Λουμπούρ και βρήκε κίνητρο να συνεχίσει την προσπάθεια. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1992 στη Βαρκελώνη έμεινε 25η (προτελευταία από όσες ολοκλήρωσαν τον αγώνα), έχοντας όμως αντιμετωπίσει κι έναν τραυματισμό.

Η πρώτη πραγματικά σημαντική της διάκριση ήταν το χάλκινο μετάλλιο στους Αγώνες Καλής Θέλησης του 1994, στην Αγία Πετρούπολη, πίσω από την Τζόινερ-Κέρσι και τη Ρωσίδα Λαρίσα Τουρτσίνσκαγια. Λίγοι, ωστόσο, περίμεναν την έκρηξη του 1995, την οποία σηματοδότησε η νίκη της στο Γκέτσις. Κι ίσως αν δεν είχε ταλαιπωρηθεί από σοβαρούς τραυματισμούς μετά το χρυσό στην Ατλάντα, να είχε κρατηθεί στην κορυφή για περισσότερο διάστημα.

Το 1999 έδειξε την αξία της όταν στην επιστροφή της ύστερα από καιρό, κέρδισε το χάλκινο μετάλλιο στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της Σεβίλλης. Ωστοσο, δεν ήταν γραφτό να μείνει για πολύ καιρό χωρίς τραυματισμούς, που έδωσαν πρόωρο τέλος στην καριέρα της. Έστω κι έτσι, όμως, έβαλε τη Συρία στον χάρτη του παγκόσμιου στίβου και ακόμα και σήμερα οι συμπατριώτες της θυμούνται τα χρυσά μετάλλια που κατέκτησε με θαυμασμό και συγκίνηση.

Πηγές: www.dw.com («An Olympic gold medalist stripped of her glory», «Syria: Assad regime ‘destroyed a generation of athletes’»), worldatlhetics.org («Ghada Shouaa: The only Olympic gold medallist for Syria»), www.olympedia.org («Ghada Shouaa»), en.wikipedia.org («Ghada Shouaa», «Athletics at the 1996 Summer Olympics – Women’s heptathlon», «1995 World Championships in Athletics – Women’s heptathlon», «Syria at the Olympics», «Centennial Olympic Park bombing»).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 28 Ιουλίου

2021: Η Αμερικανίδα Κέιτι Λεντέκι κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στα 1.500 μέτρα ελεύθερο των Ολυμπιακών Αγώνων του Τόκιο με χρόνο 15:37.34. Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της κορυφαίας διοργάνωσης που οι γυναίκες διαγωνίζονται σε απόσταση μεγαλύτερη των 800 μέτρων.

2019: Η Αννέτα Κυρίδου και η Δήμητρα Τσαμοπούλου κερδίζουν το χρυσό μετάλλιο στο διπλό σκιφ στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα κωπηλασίας Κ-23 που διεξάγεται στις ΗΠΑ.

2013: Η 20χρονη κωπηλάτρια Κατερίνα Νικολαΐδου κατακτά το χρυσό μετάλλιο στο σκιφ ελαφρών βαρών στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Κ-23 που διεξάγεται στο Λιντς της Αυστρίας.

2012: H 30χρονη αθλήτρια της σκοποβολής από τη Μαλαισία, Νουρ Σουριάνι Ταΐμπι, συμμετέχει στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου ενώ είναι οκτώ μηνών έγκυος, προκαλώντας τον διεθνή θαυμασμό. Δεν καταφέρνει, ωστόσο, να προκριθεί στον τελικό του αεροβόλου τουφεκιού.

2003: Η ΑΕΚ πετυχαίνει συμφωνία με τον διεθνή επιθετικό, Νίκο Λυμπερόπουλο, ο οποίος έχει μείνει ελεύθερος από τον Παναθηναϊκό.

1996: Η Ελλάδα πανηγυρίζει την κατάκτηση δύο χρυσών μεταλλίων μέσα σε διάστημα λίγων ωρών στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ατλάντα. Ο Κάχι Καχιασβίλι πρωτεύει στην κατηγορία των 99 κ. της άρσης βαρών σηκώνοντας 420 κιλά στο σύνολο (185 στο αρασέ και 235 στο ζετέ, που είναι και παγκόσμιο ρεκόρ) και ο Ιωάννης Μελισσανίδης στις ασκήσει εδάφους της ενόργανης γυμναστικής με ένα άρτιο πρόγραμμα που βαθμολογείται με 9.850.

1992: Ο Αλεξάντρ Ποπόφ, ο επονομαζόμενος «Τσάρος της πισίνας», κατακτά το πρώτο του χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο, όταν θριαμβεύει στον τελικό των 100 μέτρων ελεύθερο στη Βαρκελώνη με χρόνο 49.02 (ευρωπαϊκό ρεκόρ).

1985: Ο Χαράλαμπος Παπανικολάου ολοκληρώνει την παρουσία του στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Κολύμβησης Νέων-Νεανίδων της Γενεύης έχοντας κατακτήσει τέσσερα μετάλλια. Το ένα είναι χρυσό (στα 100 ύπτιο) και τα υπόλοιπα τρία ασημένια (στα 200 και στα 400 μικτή και στα 200 ύπτιο).

1984: Αρχίζουν στο Λος Άντζελες οι 23οι Ολυμπιακοί Αγώνες, με τη συμμετοχή 5.231 αθλητών και 1.569 αθλητριών από 140 χώρες. Η Σοβιετική Ένωση και οι υπόλοιπες χώρες του Ανατολικού Μπλοκ (πλην της Ρουμανίας) δεν μετέχουν στη διοργάνωση προς απάντηση του μποϊκοτάζ που είχαν κάνει οι ΗΠΑ και οι περισσότερες δυτικοευρωπαϊκές χώρες στους αγώνες του 1980 στη Μόσχα.

1980: Επιταχύνοντας εντυπωσιακά στο τελευταίο κομμάτι της κούρσας, ο Ιταλός Πιέτρο Μενέα κατακτά το χρυσό μετάλλιο στα 200 μ. των Ολυμπιακών Αγώνων της Μόσχας με χρόνο 20.19, αφήνοντας δεύτερο τον Βρετανό ολυμπιονίκη των 100 μ. Άλαν Γουέλς (20.21) και τρίτο τον Τζαμαϊκανό νικητή του 1976 στο Μόντρεαλ, Ντον Κουόρι (20.29).

1976: Ο 21χρονος Σοβιετικός Γιούρι Σέντιχ κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στη σφυροβολία στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μόντρεαλ με βολή στα 77.52 μ. που συνιστά ολυμπιακό ρεκόρ. Κορυφαίες επιδόσεις στην ιστορία της διοργάνωσης σημειώνουν οι Ανατολικογερμανίδες Μπέρμπελ Βέκελ (22.37 στα 200 μέτρα) και Ρόζμαρι Άκερμαν (1.93 μ. στο ύψος). Στα 110 μέτρα με εμπόδια το χρυσό μετάλλιο κερδίζει ο Γάλλος Γκι Ντρι με 13.30.

1966: Στον μικρό τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου της Αγγλίας, η Πορτογαλία νικά με 2-1 τη Σοβιετική Ένωση και κατακτά την τρίτη θέση στην παρθενική παρουσία της σε τελική φάση. Το σκορ ανοίγει με πέναλτι στο 12′ ο Εουσέμπιο, ο οποίος φτάνει τα εννιά γκολ και θα αναδειχθεί πρώτος σκόρερ της διοργάνωσης.

1965: Η Ρεάλ Μαδρίτης καταθέτει (μέσω του ταμία της, Ραϊμούνδο Σαπόρτα) πρόταση ύψους 3 εκατομμυρίων δραχμών στην ΑΕΚ για την απόκτηση του Μίμη Παπαϊωάννου, στον οποίο προσφέρει 750.000 δραχμές. Ο Βεροιώτης μεσοεπιθετικός είχε εντυπωσιάσει τους Ισπανούς στο φιλικό παιχνίδι στη Νέα Φιλαδέλφεια, στις 12 Ιουλίου 1965. Η Ένωση, ωστόσο, θα αρνηθεί την πρόταση, γεγονός που προκαλεί προσωρινή ρήξη στις σχέσεις της με τον Παπαϊωάννου.

1962: Με αφορμή την κακή παρουσία της εθνικής ομάδας της Δυτικής Γερμανίας στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Χιλής, ο πρόεδρος της ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας (DFB) Χέρμαν Νοϊμπέργκερ αποφασίζει να καθιερώσει το πρωτάθλημα εθνικής κατηγορίας (τη γνωστή μας Μπουντεσλίγκα) που θα ξεκινήσει την επόμενη σεζόν με τη συμμετοχή 16 συλλόγων.

1948: Την παραμονή της έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Λονδίνου, ο σερ Λούντβιχ Γκούτμαν διοργανώνει στο Στόουκ Μάντεβιλ αθλητικούς αγώνες για ανάπηρους του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, στο πλαίσιο ενός προγράμματος επανένταξής τους στην κοινωνία. Οι αγώνες αυτοί θεωρούνται προοίμιο των Παραολυμπιακών Αγώνων, που θα διεξαχθούν για πρώτη φορά το 1960 στη Ρώμη.

1928: Πραγματοποιείται η Τελετή Έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Άμστερνταμ, η οποία εισάγει δύο καινοτομίες. Η πρώτη αφορά την Ελλάδα, η αποστολή της οποίας παρελαύνει πρώτη για να τιμηθεί ως γενέτειρα χώρα των αγώνων και η δεύτερη τον βωμό που ανάβει για πρώτη φορά με την ολυμπιακή φλόγα (αν και δεν έχει προηγηθεί λαμπαδηδρομία). Στους αγώνες μετέχουν 2.606 αθλητές και 277 αθλήτριες από 46 χώρες.

1008: Στην διαθήκη του Έρμενγκάουντ II, κόμη του Ουρχέλ, περιέχεται η πρώτη καταγεγραμμένη αναφορά στο σκάκι.

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News