Τζον Μπόλαντ: Ο πρώτος ολυμπιονίκης του τένις είχε έρθει στην Αθήνα για... διακοπές
Όσο παράξενο κι αν φαίνεται, ο πρώτος ολυμπιονίκης στην ιστορία του τένις είχε πάρει μέρος στους αγώνες που ολοκληρώθηκαν στις 11 Απριλίου 1896… από σπόντα. Ονομαζόταν Τζον Μπόλαντ και αργότερα έκανε καριέρα ως πολιτικός στην πατρίδα του, την Ιρλανδία.
Έχουμε αναφέρει και σε άλλα αφιερώματά μας για πρωταγωνιστές των πρώτων σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα, ότι τα αποτελέσματά τους δεν μπορούν να λογίζονται ως ισότιμα με των σύγχρονων διοργανώσεων.
Κι ο λόγος είναι απλός. Ο θεσμός ήταν ακόμα καινούριος και καλά-καλά ούτε ο Πιερ ντε Κουμπερτέν που είχε μοχθήσει για την αναβίωσή του, μπόρεσε να φανταστεί την κατοπινή εξέλιξή του. Κι αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μη λάβουν μέρος οι καλύτεροι αθλητές του κόσμου – διότι υπήρχε μια υποτυπώδης ανάπτυξη σε αρκετά σπορ ακόμα και στα τέλη του 19ου αιώνα – αλλά όσοι κατάφεραν να κάνουν το ταξίδι για την ελληνική πρωτεύουσα.
Υπάρχει και πιο ακραίο παράδειγμα. Ο Ιρλανδός Τζον Μπόλαντ, ο οποίος στις 11 Απριλίου 1896 κέρδισε τα τουρνουά του τένις τόσο στο μονό όσο και στο διπλό, είχε έρθει στην Αθήνα για… διακοπές, χωρίς να περνάει απ’ το μυαλό του ότι θα πάρει μέρος στους αγώνες!
Δεν λογιζόταν καν ως ερασιτέχνης τενίστας αφού δεν έκανε συστηματική προπόνηση στο άθλημα, το οποίο μάλιστα έλεγε ότι του άρεσε λιγότερο από το κρίκετ και το γκολφ. Ακόμα και τη δήλωση συμμετοχής του στη διοργάνωση την κατέθεσε (μάλλον χωρίς να τον ρωτήσει) ο Κωνσταντίνος Μάνος, ο άνθρωπος που τον είχε προσκαλέσει στην Αθήνα!
Ωστόσο, το επίπεδο των συμμετεχόντων ήταν τόσο χαμηλό που επέτρεψε στον Μπόλαντ να κερδίσει και τα δύο ασημένια μετάλλια, που ήταν τότε το έπαθλο για τον εκάστοτε νικητή (σήμερα, φυσικά, λογίζονται ως χρυσά στους καταλόγους της ΔΟΕ). Το γεγονός ότι δεν ασχολήθηκε με το άθλημα ύστερα από εκείνη την επιτυχία επιβεβαιώνει ότι δεν ήταν «κανονικός» τενίστας, αλλά ένας άνθρωπος που ευνοήθηκε απ’ την περίσταση και καταγράφηκε στην Ιστορία μόνο και μόνο επειδή οι Ολυμπιακοί Αγώνες απέκτησαν με τα χρόνια τεράστια αίγλη.
Έμαθε για τους αγώνες σε πρωινό πάρτι
Ο Τζον Μέρι Πάιους Μπόλαντ, όπως ήταν το πλήρες όνομά του, γεννήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 1870 στο Δουβλίνο και ήταν γόνος οικογένειας που δραστηριοποιούνταν στην αρτοποιία. Από τους αλευρόμυλος που αγόρασε το 1873 ο πατέρας του, γεννήθηκε η αρτοβιομηχανία που ήταν κυρίαρχο όνομα στην αγορά της ιρλανδικής πρωτεύουσας μέχρι τις αρχές του 21ου αιώνα, ενώ η Boland’s Mills (Αλευρόμυλοι Μπόλαντ) εξακολουθεί να λειτουργεί.
Ο Τζον έμεινε ορφανός και από τους δύο γονείς του το 1882 και μεγάλωσε μαζί με τα έξι αδέλφια του στην οικογένεια του θείου του, Νίκολας Ντόνελι, ο οποίος ήταν βοηθητικός επίσκοπος στην ιρλανδική πρωτεύουσα (που τότε ανήκε στο Ηνωμένο Βασίλειο). Φοίτησε σε δύο ιδιωτικά καθολικά σχολεία, όπου εκδήλωσε ενδιαφέρον για το ράγκμπι και το τένις και κατόπιν γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, απ’ όπου πήρε πτυχίο στις κλασικές σπουδές το 1892. Αργότερα σπούδασε νομική στην Οξφόρδη, όπου γνώρισε το 1895 με τον Κωνσταντίνο Μάνο, ο οποίος ήταν πρωτοετής στο φημισμένο βρετανικό πανεπιστήμιο.
Στη διάρκεια ενός πρωινού πάρτι με μπουφέ που περιείχε «καπνιστή ρέγγα, ψητό κοτόπουλο και λουκάνικα με κάρι, ομελέτα, καφέ, τοστ και μαρμελάδα» (όπως σημειώνει ο Μπόλαντ στο ημερολόγιό του), ο Μάνος εξήγησε στους υπόλοιπους συνδαιτημόνες τα ιδεώδη της αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων που ο Κουμπερτέν είχε αναθέσει στην Αθήνα. Ο νεαρός Έλληνας φοιτητής ήταν από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της διοργάνωσης και είχε αναλάβει τον ρόλο του γραμματέα του ολυμπιακού συμβουλίου, ένα από τα δώδεκα μέλη του οποίου ήταν κι ο πατέρας του, ο στρατηγός Θρασύβουλος Μάνος.
Μία από τις λίγες φωτογραφίες του τελικού του μονού των Ολυμπιακών Αγώνων του 1896 που έχει διασωθεί. Δεν διευκρινίζεται αν ο παίκτης που διακρίνεται με την πλάτη γυρισμένη στον φακό είναι ο Μπόλαντ ή ο Κάσδαγλης (πηγή: Wikimedia Commons).
Ο Μπόλαντ ενθουσιάστηκε με την ιδέα και εκδήλωσε στον Μάνο την πρόθεσή του να παρακολουθήσει τους αγώνες, χωρίς να έχει φιλοδοξία να συμμετάσχει κιόλας σ’ αυτούς. Έτσι, έβαλε στο πρόγραμμά του να μεταβεί στην Αθήνα τον Μάρτιο του 1896, οπότε και θα ολοκλήρωνε το εξάμηνο σπουδών του στο Πανεπιστήμιο της Βόννης.
Αυτός που του έβαλε την ιδέα… βγήκε χαμένος
Ο Μπόλαντ αναχώρησε από τη Βόννη μαζί με τον φίλο του, Άλφρεντ Πάζολτ, στις 14 Μαρτίου 1896. Στο ταξίδι του έκανε στάσεις στις περισσότερες μεγάλες πόλεις της κεντρικής και νοτιοανατολικής Ευρώπης και μάλιστα πέρασε κάποιες μέρες στην Πάτρα, όπου επισκέφθηκε τα αξιοθέατα όπως το αρχαίο Κάστρο στο Παναχαϊκό όρος.
Στην Αθήνα έφτασε στις 31 Μαρτίου, έξι μόλις μέρες πριν από την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων. Είχε δηλαδή άπλετο χρόνο για να γνωρίσει την ελληνική πρωτεύουσα και μάλιστα περιέγραψε στο ημερολόγιό του τη διαμονή του στο πολυτελές ξενοδοχείο Μινέρβα, στην οδό Σταδίου, ως την καλύτερη που θα μπορούσε να φανταστεί.
Την ιδέα για να συμμετάσχει στο τουρνουά του τένις του την έβαλε ο Δημήτριος Κάσδαγλης, ένας Αιγυπτιώτης Έλληνας που είχε γεννηθεί στο Σάλφορντ της Αγγλίας και θα εκπροσωπούσε τη χώρα μας στο άθλημα. Στη διάρκεια ενός δείπνου, εξέφρασε στον Μπόλαντ τον προβληματισμό του για το γεγονός ότι οι αθλητές που είχαν δηλώσει συμμετοχή ήταν πολύ λίγοι και τον παρακίνησε να πάρει μέρος, αφού είχε ασχοληθεί με το σπορ στα λυκειακά του χρόνια.
Ο Ιρλανδός επισκέπτης αντιμετώπισε θετικά την προοπτική, αν και τη δήλωση συμμετοχής του στους αγώνες πρέπει να την κατέθεσε με δική του πρωτοβουλία ο Μάνος, ο οποίος κοπτόταν όσο λίγοι για την οργανωτική επιτυχία της διοργάνωσης.
Υπήρχε όμως ένα άλλο πρόβλημα. Ο Μπόλαντ είχε ταξιδέψει στην Αθήνα χωρίς να έχει μαζί του τον εξοπλισμό που απαιτείται στο τένις – λογικό, αφού δεν είχε κατά νου να αγωνιστεί. Αγόρασε μια ρακέτα που βρήκε εύκολα στο παζάρι της οδού Σταδίου, όμως όσο κι αν έψαξε, δεν μπόρεσε να εντοπίσει παπούτσια συμβατά με το τένις. Αναγκάστηκε λοιπόν να παίξει φορώντας ένα ζευγάρι δερμάτινα καθημερινά υποδήματα που είχε ήδη στην κατοχή του.
Αρσιβαρίστας και σφυροβόλος… με ρακέτα
Ενδεικτικό του πόσο χαμηλό ήταν το επίπεδο του τουρνουά του τένις, που φιλοξενήθηκε στις εγκαταστάσεις του Ομίλου Αντισφαίρισης Αθηνών (κοντα στο Ζάππειο Μέγαρο), είναι ότι πήραν μέρος σ’ αυτό μόλις δεκατρείς αθλητές, ανάμεσα στους οποίους ήταν και εκπρόσωποι άλλων, εντελώς άσχετο με αυτό αθλημάτων.
Αυτοί ήταν ο Αυστραλός ολυμπιονίκης των 800 και των 1.500 μ., Τέντι Φλακ, ο Γερμανός δρομέας Φρίντριχ Τράουν, ο Ούγγρος (σερβικής καταγωγής) αρσιβαρίστας και παλαιστής Μόμτσιλο Ταπάβιτσα και ο Βρετανός σφυροβόλος Τζορτζ Σ. Ρόμπερτσον!
Ο Μπόλαντ νίκησε εύκολα τον Τράουν στον πρώτο γύρο και στη συνέχεια δεν δυσκολεύτηκε ούτε απέναντι στον Έλληνα Ευάγγελο Ράλλη, για να φτάσει στον ημιτελικό. Εκεί αντιμετώπισε έναν άλλο δικό μας, τον Κωσταντίνο Πασπάτη και κέρδισε το εισιτήριο για τον τελικό, όπου συνάντησε τον Κάσδαγλη, τον άνθρωπο που του έβαλε την ιδέα να συμμετάσχει στους αγώνες.
Στιγμιότυπο από τον τελικό του διπλού, στις 11 Απριλίου 1896 (πηγή: Wikimedia Commons).
Δεν ξέρουμε αν ο τελευταίος μετάνιωσε τελικά για την πρόταση που είχε κάνει σ’ εκείνο το δείπνο. Η ουσία είναι ότι στον τελικό της 11ης Απριλίου 1896 ο Μπόλαντ τον νίκησε με σχετική άνεση, όπως μαρτυρά το σκορ (2-0 σετ με 6-3, 6-1) και κέρδισε την τιμή να μνημονεύεται ως ο πρώτος ολυμπιονίκης στην ιστορία του τένις. Κι ας πήρε μέρος σ’ αυτό… από σπόντα.
Ο Μπόλαντ κέρδισε και το τουρνουά του διπλού, όπου έκανε δίδυμο με τον Τράουν (δεν είχε σημασία τότε η διαφορετική εθνικότητα). Χρειάστηκε να νικήσουν μόνο τους αδελφούς Κωνσταντίνο και Αριστείδη Ακρατόπουλο πριν από τον τελικό, στον οποίο έφτασε και πάλι ο Κάσδαγλης, έχοντας παρτενέρ τον Δημήτριο Πετροκόκκινο. Αν και το ελληνικό ντουέτο επικράτησε στο πρώτο σετ με 7-5, οι ξένοι πήραν τη νίκη κερδίζοντας τα δύο επόμενα με 6-4 και 6-1.
Εθνικιστής πολιτικός που εξελέγη στο κοινοβούλιο
Ο Μπόλαντ διαπνεόταν από εθνικιστικές ιδέες και ζούσε με το όνειρο να δει την Ιρλανδία να κερδίζει την ανεξαρτησία της από το Ηνωμένο Βασίλειο. Λέγεται, μάλιστα, ότι είχε επισημάνει στους διοργανωτές των Ολυμπιακών Αγώνων ότι ήταν Ιρλανδός, όταν τους είδε να ανεβάζουν τη βρετανική σημαία στον ιστό. «Η σημαία μας έχει μια χρυσή άρπα σε πράσινο φόντο», τους είχε πει.
Όταν επέστρεψε στο Δουβλίνο συνέχισε τις σπουδές του στη νομική και έδειξε ενδιαφέρον για τη διάδοση της ιρλανδικής γλώσσας ανάμεσα στους κατοίκους του νησιού. Η φιλία του με τον Τζον Ρέντμοντ, ο οποίος ήταν επικεφαλής του εθνικιστικού κόμματος, τον έπεισε να θέσει υποψηφιότητα για βουλευτής στο Νότιο Κέρι, πόστο στο οποίο εξελέγη για πρώτη φορά το 1900 και το διατήρησε μέχρι το 1918.
Το 1902 παντρεύτηκε την Αϊλίν Μολόνι και απέκτησαν έξι παιδιά και το 1908 διορίστηκε μέλος της επιτροπής για την ίδρυση του Εθνικού Πανεπιστημίου της Ιρλανδίας. Για πολλά χρόνια (1926-47) διατέλεσε γενικός γραμματέας της Catholic Truth Society (Εταιρία Καθολικής Αλήθειας), ενώ ανακηρύχθηκε και Ιππότης του Αγίου Γρηγορίου, σε ένδειξη αναγνώρισης της προσφοράς του στην εκπαίδευση της ιρλανδικής νεολαίας.
Το 1950 του απονεμήθηκε τιμητικό διδακτορικό στη νομική από το εθνικό πανεπιστήμιο. Πέθανε στις 17 Μαρτίου 1958, σε ηλικία 87 ετών.
Πηγές: Μάικλ Λιουέλιν Σμιθ: «Οι Ολυμπιακοί του 1896 στην Αθήνα» (μτφ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας), irishexaminer.com («John Pius Boland: The man who became an accidental Olympic champion»), owenoshea.ie («The Kerry MP who was Ireland’s first Olympic winner»), en.wikipedia.org («John Pius Boland»), pasoipa.org.gr («ΜΑΝΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ του Θρασύβουλου»).
Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 11 Απριλίου
2024: Ο Ολυμπιακός νικά με 3-2 τη Φενερμπαχτσέ στον πρώτο προημιτελικό του Conference League στο Φάληρο και κάνει το πρώτο βήμα για την πρόκριση στους «4».
2021: Με τη νίκη του με 3-1 επί του Παναθηναϊκού στο Στάδιο Καραϊσκάκη για την 3η αγωνιστική των πλέι οφ της Super League, ο Ολυμπιακός αποκτά διαφορά 22 βαθμών από τον δεύτερο Άρη και γίνεται η πρώτη ομάδα που εξασφαλίζει μαθηματικά τον τίτλο ενώ απομένουν επτά αγώνες.
2018: Ο Ολυμπιακός κατακτά τον πρώτο διεθνή τίτλο στην ιστορία του ελληνικού γυναικείου βόλεϊ, το Challenge Cup. Τα κορίτσια του Μπράνκο Κοβάτσεβιτς είχαν ηττηθεί με 2-3 στον πρώτο τελικό από την τουρκική Μπούρσα, αλλά νικούν στη ρεβάνς της Προύσας με 3-1. Πρωταγωνίστριες για τον Ολυμπιακό είναι η Σάσκια Χίπε και η Τζίνα Λαμπρούση.
2013: Πεθαίνει σε ηλικία 61 ετών η Άνγκελα Βόιτ, χρυσή ολυμπιονίκης στο μήκος με τα χρώματα της Ανατολικής Γερμανίας το 1976 στο Μόντρεαλ.
2007: Ο Πίτερ Κράουτς της Λίβερπουλ σημειώνει το 4.000ό γκολ στην ιστορία του Champions League, στη νίκη της ομάδας του επί της Αϊντχόφεν με 1-0.
2005: Πεθαίνει σε ηλικία 97 ετών ο Λισιέν Λοράν, ο παλαίμαχος Γάλλος επιθετικός που είχε σημειώσει το παρθενικό γκολ στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
2003: Οι Μαϊάμι Χιτ γίνονται η πρώτη ομάδα στο ΝΒΑ που αποσύρει φανέλα παίκτη που ποτέ δεν ανήκε ποτέ στη δύναμή της, το Νο 23 του Μάικλ Τζόρνταν.
2001: Ο Ολυμπιακός νικά με 5-4 τον Ηρακλή στον συναρπαστικό ημιτελικό του Κυπέλλου Ελλάδας και ο προπονητής του «Γηραιού», Άγγελος Αναστασιάδης, συγχαίρει τον Ζιοβάνι για το υπέροχο γκολ με το οποίο διαμορφώνει το τελικό σκορ.
2001: Τραγωδία σημειώνεται στο Ellis Park του Γιοχάνεσμπουργκ, κατά τη διάρκεια του ποδοσφαιρικού αγώνα Κάιζερ Τσιφς-Ορλάντο Πάιρατς. Από τον συνωστισμό (60.000 φίλαθλοι είχαν τοποθετηθεί σε στάδιο 30.000 θέσεων) βρίσκουν τον θάνατο 47 άτομα.
2001: Η Αυστραλία συντρίβει την Αμερικάνικη Σαμόα με 31-0 σε αγώνα για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2002, δημιουργώντας ρεκόρ για την μεγαλύτερη νίκη σε διεθνή ποδοσφαιρικό αγώνα. Ο Άρτσι Τόμσον πετυχαίνει 13 γκολ και δημιουργεί παγκόσμιο ρεκόρ, ενώ τον ακολουθεί με οκτώ τέρματα ο Ντέιβιντ Ζντρίλιτς. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Αμερικάνικη Σαμόα δεν παρατάσσεται με την καλή της ομάδα επειδή οι περισσότεροι βασικοί παίκτες της αντιμετωπίζουν πρόβλημα με τα διαβατήριά τους.
2000: Η ΑΕΚ του Ντούσαν Ίβκοβιτς κατακτά το Κύπελλο Σαπόρτα στη Λωζάνη, νικώντας στον τελικό την Κίντερ Μπολόνια με 83-76. Την περιγραφή του τελικού για το κρατικό ραδιόφωνο (ΕΡΑ Σπορ) κάνει, όπως και το 1968, ο Βασίλης Γεωργίου.
1996: Ο Παναθηναϊκός κατακτά το Κύπελλο Πρωταθλητριών για πρώτη φορά στην ιστορία του, νικώντας στον δραματικό τελικό του Final-4 του Παρισιού την Μπαρτσελόνα με 67-66.
1995: Ο Ολυμπιακός νικά τον Παναθηναϊκό με 58-52 στον ημιτελικό του 8ου Final-4 της Σαραγόσα με πρωταγωνιστή τον Αμερικανό, Έντι Τζόνσον.
1987: Σάλος ξεσπά στην ΑΕΚ όταν ο προπονητής, Νίκος Αλέφαντος, αντικαθιστά τον Θωμά Μαύρο στο 80ό λεπτό του αγώνα με τον Απόλλωνα Καλαμαριάς στο ΟΑΚΑ (2-0). Ο ιδιόρρυθμος τεχνικός δέχεται τις αποδοκιμασίες των οπαδών της Ένωσης και στη συνέντευξη Τύπου κατηγορεί ως «τελειωμένο» τον διεθνή κυνηγό, ο οποίος δεν θα αγωνιστεί ξανά με τη φανέλα της αγαπημένης του ομάδας και λίγους μήνες αργότερα θα επιστρέψει στον Πανιώνιο.
1981: Ο Λάρι Χολμς νικά τον Τρέβορ Μπέρμπικ στο Λας Βέγκας με ομόφωνη απόφαση των κριτών και διατηρεί τον τίτλο του παγκόσμιου πρωταθλητή στα βαρέα βάρη της πυγμαχίας.
1977: Πεθαίνει από ανακοπή καρδιάς η 31χρονη Αυστραλή τενίστρια Κάρεν Κράντσκε, νικήτρια του διπλού στο Αυστραλιανό Όπεν του 1968.
1966: Ο Τζακ Νίκλαους γίνεται ο πρώτος γκόλφερ που κερδίζει για δεύτερη διαδοχική χρονιά το Masters.
1955: Ο Θόδωρος Νικολαΐδης εκδίδει το πρώτο φύλλο της εφημερίδας «Αθλητικόν Φως», η οποία τελικά θα μετονομαστεί σε «Φως των Σπορ».
1921: Το πρώτο αθλητικό γεγονός που μεταδίδεται ραδιοφωνικά είναι αγώνας μποξ για την κατηγορία φτερού που διεξάγεται στο Pittsburg Motor Garden. O Τζόνι Ρέι νικά τον Τζόνι Νταντί στον 10ο γύρο.
1907: Ο ΣΕΓΑΣ διοργανώνει στην Αθήνα το 1o Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Ανωμάλου Δρόμου. Νικητής αναδεικνύεται ο Κώστας Σωτηρόπουλος.
1896: Στον τελικό της ελληνορωμαϊκής πάλης των πρώτων σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων, που συνεχίζεται αφού είχε διακοπεί την προηγούμενη μέρα λόγω σκότους, ο Γερμανός Καρλ Σούμαν νικά τον Σμυρνιό Γεώργιο Τσίτα.
1896: Διεξάγονται τα αγωνίσματα της κολύμβησης των πρώτων σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων στον λιμένα της Ζέας. Ο Ούγγρος Άλφρεντ Χάγιος κερδίζει την πρωτιά στα 100 και στα 1.200 μέτρα, o Αυστριακος Πάουλ Νόιμαν στα 500, ενώ ελληνική υπόθεση είναι τα 100 μέτρα για ναύτες, που στα οποία νικητής αναδεικνύεται ο Ιωάννης Μαλοκίνης.
1896: Ο Γάλλος Πολ Μασόν κερδίζει τρία χρυσά μετάλλια στην ποδηλασία πίστας στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας.