Βίλμα Μπαρνταουσκιένε: Η πρώτη γυναίκα που έσπασε το φράγμα των 7 μ. στο μήκος

Ακόμα και κατά την τρέχουσα δεκαετία, το όριο των επτά μέτρων καθορίζει τα μετάλλια στο μήκος γυναικών. Στο πρόσφατο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα στο Μπέρμιγχαμ, για παράδειγμα, η Ιταλίδα Λαρίσα Ιαπικίνο κέρδισε το χρυσό με άλμα ακριβώς στα 7.00 μ.

Οι φίλοι του στίβου γνωρίζουν επίσης ότι το παγκόσμιο ρεκόρ του αγωνίσματος (7.52 μ.) είναι ένα από τα πιο ανθεκτικά στον χρόνο, μια και η Γκαλίνα Τσιστιάκοβα το σημείωσε στις 11 Ιουνίου 1988. Η εξέλιξη του μήκους δεν ήταν αυτή που θα περίμεναν πολλοί όταν η Ρωσίδα άλτρια έδινε τις μάχες της κόντρα στις εξίσου σπουδαίες Χάικε Ντρέκσλερ και Τζάκι Τζόινερ-Κέρσι. Πολύ περισσότερο αν αναλογιστούμε ότι το «φράγμα» των επτά μέτρων είχε σπάσει δέκα χρόνια νωρίτερα από μία άλλη αθλήτρια της τέως Σοβιετικής Ένωσης. Τη Βίλμα Μπαρνταουσκιένε.

Το ημερολόγιο έδειχνε 18 Αυγούστου 1978 όταν η άλτρια από τη Λιθουανία έγινε η πρώτη γυναίκα που πήδησε πέρα από αυτό το όριο, που επί δεκαετίες έμοιαζε απλησίαστο. Σε ένα μίτινγκ αλμάτων στο Κισινιόφ (όπως λεγόταν στα χρόνια της ΕΣΣΔ η πρωτεύουσα της Μολδαβίας, το Κισινάου) η Μπαρνταουσκιένε πήδησε στα 7.07 μ. και κατέρριψε το παγκόσμιο ρεκόρ που κατείχε με 6.99 μ. η Ανατολικογερμανίδα Ζίγκρουν Ζιγκλ από τις 19 Μαΐου 1976.

Ήδη φτασμένη αθλήτρια (γεννήθηκε στις 15 Ιουνίου 1953 στο Πακρούοϊς), η Μπαρνταουσκιένε διένυε τότε την καλύτερη περίοδο φόρμας στην καριέρα της. Έχοντας επιστρέψει στη δράση στα τέλη του 1976, ύστερα από ένα υποχρεωτικό τριετές διάλειμμα λόγω ενός σοβαρού τραυματισμού και της γέννησης του γιου της, έφτασε σε υψηλές «πτήσεις» το 1977 και τη χρονιά που ακολούθησε αναδείχθηκε πρωταθλήτρια Σοβιετικής Ένωσης νικώντας τον δυνατό ανταγωνισμό.

Πλέον, ο μεγάλος της στόχος ήταν το πρώτο της χρυσό μετάλλιο σε μεγάλη διεθνή διοργάνωση: το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα που θα διεξαγόταν στα τέλη του Αυγούστου στην Πράγα. Ο αγώνας στο Κισινάου ήταν ο τελευταίος της προετοιμασίας της και πριν τη διεξαγωγή του είχε εκφράσει την πίστη της για την επίτευξη του παγκόσμιου ρεκόρ. Και δικαιώθηκε πανηγυρικά.

Από το πρώτο κιόλας άλμα πήδησε στα 7.07 μ., όμως ο άνεμος ήταν ευνοϊκός παραπάνω απ’ το επιτρεπτό όριο των δύο μέτρων και η επίδοση δεν αναγνωρίστηκε. Στο δεύτερο έκανε 6.82 μ. με κανονικές συνθήκες και στο τρίτο πέτυχε τον στόχο της: με 7.07 μ. (και άνεμο οριακά νόμιμο, στο +1,9) έγραψε ιστορία. Στην τέταρτη προσπάθεια, μάλιστα, έσπασε ξανά το – μέχρι εκείνη τη μέρα ακλόνητο – «φράγμα» με άλμα στα 7.06 μ.

Το βελτίωσε κι άλλο στο Ευρωπαϊκό

Σε συνέντευξη που έδωσε το 2018 η Μπαρνταουσκιένε δήλωσε ότι οι ψυχοθεραπευτές που συνεργάζονταν τότε με την εθνική ομάδα στίβου της Σοβιετικής Ένωσης, είχαν ανακαλύψει ότι οι ζεστές συνθήκες του Αυγούστου την ευνοούσαν ψυχοσωματικά. «Εκείνον τον μήνα ένιωθα τεράστια ευεξία, ένα κύμα δύναμης», είχε πει χαρακτηριστικά.

Το επιβεβαίωσε και στο Ευρωπαϊκό της Πράγας. Στον προκριματικό που διεξήχθη στις 29 Αυγούστου 1978, η Λιθουανή αθλήτρια βελτίωσε το παγκόσμιο ρεκόρ με 7.09 μ. (με άπνοια_ στην πρώτη της κιόλας προσπάθεια. Ήταν μια έμπρακτη δήλωση προς τις αντιπάλους της (ανάμεσα στις οποίες ήταν και Κύπρια Μαρούλα Λάμπρου που πέρασε στον τελικό με 6.31 μ.) όχι μόνο ότι το παγκόσμιο ρεκόρ που είχε σημειώσει έντεκα μέρες νωρίτερα δεν ήταν τυχαίο, αλλά και ότι βρισκόταν εκεί έχοντας βλέψεις μόνο για το χρυσό μετάλλιο.

Στον τελικό, ωστόσο, η βροχόπτωση και η απότομη πτώση της θερμοκρασίας παραλίγο να την αφήσουν εκτός μεταλλίων. Τα δύο πρώτα της άλματα δεν ήταν καλά και χρειάστηκε την ψυχολογική καθοδήγηση του προπονητή της εθνικής ομάδας της Σοβιετικής Ένωσης, του παλιού ολυμπιονίκη του μήκους Ίγκορ Τερ-Οβανεσιάν, για να πάρει τα πάνω της, να πηδήσει στα 6.69 μ. και να εξασφαλίσει δικαίωμα για άλλες τρεις προσπάθειες.

Στην πρώτη από αυτές (και τέταρτη συνολικά) έκανε το άλμα στα 6.88 μ. που της χάρισε τη νίκη. Η Ανατολικογερμανίδα Άνγκελα Βόιγκτ κατέλαβε τη δεύτερη θέση με 6.79 μ. και η Τσεχοσλοβάκα Γιαρμίλα Νιγκρίνοβα την τρίτη με 6.69 μ. (η Λάμπρου έμεινε δωδέκατη με 6.12 μ.).

Η Μπαρνταουσκιένε δούλευε επί χρόνια με τον προπονητή Γιαν Γκάντοβιτς, όμως αναγνώρισε την επίδραση που είχε πάνω της και ο Τερ-Οβανεσιάν στον ψυχολογικό κυρίως τομέα. «Αν νομίζεις ότι αυτό είναι το όριο των δυνατοτήτων σου, τότε κάνεις λάθος. Δούλεψε πιο σκληρά και θα πηδήσεις ακόμα πιο μακριά», της είχε πει μετά την επίτευξη του δεύτερου παγκόσμιου ρεκόρ.

Η Λιθουανή αθλήτρια πίστευε ότι τότε ότι μπορούσε να φτάσει ακόμα και στα 7.30 μ. Όμως, λόγω τραυματισμών και άλλων συγκυριών δεν κατάφερε να κρατηθεί στο ίδιο επίπεδο το 1979, ενώ έχασε και τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1980 στη Μόσχα. Όπως τόνισε στη συνέντευξη του 2018, οι επιτελείς της ΕΣΣΔ της είχαν υποσχεθεί ότι θα συμμετείχε στο μεγάλο ραντεβού ως πρωταθλήτρια Ευρώπης, όμως την ύστατη στιγμή την υποχρέωσαν να διεκδικήσει τη θέση στην ομάδα σε έναν προκριματικό, όπου απέτυχε μια και προερχόταν από τραυματισμό.

Έτσι, η Μπαρνταουσκιένε δεν ξεπέρασε ποτέ το 7.09 μ., το οποίο τα τελευταία χρόνια τη συνοδεύει παντού. Φρόντισε ώστε η πινακίδα του αυτοκινήτου της αλλά και ο αριθμός του κινητού της τηλεφώνου να περιέχουν το «709», το οποίο χαρακτηρίζει «υπέροχο αριθμό». Το 1981 εγκατέλειψε τη δράση για να αφοσιωθεί στις σπουδές της στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο του Βίλνιους (με ειδίκευση στη φυσική αγωγή και τη γεωγραφία). Το 1982, χρονιά κατά την οποία απέκτησε και δεύτερο γιο, είδε τη Ρουμάνα Ανισοάρα Κουσμίρ να καταρρίπτει το ρεκόρ της με 7.15 μ.

Σπορτσγούμαν μέχρι τα γεράματα

Όπως γράψαμε και στον πρόλογο, άλματα σαν αυτά της Μπαρνταουσκιένε στα 7.07 και στα 7.09 θα έφταναν για να χαρίσουν μετάλλιο σε οποιαδήποτε διοργάνωση της τρέχουσας δεκαετίας στο μήκος γυναικών. Και αναπόφευκτα πολλοί θα σκεφτούν ότι δεν είναι οι επιδόσεις των σημερινών πρωταθλητριών χαμηλές, αλλά εκείνες που σημειώνονταν πριν από σαράντα και πενήντα χρόνια υπερβολικά υψηλές – έως και ύποπτες.

Συνήθως οι ισχυρισμοί αυτοί συνδέονται με την καταγωγή των αθλητριών από το τέως Ανατολικό Μπλοκ, λόγω των αποκαλύψεων που έγιναν μετά την πτώση του για τη χορήγηση απαγορευμένων ουσιών σε αθλητές και αθλήτριες (ιδίως στην Ανατολική Γερμανία). Το αντεπιχείρημα, ωστόσο, είναι ότι και στο και στους άνδρες το παγκόσμιο ρεκόρ του Μάικ Πάουελ με 8.95 μ. αντέχει από το 1991, ενώ και το μυθικό 8.90 μ. του Μπομπ Μπίμον που είχε σοκάρει τον πλανήτη το 1968, παραμένει τόσες δεκαετίες αργότερα η κορυφαία επίδοση στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων. Κι επειδή κανείς δεν τολμά να κατηγορήσει τους Αμερικανούς, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι το φαινόμενο της πτώσης των επιδόσεων στο μήκος είναι γενικό.

Έλεγχοι ντόπινγκ διεξάγονταν και τη δεκαετία του ’70 και η Μπαρνταουσκιένε πέρασε επιτυχώς τη διαδικασία και τις δύο φορές που σημείωσε παγκόσμια ρεκόρ. Απόδειξη του αυθεντικού ταλέντου της είναι ότι σε ηλικία μόλις 14 ετών είχε επίδοση 5.46 μ., ενώ στα 17 της είχε ήδη ξεπεράσει τα έξι μέτρα (6.12 μ.). Αξίζει να σημειωθεί, επίσης, ότι παρέμεινε αυθεντική σπορτσγούμαν και μετά το τέλος της αθλητικής της καριέρας. Πέρα απ’ το ότι εργάστηκε για αρκετά χρόνια ως προπονήτρια (δραστηριότητα που σταμάτησε όταν έπιασε δουλειά ως καθηγήτρια γεωγραφίας σε σχολείο), ασχολήθηκε με το τένις και το αλπικό σκι, ενώ ακόμα και μετά τα 60 της έκανε πρωινό τρέξιμο, κολυμπούσε και κάλυπτε σημαντικές αποστάσεις με το ποδήλατο.

Κληροδότησε, τέλος, τα αθλητικά της γονίδια στον μεγάλο της γιο, τον Τόμας Μπαρντάουσκας, ο οποίος έγινε κι αυτός καλός αθλητής του μήκους. Είχε ατομικό ρεκόρ 8.10 μ. και πήρε μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2000 στο Σίδνεϊ (χωρίς να καταφέρει να προκριθεί στον τελικό).

Πηγές: Women’s Track World (τεύχος Δεκεμβρίου 1978), worldathletics.org («Vilma BARDAUSKIENÉ»), www.lse.lt («Vilhelmina Bardauskienė lengvaatletė (šuolininkė į tolį)»), www.lrt.lt («709 – ir automobilio, ir telefono numeryje»), en.wikipedia.org («Women’s long jump world record progression»).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 18 Αυγούστου

2018: Ο 65χρονος παλαίμαχος παίκτης του κρίκετ, Ιμράν Χαν, εκλέγεται πρωθυπουργός του Πακιστάν. Στα νιάτα του είχε υπάρξει ένας από τους κορυφαίους παίκτες στον κόσμο και είχε οδηγήσει την εθνική ομάδα της πατρίδας του στην κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1992.

2016: Ο Παναγιώτης Μάντης και ο Παύλος Καγιαλής κατακτούν το χάλκινο μετάλλιο στα σκάφη 470 της ιστιοπλοΐας στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο ντε Τζανέιρο.

2016: Μετά τα 100 μ. ο Γιουσέιν Μπολτ κερδίζει στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο ντε Τζανέιρο το τρίτο διαδοχικό χρυσό μετάλλιο και στα 200 μ., με χρόνο 19.78.

2016: Ο Βρετανός Άλιστερ Μπράουνλι νικά με διαφορά έξι δευτερολέπτων τον αδελφό του, Τζόναθαν Μπράουνλι και κατακτά το χρυσό μετάλλιο στο τρίαθλο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο ντε Τζανέιρο.

2013: Η Εθνική Παίδων του μπάσκετ κατακτά το χάλκινο μετάλλιο στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα που διεξάγεται στην Ουκρανία, νικώντας στον μικρό τελικό την Ιταλία με 78-50.

2010: Πεθαίνει σε ηλικία 79 ετών ο Αμερικανός Χάρολντ Κόνολι, χρυσός ολυμπιονίκης της σφυροβολίας το 1956 στη Μελβούρνη.

2009: Ο Γερμανός Ρόμπερτ Χάρτινγκ κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στη δισκοβολία στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του Βερολίνου, με βολή στα 69.43 μ. Είναι το πρώτο από τα τέσσερα χρυσά μετάλλια που θα κατακτήσει σε Παγκόσμια Πρωταθλήματα ή Ολυμπιακούς Αγώνες μέχρι και το 2013.

2008: Η χρυσή ολυμπιονίκης των 400 μέτρων με εμπόδια, Φανή Χαλκιά, αποκλείεται από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου όταν και το δεύτερο δείγμα της βρίσκεται θετικό στη μεθυλτριενολόνη. Το 2016 θα αθωωθεί από το Τριμελές Εφετείο Αθηνών, με την αιτιολογία ότι είχε πέσει θύμα νοθευμένων σκευασμάτων.

2008: Η Ρωσίδα Γελένα Ισινμπάγεβα κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στο επί κοντώ στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου με νέο παγκόσμιο ρεκόρ (5.05 μ.).

2004: Οι Ολυμπιακοί Αγώνες επιστρέφουν στην Αρχαία Ολυμπία, όπου διεξάγεται το αγώνισμα της σφαιροβολίας. Η εξαιρετική ιδέα, όμως, θα αμαυρωθεί όταν και οι δύο νικητές, Γιούρι Μπιλόνογκ και Ιρίνα Κορζανιένκο θα βρεθούν ντοπαρισμένοι.

2004: Ο Ολλανδός Πίτερ Φαν Ντεν Χούχενμπαντ κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στα 100 μέτρα ελεύθερο στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας με 48.17 έναντι 48.23 του Νοτιοαφρικανού Νιλς Σούμαν. Τρίτος μένει ο Αυστραλός Ίαν Θορπ με 48.56.

1999: Η Μέρλιν Ότι βρίσκεται θετική στη ναδρολόνη, στο δείγμα που είχε δώσει στις 5 Ιουλίου στη Λουκέρνη. Η 39χρονη Τζαμαϊκανή δηλώνει αθώα, αλλά η IAAF την αποκλείει από το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου της Σεβίλλης που αρχίζει στις 20 Αυγούστου. Ένα χρόνο αργότερα θα αθωωθεί και η IAAF θα άρει την ποινή διετούς αποκλεισμού που της είχε επιβάλει.

1992: Λίγες μέρες μετά την κατάκτηση του χρυσού ολυμπιακού μεταλλίου με την Dream Team των ΗΠΑ, ο Λάρι Μπερντ ανακοινώνει την αποχώρησή του από τη δράση λόγω του χρόνιου προβλήματος στη μέση του. Από το 1979 ήταν βασικό στέλεχος των Μπόστον Σέλτικς, με τους οποίους αναδείχθηκε τρεις φορές πρωταθλητής στο ΝΒΑ (1981, 1984, 1986) κι άλλες τόσες MVP του πρωταθλήματος (1984, 1985, 1986).

1990: Οι ΗΠΑ νικούν με 107-105 το Πουέρτο Ρίκο στον μικρό τελικό του Μουντομπάσκετ της Αργεντινής και κατακτούν το χάλκινο μετάλλιο.

1989: Ο Μεξικανός Αρτούρο Μπάριος βελτιώνει κατά πέντε δευτερόλεπτα το παγκόσμιο ρεκόρ στα 10.000 μ. (27:08.23 έναντι 27:13.81 του Πορτογάλου, Φερνάντο Μαμέντε, από το 1984) σε μίτινγκ που διεξάγεται στο Δυτικό Βερολίνο.

1989: Πεθαίνει σε ηλικία 71 ετών ο Ούγγρος Ίμρε Νέμεθ, χρυσός ολυμπιονίκης της σφαιροβολίας το 1948 και πατέρας του Μίκλος Νέμεθ, χρυσού ολυμπιονίκη στον ακοντισμό το 1976.

1986: Χάνει τη ζωή του σε τροχαίο δυστύχημα ο Νικόλαος Νησιώτης, μέλος της ΔΟΕ, παλιός μπασκετμπολίστας και προπονητής του Πανελληνίου και καθηγητής της Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στην ομάδα των «Αθανάτων», θα τον αντικαταστήσει ο 51χρονος μηχανικός Λάμπης Νικολάου, ο οποίος φτάσει μέχρι τη θέση του αντιπροέδρου της ΔΟΕ.

1981: Ο Θωμάς Μαύρος αγωνίζεται με τη Μικτή Ευρώπης σε φιλικό αγώνα στην Πράγα κόντρα στην Εθνική Τσεχοσλοβακίας, η οποία αναδεικνύεται νικήτρια με 4-0. Ο Έλληνας επιθετικός έχει συμπαίκτες τους Όλεγκ Μπλαχίν, Τζιανκάρλο Αντονιόνι, Χανς Κρανκλ, Μάνφρεντ Καλτς κ.ά.

1978: Αρχίζει το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Υγρού Στίβου στο Δυτικό Βερολίνο. Η Ελλάδα συμμετέχει μόνο στην υδατοσφαίριση, όπου θα καταλάβει τη 12η θέση με βασικά στελέχη τους Μάρκελλο Σιταρένιο, Σωτήρη Σταθάκη, Αντώνη Αρώνη, Δημήτρη Κουγεβετόπουλο, Γιάννη Γιαννουρή και τον πρώην πρόεδρο της ΕΟΕ, Σπύρο Καπράλο.

1964: Η ΔΟΕ αποβάλλει τη Νότιο Αφρική από τους Ολυμπιακούς Αγώνες λόγω της ρατσιστικής πολιτικής του απαρτχάιντ που ακολουθεί η κυβέρνησή της.

1957: Ο Αργεντίνος πιλότος Χουάν Μανουέλ Φάντζιο αναδεικνύεται παγκόσμιος πρωταθλητής της Formula 1 για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά, με τη νίκη του στο Grand Prix του Νίρνμπουργκρινγκ. Πρόκειται για ρεκόρ που θα αντέξει μέχρι το 2003, όταν θα το καταρρίψει ο Μίχαελ Σουμάχερ.

1940: Πεθαίνει σε ηλικία 65 ετών ο Γουόλτερ Κράισλερ, ιδρυτής της φερώνυμης αυτοκινητοβιομηχανίας.

1929: Διακόπτεται λόγω επεισοδίων ο πρώτος ποδοσφαιρικός αγώνας μεταξύ του Εργοτέλη και του ΟΦΗ, ενώ το σκορ είναι 1-0 υπέρ του Εργοτέλη.

1923: Η 17χρονη Έλεν Γουίλς κερδίζει τον πρώτο από τους επτά τίτλους της στο μονό του US Open, νικώντας στον τελικό τη Μόλα Μάλορι με 2-0 σετ (6-2, 6-1).

1920: Για πρώτη φορά στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων το χρυσό μετάλλιο στα 110 μέτρα με εμπόδια κερδίζει αθλητής που δεν προέρχεται από τις ΗΠΑ. Νικητής στην Αμβέρσα είναι ο Καναδός, Ερλ Τόμσον, με νέο παγκόσμιο ρεκόρ (14.8).

1920: Στον τελικό της διελκυστίνδας, η οποία συμπεριλαμβάνεται για τελευταία φορά στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων, νικήτρια αναδεικνύεται η ομάδα της Βρετανίας έναντι της αντίστοιχης της Ολλανδίας.

1896: Για πρώτη φορά στην ιστορία του US Open, δύο αδέλφια κατακτούν τον τίτλο στο διπλό. Πρόκειται για τον Καρ Μπέικερ Νιλ και τον Σάμιουελ Νιλ, οι οποίοι νικούν με 3-2 σετ τους Ρόμπερτ Ρεν και Μάλκομ Τσανς.

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News