Σαν Σήμερα - Τουρκία: Η εντυπωσιακή νίκη σε τελική φάση Μουντιάλ με Ιταλό προπονητή

Η Τουρκία έγινε η πρώτη ομάδα που έχασε κάθε μαθηματική ελπίδα πρόκρισης στη νοκ άουτ φάση στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026, ύστερα από την ήττα της με 1-0 από την Παραγουάη, απογοητεύοντας πολύ κόσμο που τη θεωρούσε ισχυρό αουτσάιντερ για διάκριση.

Πιο πολύ, όμως, απογοήτευσε τους ίδιους τους Τούρκους φιλάθλους, που είχαν να λένε ότι τουλάχιστον στα Μουντιάλ έβλεπαν την εθνική τους ομάδα να παρουσιάζει μία τουλάχιστον αξιοπρεπή εικόνα. Διότι πέρα από το 2002 στην Άπω Ανατολή, όπου υπό την καθοδήγηση του Σενόλ Γκιουνές είχε φτάσει μέχρι τα ημιτελικά, θετικό πρόσημο είχε πάρει και στην παρθενική της εμφάνιση σε τελική φάση, το 1954 στην Ελβετία.

Δικαιούται, μάλιστα, να καμαρώνει για την επίτευξη μίας από τις ευρύτερες νίκες στην ιστορία της διοργάνωσης, όταν συνέτριψε σαν σήμερα (20 Ιουνίου 1954) τη Νότια Κορέα με 7-0.

Την ίδια ημέρα και ώρα που η μεγάλη Ουγγαρία του Φέρεντς Πούσκας και του Σάντορ Κότσις συνέτριβε με 8-3 τη Δυτική Γερμανία (χωρίς κανείς να υποψιάζεται ακόμα τι επιφύλασσε το μέλλον), η Τουρκία της οποίας ηγούνταν ο ελληνικής καταγωγής επιθετικός, Λεφτέρ Κιουτσουκαντωνιάδης (Λευτέρης Αντωνιάδης κατά το ελληνικότερον) έδωσε τη δική της παράσταση στο στάδιο Σαρμίλ της Γενεύης. Και με τη νίκη της κέρδισε το δικαίωμα να διεκδικήσει την πρόκριση στα προημιτελικά σε αγώνα μπαράζ με τα «πάντσερ»!

Ο Λεφτέρ πέτυχε ένα γκολ με το οποίο έγραψε το 2-0 στο 24ο λεπτό, όμως την παράσταση εκείνο το απόγευμα έκλεψε ένας συμπαίκτης του στη Φενερμπαχτσέ, ο Μπουρχάν Σεργκίν, ο οποίος σημείωσε χατ τρικ (37′, 64′, 70′). Δύο τέρματα σημείωσε κι ο Σουάτ Μαμάτ (10′, 30′) και το κερασάκι στην τούρτα έβαλε ο Ερόλ Κεσκίν (76′).

Το αξιοσημείωτο είναι ότι και τότε η Τουρκία είχε Ιταλό προπονητή – όπως φέτος τον Βιτσέντζο Μοντέλα. Ο λόγος για τον Σάντρο Πούπο, παλιό άσο της Πιατσέντζα, της Αμπροζιάνα-Ίντερ, της Βενέτσια και της Ρόμα, ο οποίος είχε αναλάβει τις τύχες της από το 1952 (όταν ο ίδιος ήταν ακόμα μόλις 34 χρόνων) και την είχε οδηγήσει στην ιστορική πρόκριση.

To 7-0 της Τουρκίας ήταν τότε η τρίτη ευρύτερη νίκη που είχε σημειωθεί σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου ύστερα από το 9-0 με το οποίο είχε συντρίψει η Ουγγαρία τη Νότια Κορέα τρεις ημέρες νωρίτερα και το 8-0 της Σουηδίας επί της Κούβας το 1938 και της Ουρουγουάης επί της Βολιβίας το 1950. Το 9-0 εμφανίστηκε έκτοτε άλλη μία φορά (Γιουγκοσλαβία-Ζαΐρ το 1974), όπως και το 8-0 (Γερμανία-Σαουδική Αραβία 8-0), όμως το απόλυτο ρεκόρ είναι το 10-1 της Ουγγαρίας επί του Σαλβαδόρ το 1982. Το 7-0 έχει προκύψει αρκετές φορές ακόμα, με πιο πρόσφατη το 2022 (Ισπανία-Κόστα Ρίκα).

Η περιπετειώδης πρόκριση επί της Ισπανίας

Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1954 ίσχυσε ένα περίεργο σύστημα διεξαγωγής. Κάθε όμιλος είχε δύο «ισχυρές»  ομάδες οι οποίες δεν προβλεπόταν να αναμετρηθούν και το ίδιο ίσχυε και για τις δύο αδύναμες. Επίσης, σε περίπτωση που το 90λεπτο έληγε χωρίς νικητή ακολουθούσε ημίωρη παράταση και μόνο μετά τη λήξη της ο αγώνας κηρυσσόταν ισόπαλος!

Το παράδοξο είναι ότι στον όμιλο της Ουγγαρίας η δεύτερη «ισχυρή» (seeded) δεν ήταν η Δυτική Γερμανία, αλλά η Τουρκία. Κι ο λόγος ήταν ότι οι γείτονές μας… κληρονόμησαν ουσιαστικά την ιδιότητα από την Ισπανία, την οποία είχαν αποκλείσει με περιπετειώδη τρόπο στα προκριματικά! Η FIFA είχε προκαθορίσει τους «ισχυρούς» θεωρώντας, προφανώς, ότι η «ρόχα» θα κέρδιζε εύκολα την πρόκριση από τους Τούρκους!

Στον πρώτο αγώνα στη Μαδρίτη η Ισπανία νίκησε πράγματι εύκολα με 4-1, όμως στη ρεβάνς της Κωνσταντινούπολης η Τουρκία επικράτησε με 1-0 χάρη σε γκολ του Μπουρχάν (ο ίδιος παίκτης που θα σημείωνε χατ τρικ και στην τελική φάση κόντρα στη Νότια Κορέα). Τότε δεν μετρούσε η διαφορά τερμάτων κι απ’ τη στιγμή που οι δύο ομάδες είχαν σημειώσει από μία νίκη, έπρεπε να λύσουν τις διαφορές του σε μπαράζ σε ουδέτερη έδρα!

Ο αγώνας ορίστηκε στο «Ολίμπικο» της Ρώμης και παρότι η Ισπανία ήταν το φαβορί και προηγήθηκε στο 11′ με τον Αρτέτσε, βρέθηκε να χάνει με 2-1 με γκολ του Μπουρχάν στο 25′ και του Σουάτ στο 64′. Ο Εσκουδέρο ισοφάρισε τελικά στο 76′ κι έστειλε το ματς στην παράταση, όπου το 2-2 δεν άλλαξε. Κι από τη στιγμή που δεν είχε επινοηθεί ακόμα η διαδικασία των πέναλτι για την επίλυση τέτοιων διαφορών, ακολούθησε… κλήρωση.

Ένα 14χρονο αγόρι, ο Λουίτζι Φράνκο Τζέμα, ο πατέρας του οποίου ήταν εργάτης στο στάδιο, επιστρατεύθηκε για να πραγματοποιήσει την κλήρωση ώστε να μην υπάρχουν υποψίες. Έχοντας δεμένα τα μάτια του με ένα μαντίλι, ο νεαρός Ιταλός τράβηξε τον κλήρο της Τουρκίας, η οποία πανηγύρισε έτσι την παρθενική της πρόκριση σε τελική φάση Μουντιάλ!

Διπλή συντριβή από τους Δυτικογερμανούς

Θα πείτε πάλι, γιατί είχαν επιλεγεί οι Ισπανοί ως «ισχυροί» κι όχι οι Δυτικογερμανοί; Διότι, πολύ απλά, ήταν οι χαμένοι του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και γι’ αυτόν τον λόγο δεν είχαν συγκροτήσει επίσημη εθνική ομάδα μέχρι τα τέλη του 1950. Είχαν απουσιάσει φυσικά από το προηγούμενο Μουντιάλ στη Βραζιλία, όπου η «ρόχα» είχε καταλάβει την τέταρτη θέση.

Στην πράξη, βέβαια, η «νατσιοναλμάνσαφτ» του Ζεπ Χερμπέργκερ ήταν έτοιμη να γράψει ένα «χρυσό» κεφάλαιο στην ιστορία της και φυσικά ήταν πολύ καλύτερη ομάδα απ’ την Τουρκία και το απέδειξε στο εναρκτήριο ματς του ομίλου. Αν και βρέθηκε πίσω στο σκορ μόλις στο 2′ με γκολ του Σουάτ, επικράτησε 4-1 με σκόρερ τους Χανς Σέφερ (14′), Μπέρνι Κλοτ (52′), Ότμαρ Βάλτερ (60′) και Μαξ Μόρλοκ (84′).

Το 3-8 από την Ουγγαρία δεν είχε προκαλέσει εντύπωση, αποδείχθηκε όμως παραπλανητικό. Και σίγουρα δεν επηρέασε ψυχολογικά τους Δυτικογερμανούς, οι οποίοι συνέτριψαν με 7-2 τους Τούρκους στο μπαράζ για την πρόκριση που διεξήχθη στις 23 Ιουνίου 1954 στη Ζυρίχη. Τρία τέρματα σημείωσε ο Μόρλοκ (30′, 60′, 77′), δύο ο Σέφερ (12′, 79′) κι από ένα τα δύο αδέλφια Βάλτερ. Ο Ότμαρ στο 7′ κι ο σπουδαίος αρχηγός Φριτς στο 62′. Τα γκολ των γειτόνων μας σημείωσαν ο Μουσταφά Ερτάν (21′) κι ο Λεφτέρ (82′).

Στο μπαράζ η Τουρκία παρατάχθηκε με τερματοφύλακα τον αναπληρωματικό Σουκρού Ερσόι, ο οποίος είναι ο μοναδικός επιζών εκείνης της σπουδαίας ομάδας. Είναι γεννημένος στις 14 Ιανουαρίου 1931, άρα διανύει ήδη το 96ο έτος της ζωής του. Οι πιο πρόσφατες εκδημίες είναι του Μπουρχάν (15 Σεπτεμβρίου 2023 στα 94 του) και του Τσοσκούν Τας (11 Νοεμβρίου 2024 στα 89).

Η πορεία προς την ανάκαμψη

Η Τουρκία δεν κατάφερε να δώσει συνέχεια σ’ εκείνη τη διάκριση, η οποία είχε στηριχθεί σε μεγάλο βαθμό στην τύχη. Για πολλά χρόνια ήταν σάκος του μποξ των προκριματικών της Ευρώπης και μόνο το 1990 (όταν είχε ως επιθετικό αστέρι τον Τανσού Τσολάκ της Γαλατασαράι) διεκδίκησε με αξιώσεις την επανεμφάνισή της στα τελικά, αλλά την έχασε στις λεπτομέρειες από την Αυστρία.

Η πρόκριση της γενιάς του Χακάν Σουκούρ στα τελικά του Euro ’96 (το οποίο διεξήχθη για πρώτη φορά τότε με 16 ομάδες) ήταν το πρώτο σοβαρό δείγμα ανάκαμψης, παρά τις τρεις ήττες που γνώρισε στα γήπεδα της Αγγλίας. Η ανοδική πορεία επιβεβαιώθηκε με την παρουσία και στο Euro 2000, όπου μάλιστα απέκλεισε το γηπεδούχο Βέλγιο νικώντας το 2-0 στο καθοριστικό παιχνίδι του ομίλου. Η κορύφωση, ωστόσο, ήρθε στο Μουντιάλ του 2002.

Με κορυφαίους παίκτες τον Ουμίτ Νταβαλά, τον Τουγκάι Κερίμογλου, τον Χασάν Σας, τον Εμρέ Μπελόζογλου, τον Γιλντιράι Μπαστούρκ και τον τερματοφύλακα Ρουστού Ρετσμπέρ, η Τουρκία έφτασε μέχρι τα ημιτελικά χωρίς να συναντήσει στον δρόμο της καμία ευρωπαϊκή ομάδα: απέκλεισε την Κόστα Ρίκα και την Κίνα στον όμιλο, την Ιαπωνία στους «16» και τη Σενεγάλη στους «8». Στον ημιτελικό με τη Βραζιλία, απ’ την οποία είχε χάσει άδικα στην πρεμιέρα, ηττήθηκε με 1-0 με γκολ του Ρονάλντο και κατέλαβε την τιμητική τρίτη θέση νικώντας στον μικρό τελικό τη (συνδιοργανώτρια) Νότια Κορέα πολύ πιο δύσκολα απ’ ό,τι το 1954 (3-2).

Ακολούθησαν αρκετές παρουσίες στα τελικά των Ευρωπαϊκών Πρωταθλημάτων (με κορυφαία πορεία αυτή μέχρι τα ημιτελικά το 2008), καμία όμως σε Μουντιάλ μέχρι τη φετινή, η οποία θα τελειώσει με πικρή γεύση ό,τι κι αν συμβεί στον τελευταίο αγώνα με τις ΗΠΑ.

Πηγές: en.wikipedia.org («1954 FIFA World Cup», «1954 FIFA World Cup qualification»), theanalyst.com («The Biggest World Cup Wins»), www.fenerbahce.org («Eski Yöneticilerimizden ve futbolcularımızdan Burhan Cahit Sargın vefat etti»), www.pesmitidelcalcio.com («Turkey 1954»).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 20 Ιουνίου

2022: Πεθαίνει από ανακοπή καρδιάς στα 68 του χρόνια ο παλαίμαχος ποδοσφαιριστής (και αργότερα προπονητής) Θαλής Τσιριμώκος.

2019: Πεθαίνει σε ηλικία 64 ετών ο Δημήτρης Μαυρίκης, ένας από τους ποδοσφαιριστές-σύμβολα του Πανιωνίου με ανελλιπή παρουσία από το 1972 έως και το 1987. Ήταν βασικός επιθετικός και αρχηγός της ομάδας που κατέκτησε το Κύπελλο το 1979, ενώ υπηρέτησε τους «κυανέρυθρους» και ως γενικός αρχηγός (τη χρονιά του δεύτερου Κυπέλλου, το 1998) και ως υπηρεσιακός τεχνικός.

2015: Τρία μετάλλια κατακτούν οι Έλληνες αθλητές στους 1ους Ευρωπαϊκούς Αγώνες που διεξάγονται στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν. Ο Λευτέρης Πετρούνιας το χρυσό στους κρίκους, ο Βλάσης Μάρας το ασημένιο στο μονόζυγο και η Εθνική Νεανίδων του πόλο το χάλκινο, νικώντας στον μικρό τελικό την αντίστοιχη της Ιταλίας με 8-7.

2014: Η Κόστα Ρίκα νικά 1-0 την Ιταλία με γκολ του Μπράιαν Ρουίς στο 44′ και εξασφαλίζει την πρόκριση από έναν απ’ τους πιο δύσκολους ομίλους του Μουντιάλ της Βραζιλίας. Είχε προηγηθεί η νίκη της με 3-1 επί της Ουρουγουάης.

2013: Η Ισπανία συντρίβει με 10-0 την Ταϊτή σε αγώνα για τη δεύτερη αγωνιστική του Κυπέλλου Συνομοσπονδιών. Τέσσερα γκολ σημειώνει ο Φερνάντο Τόρες, τρία ο Νταβίδ Βίγια, δύο ο Νταβίδ Σίλβα και ένα ο Χουάν Μάτα.

2011: Πεθαίνει σε ηλικία 97 ετών η Δομνίτσα Λανίτου-Καβουνίδου, η πρώτη Ελληνίδα αθλήτρια που πήρε μέρος σε Ολυμπιακούς Αγώνες (1936).

2010: Η Νέα Ζηλανδία αποσπά ισοπαλία 1-1 από την παγκόσμια πρωταθλήτρια Ιταλία στο πλαίσιο της δεύτερης αγωνιστικής της φάσης των ομίλων στο Μουντιάλ της Νοτίου Αφρικής. Οι Νεοζηλανδοί, μάλιστα, ανοίγουν το σκορ με τον Σμελτς στο 7′, προτού οι «Ατζούρι» ισοφαρίσουν στο 29′ με πέναλτι του Ιακουίντα.

2007: Ο Παναθηναϊκός κάνει το πρώτο triple crown της ιστορίας του στο μπάσκετ, μια και μετά την Ευρωλίγκα και το Κύπελλο Ελλάδας, κατακτά και το πρωτάθλημα νικώντας με 89-76 τον Ολυμπιακό στον 5ο τελικό των πλέι οφ.

2004: H Εθνική Ελλάδας προκρίνεται στους «8» του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος, παρά την ήττα με 2-1 από τη Ρωσία. Με το γκολ του Ζήση Βρύζα που μειώνει το σκορ στο 43′, υπερισχύει στην ισοβαθμία της Ισπανίας (που ηττάται με 1-0 από τη γηπεδούχο Πορτογαλία).

2000: Με χατ τρικ του Σέρτζιο Κονσεϊσάο, η Πορτογαλία νικά 3-0 τη Γερμανία και την αποκλείει από τη συνέχεια του Euro.

1996: Η ΑΕΚ ολοκληρώνει μία από τις πιο σημαντικές μεταγραφές της ιστορίας της. Αποκτά τον Ντέμη Νικολαΐδη από τον Απόλλωνα Σμύρνης, καταβάλλοντας το ποσό των 288 εκατομμυρίων δραχμών και τον Παντελή Κωνσταντινίδη ως δανεικό για έναν χρόνο. Ο Ολυμπιακός είχε καταθέσει καλύτερη πρόταση, όμως ο Εβρίτης επιθετικός ξεκαθαρίζει στον πρόεδρο του Απόλλωνα, Κώστα Αλαμάνο, ότι θέλει να μεταγραφεί στην Ένωση.

1992: Ο 18χρονος ακοντιστής Κώστας Γκατσιούδης σημειώνει παγκόσμιο ρεκόρ εφήβων (80.30 μ.) στο πλαίσιο του Πανελληνίου Πρωταθλήματος Ανδρών-Γυναικών στο Ολυμπιακό Στάδιο.

1990: Η Κόστα Ρίκα νικά με 2-1 τη Σουηδία και προκρίνεται στους «16» του Παγκοσμίου Κυπέλλου της Ιταλίας, στην παρθενική της συμμετοχή σε τελική φάση. Ο Ρότζερ Φλόρες (75′) και ο Ερνάν Μέντφορντ (88′) πετυχαίνουν τα γκολ της ομάδας απ’ την Κεντρική Αμερική, η οποία είχε βρεθεί να χάνει από το 25′ με γκολ του Τζόνι Έκστρεμ. Πρώτη στον όμιλο τερματίζει η Βραζιλία, η οποία με γκολ του Μίλερ στο 83′ νικά με 1-0 τη Σκωτία, η οποία γνωρίζει άλλον έναν άδοξο αποκλεισμό.

1984: Με γκολ του Μαθέδα στο 90′ η Ισπανία νικά με 1-0 τη Δυτική Γερμανία και προκρίνεται στα ημιτελικά του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος της Γαλλίας. Μαζί της παίρνει την πρόκριση και η Πορτογαλία, η οποία επικρατεί δύσκολα με 1-0 της Ρουμανίας με γκολ του Νενέ στο 81′.

1982: Η Ισπανία νικά με 2-1 τη Γιουγκοσλαβία και παίρνει προβάδισμα πρόκρισης απ’ τον όμιλό της στο Παγκόσμιο Κύπελλο που διοργανώνεται στα εδάφη της, μετά την γκέλα της πρεμιέρας με την Ονδούρα (1-1). Οι «πλάβι» έχουν παράπονα απ’ τον Δανό διαιτητή Σόρενσεν για το πέναλτι με το οποίο οι Ισπανοί ισοφαρίζουν 1-1 με τον Χουανίτο στο 14′, αφού ο Ζάετς έχει ανατρέψει τον Αλόνσο εκτός περιοχής.

1980: Ο Ολυμπιακός ολοκληρώνει τη μεταγραφή του τερματοφύλακα της Καστοριάς, Νίκου Σαργκάνη, αντί του ποσού των 8 εκατομμυρίων δραχμών.

1979: Πεθαίνει από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 62 ετών ο Αντώνης Μαντζεβελάκης, επί χρόνια γενικός αρχηγός της ποδοσφαιρικής ομάδας του Παναθηναϊκού.

1976: Η Τσεχοσλοβακία αναδεικνύεται πρωταθλήτρια Ευρώπης, μια και νικά με 5-3 στα πέναλτι στον τελικό τη Δυτική Γερμανία (2-2 στον κανονικό αγώνα και την παράταση). Το τελευταίο και καθοριστικό πέναλτι αξιοποιεί ο Άντονιν Πανένκα με σκαφτό σουτ, το οποίο δημιουργεί σχολή.

1968: Οι Αμερικανοί Τζιμ Χάινς, Ρόνι Ρέι Σμιθ και Τσαρλς Γκριν γίνονται οι πρώτοι αθλητές που τερματίζουν στα 100 μέτρα σε χρόνο μικρότερο των 10 δευτερολέπτων (με χρονόμετρο χειρός) κατά τη διάρκεια του εθνικού πρωταθλήματος των ΗΠΑ. Πρώτοι καταρρίπτουν το παγκόσμιο ρεκόρ με 9.9 ο Χάινς και ο Σμιθ στον πρώτο ημιτελικό και την επίδοση επαναλαμβάνει ο Γκριν στον δεύτερο ημιτελικό. Αργότερα οι χρόνοι τους θα υπολογιστούν με την ηλεκτρονική μέθοδο χρονομέτρησης ως 10.03 για τον Χάινς, 10.10 για τον Γκριν και 10.14 για τον Σμιθ.

1954: Η Ουγγαρία συντρίβει με 8-3 τη Δυτική Γερμανία στον δεύτερο και τελευταίο αγώνα της για τη φάση των ομίλων στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Ελβετίας. Τέσσερα γκολ πετυχαίνει ο Κότσις (3′, 20′, 67′, 78′), ένα ο Πούσκας (18′), δύο ο Χιντεγκούτι (52′, 56′) κι ένα ο Γ. Τοτ (71′). Για τους Δυτικογερμανούς, οι οποίοι για άγνωστο λόγο έχουν παραταχθεί με επτά αναπληρωματικούς, σκοράρουν οι Πφαφ (28′), Ραν (77′) και Χέρμαν (81′). Η δεύτερη θέση θα κριθεί σε μπαράζ ανάμεσα στη Δυτική Γερμανία και την Τουρκία, η οποία συντρίβει με 7-0 τη Νότιο Κορέα.

1949: Η Αμερικανίδα τενίστρια Γκάσι Μοράν εμφανίζεται στο Γουίμπλεντον φορώντας κοντή πλισέ φούστα και δαντελένια εσώρουχα, τα οποία είχε παραγγείλει από τον επίσημο σχεδιαστή του τουρνουά, Τεντ Τένλινγκ. Η στολή της θεωρείται πολύ προκλητική από τον πρόεδρο της οργανωτικής επιτροπής, σερ Λούι Γκρέιγκ, ο οποίος διακόπτει τη συνεργασία με τον Τένλινγκ κατηγορώντας τον για σεξισμό. Ο Άγγλος σχεδιαστής θα μείνει εκτός Γουίμπλεντον μέχρι το 1982, οπότε οι διοργανωτές τον καλούν ξανά για να σχεδιάσει τις στολές των παικτών και των παικτριών.

1948: Ο Παναθηναϊκός νικά με 2-1 την ΑΕΚ στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας και κατακτά το τρόπαιο για δεύτερη φορά στην ιστορία του (η πρώτη το 1940). Και τα δύο γκολ των «πράσινων» πετυχαίνει ο Νίκος Σίμος.

1936: Ο Τζέσι Όουενς σημειώνει νέο παγκόσμιο ρεκόρ στα 100 μέτρα με 10.2, κατά τη διάρκεια του εθνικού πρωταθλήματος των ΗΠΑ στο Σικάγο.

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News