Σαν Σήμερα - Εστανισλάο Μπασόρα: Ο Καταλανός που ζόρισε την Ουρουγουάη στο Μουντιάλ του '50

Όλοι γνωρίζουν ότι στη Βραζιλία αρκούσε και η ισοπαλία στον ουσιαστικό τελικό του πρώτου μεταπολεμικού Παγκοσμίου Κυπέλλου κόντρα στην Ουρουγουάη, κάτι που προσέδωσε ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις στην τραγωδία του «Maracanazo».

Λίγοι, ωστόσο, έχουν ασχοληθεί με το παιχνίδι που είχε φέρει τη «σελέστε» σ’ αυτήν τη μειονεκτική θέση κι ακόμα λιγότεροι με τον ποδοσφαιριστή που την απείλησε με ήττα στις 9 Ιουλίου 1950 στο Σάο Πάουλο. Πρόκειται για τον Εστανισλάο Μπασόρα, τον θρυλικό έξω δεξιά της Μπαρτσελόνα, ο οποίος πέτυχε και τα δύο γκολ της Ισπανίας στην αναμέτρησή τους για τον τελικό όμιλο που έληξε ισόπαλη 2-2.

Την ίδια ώρα που η Βραζιλία συνέτριβε με 7-1 τη Σουηδία στο «Μαρακανά» κι έμπαινε με το δεξί στη μάχη για την κατάκτηση του τροπαίου, η Ουρουγουάη τα έβρισκε… μπαστούνια. Αν και είχε την υπεροχή στα πρώτα λεπτά και προηγήθηκε με τον Αλσίδες Γκίτζια στο 29′ (με ένα σουτ στην κλειστή γωνία παρόμοιο με εκείνο που μία εβδομάδα αργότερα θα της χάριζε το τρόπαιο), έκλεισε το πρώτο ημίχρονο ευρισκόμενη πίσω στο σκορ με 2-1.

Και τις δύο φορές τη ζημιά την έκανε ο Μπασόρα. Πρώτα στο 37′ με θεαματική κεφαλιά-ψαράκι κι έπειτα στο 39′ με κοντινό πλασέ, έδωσε προβάδισμα στην Ισπανία που δεν ήταν ακριβώς φαβορί για τη νίκη, αλλά ούτε και αουτσάιντερ. Είχε φτάσει στα ημιτελικά αφήνοντας έξω την Αγγλία, η οποία βέβαια είχε βγάλει μόνη της τα μάτια της με την ήττα-σοκ από τις ΗΠΑ με το γκολ του Τζο Γκέιτζενς. Στο μεταξύ τους παιχνίδι για την τελευταία αγωνιστική, πάντως, η «ρόχα» νίκησε 1-0 με σκόρερ τον Τέλμο Θάρα και εξασφάλισε πανηγυρικά την πρόκριση.

Ο Μπασόρα είχε βρει δίχτυα στις δύο προηγούμενες νίκες της Ισπανίας. Μία φορά στο 3-1 επί των Αμερικανών στην πρεμιέρα κι άλλη μία στο 2-0 επί της Χιλής. Δικαιολογημένα οι Ισπανοί έκαναν όνειρα ακόμα και για το τρόπαιο όταν με τα δικά του γκολ προηγήθηκαν 2-1 της Ουρουγουάης, όμως στο 73′ τα έσβησε ο Ομπντούλιο Βαρέλα. Με ένα ξαφνικό συρτό σουτ που έχασε ο κινηματογραφικός φακός (γι’ αυτό ο θρύλος λέει ότι το έπιασε σαράντα μέτρα μακριά απ’ την εστία) o «Negro Jefe» διαμόρφωσε το 2-2 που άλλαξε τον ρου της ποδοσφαιρικής ιστορίας.

Στη δεύτερη αγωνιστική οι Ισπανοί γνώρισαν τη συντριβή με 6-1 από τη Βραζιλία κι έχασαν κάθε ελπίδα για τον τίτλο και στο φινάλε, απογοητευμένοι πλέον, ηττήθηκαν και από τη Σουηδία (3-1) και τερμάτισαν στην τέταρτη θέση. Θα χρειαζόταν να περιμένουν εξήντα χρόνια για να βρεθούν ξανά στα ημιτελικά ενός Παγκοσμίου Κυπέλλου, ενώ η γενιά του Μπασόρα δεν θα είχε άλλη ευκαιρία να παίξει σε τελική φάση. Ο απρόσμενος και περιπετειώδης αποκλεισμός από την Τουρκία το 1954, ακολουθήθηκε από άλλον έναν το 1958 – σχήμα οξύμωρο αν αναλογιστούμε ότι την ίδια εποχή η Ρεάλ Μαδρίτης σάρωνε στα πρώτα Κύπελλα Πρωταθλητριών Ευρώπης.

Η τραγωδία που άλλαξε τη ζωή του

Ο Μπασόρα, βέβαια, δεν είχε καμία σχέση με τη Ρεάλ. Ήταν βέρος Καταλανός, γεννημένος στις 18 Νοεμβρίου 1926 κι άρχισε να παίζει ποδόσφαιρο στην ερασιτεχνική Κολόνια Βαλς σε εφηβική ηλικία και συνέχισε στη Σούρια, όπου αγωνιζόταν κι ο μεγαλύτερος αδελφός του Χοσέπ. Το 1943 πήρε μεταγραφή στη Μανρέσα, η οποία αγωνιζόταν στο τοπικό πρωτάθλημα της Καταλονίας και το 1946 έκανε το άλμα στην Μπαρτσελόνα.

Προερχόταν από ευκατάστατη οικογένεια μια και ο πατέρας του, Χοσέπ Μπασόρα, ήταν γενικός διευθυντής της κλωστοϋφαντουργίας Vidua Tolrà στην πόλη Καστεγιάρ ντε Βαλές. Από το 1945, όμως, είχε μείνει ορφανός από μητέρα και στις 24 Μαρτίου 1949 δέχθηκε ακόμα πιο ισχυρό χτύπημα, μια και ο πατέρας του δολοφονήθηκε (μαζί με άλλα δύο διευθυντικά στελέχη) από έναν οργισμένο υπάλληλο του εργοστασίου.

Το σοκ ήταν μεγάλο για τον Εστανισλάο ο οποίος αναγκάστηκε να αναβάλει το ντεμπούτο του με την Εθνική Ισπανίας, στο φιλικό με την Ιταλία που θα διεξαγόταν τρεις ημέρες αργότερα στη Μαδρίτη. Είχε ήδη κερδίσει ένα στοίχημα από τον αδικοχαμένο πατέρα του, ο οποίος του είχε δώσει διορία τριών χρόνων για να πετύχει στην Μπαρτσελόνα (αφού προηγουμένως είχε απορρίψει μία πρόταση της Εσπανιόλ), διαφορετικά θα τον υποχρέωνε να εργαστεί στο εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας ώστε να εξασφαλίσει τα προς το ζην. Έχοντας ήδη στεφθεί πρωταθλητής Ισπανίας το 1948, ο Εστανισλάο έβαλε σκοπό μετά την τραγωδία να συνεχίσει να παίζει ποδόσφαιρο για να τιμήσει τη μνήμη του.

Ο Μπασόρα – ο οποίος είχε άλλον έναν αδελφό που έπαιξε ποδόσφαιρο, τον κατά οκτώ χρόνια μικρότερο Ζοακίμ – έκανε τελικά ντεμπούτο με τη «ρόχα» στις 12 Ιουνίου 1949, στην εκτός έδρας νίκη επί της Ιρλανδίας με 4-1. Μία εβδομάδα αργότερα, στη δεύτερη μόλις συμμετοχή του με τη φανέλα της, κέρδισε το παρατσούκλι που τον συνόδευσε σε όλη του την καριέρα. Χάρη στο χατ τρικ που σημείωσε μέσα σε λίγα λεπτά (15′, 20′, 26′) στον εκτός έδρας θρίαμβο επί της Γαλλίας με 5-1, οι συμπατριώτες του τον αποκάλεσαν «Το Τέρας του Κολόμπ» – όπου «Κολόμπ», το γήπεδο του Παρισιού όπου διεξήχθη ο αγώνας και αποτελούσε τότε έδρα των «μπλε».

Στην Μπαρτσελόνα που σάρωσε τους τίτλους

Οι καλές εμφανίσεις του Μπασόρα στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1950 τον εδραίωσαν ως έναν από τους κορυφαίους έξω δεξιά στην Ευρώπη. Οι διακρίσεις συνεχίστηκαν και με τη φανέλα της Μπαρτσελόνα, με την οποία είχε κατακτήσει το πρωτάθλημα και το 1949. Μαζί με τον μεγάλο Λαντισλάο Κουμπάλα και τους Σέζαρ Ροντρίγκες (σέντερ φορ), Εδουάρδο Μαντσόν (έξω αριστερά) και Αντόνι Ράμαγετς (ο τερματοφύλακας της Ισπανίας στο Μουντιάλ του 1950) τη βοήθησαν να κατακτήσει πέντε τίτλους τη σεζόν 1951-52! Τη La Liga, το Copa del Generalísimo (το σημερινό Κύπελλο Ισπανίας) και τρία φιλικά τουρνουά που είχαν μεγάλο κύρος τότε: το Copa Latina, το Copa Eva Duarte και το Copa Martini & Rossi.

Οι «μπλαουγκράνα» επανέλαβαν το εγχώριο νταμπλ και την περίοδο 1952-53, λίγους μήνες αργότερα όμως, η μεταγραφή του Αλφρέδο Ντι Στέφανο στη Ρεάλ Μαδρίτης (ουσιαστικά με παρέμβαση του δικτάτορα Φράνκο, μια και αρχικά τον είχε κλείσει η ομάδα της Βαρκελώνης) άλλαξε τους συσχετισμούς δυνάμεων. Τα χρόνια που ακολούθησαν η Μπαρτσελόνα κατέκτησε μόνο ένα Κύπελλο (1957), με τον Λουίς Σουάρεζ να έχει ενισχύσει τη μεσοεπιθετική της γραμμή και τον Μπασόρα να είναι πάντοτε βασικό της στέλεχος – αν και τη σεζόν 1955-56 είχε παραχωρηθεί δανεικός στη Γέιδα.

Ο εξαιρετικός αυτός δεξιός εξτρέμ κρέμασε τα παπούτσια του 1958 σε ηλικία μόλις 31 ετών, λίγο μετά την κατάκτηση του παρθενικού Κυπέλλου Εκθέσεων με τη Μικτή Βαρκελώνης. Δεν αντιμετώπιζε κάποιο πρόβλημα τραυματισμού ούτε είχε χάσει τη φόρμα του. Απεναντίας, είχε προτάσεις από αγγλικούς συλλόγους, όμως ένιωθε πλήρης και δεν ήθελε να παίξει αλλού. Το γεγονός ότι ασχολήθηκε επιχειρηματικά με την κλωστοϋφαντουργία στη Μαδρίτη επιβεβαίωσε την επιρροή που είχε ασκήσει στην προσωπικότητά του ο πρόωρα χαμένος πατέρας του.

Στα δώδεκα χρόνια που αγωνίστηκε με τους «μπλαουγκράνα» πέτυχε 174 γκολ, από τα οποία τα 89 στη La Liga, τα 21 στο Κύπελλο και τα υπόλοιπα 64 σε φιλικές αναμετρήσεις. Σπουδαίος ήταν και ο απολογισμός του με την Εθνική Ισπανίας (22 συμμετοχές/13 γκολ), ενώ έπαιξε και με τη Μικτή Καταλονίας. Το 1974, στο πλαίσιο των εορτασμών για την 75η επέτειο από την ίδρυση της Μπαρτσελόνα, ψηφίστηκε στην κορυφαία εντεκάδα της μέχρι τότε ιστορίας της.

Ακόμα πιο μεγάλη τιμή, ωστόσο, του επιφύλαξε ο εμβληματικός Καταλανός τραγουδοποιός Ζοάν Μανουέλ Σεράτ, ο οποίος στο τραγούδι του «Temps era temps» εξύμνησε τα παιδικά του χρόνια στην Καταλονία των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων. Αναπόσπαστο κομμάτι τους υπήρξε και η Μπαρτσελόνα που κέρδισε πέντε τίτλους το 1952, γι’ αυτό φρόντισε να αναφέρει σε έναν στίχο τη θρυλική επιθετική πεντάδα της: «Basora, César, Kubala, Moreno i Manchón».

Ο Μπασόρα έκανε δυο γάμους (από τον πρώτο απέκτησε δύο κόρες) και τα τελευταία χρόνια του έζησε ήσυχα στις Κανάριες Νήσους. Άφησε την τελευταία του πνοή στις 16 Μαρτίου 2012, σε ηλικία 85 ετών.

Πηγές: www.fcbarcelona.es («Estanislau Basora»), historia-hispanica.rah.es («Estanislao Basora Brunet»), cronicaglobal.elespanol.com («Basora, del golpe de la orfandad al olimpo»), en.wikipedia.org («Estanislau Basora», «1950 FIFA World Cup»), www.transfermarkt.com («Estanislao Basora»).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 9 Ιουλίου

2023: Πεθαίνει σε ηλικία 88 ετών ο παλαίμαχος Ισπανός ποδοσφαιριστής της Μπαρτσελόνα και της Ίντερ και μετέπειτα προπονητής, Λουίς Σουάρεζ.

2021: Ο Μίλτος Τεντόγλου κερδίζει την πρώτη θέση στο μήκος στο Diamond League του Μονακό με άλμα στα 8.24 μ.

2021: Ο Γιάννης Μπουρούσης ανακοινώνει την ολοκλήρωση της μπασκετικής του καριέρας σε ηλικία 37 ετών.

2021: O Ματέο Μπερετίνι νικά με 3-1 (6-3, 6-0, 6-7, 6-4) τον Χούμπερτ Χούρκατς και γίνεται ο πρώτος Ιταλός τενίστας που προκρίνεται σε τελικό του μονού στο Γουίμπλεντον.

2016: Η Κατερίνα Στεφανίδη κατακτά το χρυσό μετάλλιο στο επί κοντώ στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Στίβου που διεξάγεται στο Άμστερνταμ με 4.81 μ. Η επίδοση αυτή αποτελεί νέο ρεκόρ αγώνων (4.80 μ. το παλιό της θρυλικής Γελένα Ισιμπάγιεβα).

2014: Πεθαίνει σε ηλικία 68 ετών έπειτα από μάχη με τον καρκίνο ο αθλητικός συντάκτης Νικήτας Γαβαλάς.

2006: Η Ιταλία κατακτά το 18ο Παγκόσμιο Κύπελλο νικώντας στον τελικό την Γαλλία με 5-3 στα πέναλτι (1-1 ο κανονικός αγώνας κι η παράταση). Ο αγώνας στιγματίζεται από την αποβολή του Ζινεντίν Ζιντάν στο 110′, λόγω κεφαλιάς εκτός φάσης στον Μάρκο Ματεράτσι.

2000: Ο Πιτ Σάμπρας κερδίζει το Γουίμπλεντον για έβδομη φορά μέσα σε μία οκταετία, νικώντας στον τελικό τον Πατ Ράφτερ με 3-1 σετ (6-7, 7-6, 6-4, 6-2). Ο Ελληνοαμερικανός τενίστας φτάνει τους 13 τίτλους σε τουρνουά γκραν σλαμ και καταρρίπτει το ρεκόρ των 12 του Ρόι Έμερσον.

2000: Ο Αλέξανδρος Παπαδημητρίου γίνεται ο πρώτος Έλληνας σφυροβόλος που σπάει το φράγμα των 80 μέτρων, με βολή στα 80.45 μ. στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα στο ΟΑΚΑ.

1999: Ο Νίκος Κακλαμανάκης κατακτά το ασημένιο μετάλλιο στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ιστιοσανίδας Open που διεξάγεται στο Βέλγιο.

1994: Με φάουλ-κεραυνό του Κλαούντιο Μπράνκο στο 81ο λεπτό, η Βραζιλία νικά με 3-2 την Ολλανδία και προκρίνεται στα ημιτελικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου των ΗΠΑ. Στον άλλο προημιτελικό της ημέρας, η Ιταλία νικά με 2-1 την Ισπανία χάρη σε γκολ του Ρομπέρτο Μπάτζιο δύο λεπτά πριν από τη λήξη.

1993: Ο Παναθηναϊκός ανακοινώνει την απόκτηση του διεθνή μέσου του ΟΦΗ, Νίκου Νιόπλια.

1991: Η ΔΟΕ κάνει δεκτή στις κόλπους της τη Νότια Αφρική ύστερα από αποκλεισμό 31 ετών λόγω του απαρτχάιντ.

1989: Για πρώτη φορά ύστερα από 16 χρόνια οι τελικοί των ανδρών και των γυναικών στο Γουίμπλεντον διεξάγονται την ίδια ημέρα. Ο Μπόρις Μπέκερ νικά με 3-0 τον Στέφαν Έντμπεργκ (6-0, 7-6, 6-4) και η Στέφι Γκραφ με 2-1 τη Μαρτίνα Ναβρατίλοβα (6-2, 6-7, 6-1).

1988: Η Ανατολικογερμανίδα Γκάμπι Ράινς σημειώνει παγκόσμιο ρεκόρ στη δισκοβολία με 76.80 μ., στη διάρκεια μίτινγκ στο Νοϊμπράντενμπουργκ. Το ρεκόρ αντέχει μέχρι σήμερα και δεν έχει απειληθεί ποτέ σοβαρά όλα αυτά τα χρόνια.

1984: Ρεκόρ προσέλευσης για αγώνα μπάσκετ στις ΗΠΑ (67.596 θεατές) σημειώνεται στο Hoosier Dome της Ιντιανάπολις, στην αναμέτρηση της ολυμπιακής ομάδας των ΗΠΑ και μιας ομάδας επιλέκτων από το ΝΒΑ (97-82).

1977: Εγκαινιάζεται το μουσείο του Wimbledon Lawn Tennis Club, με αφορμή τον εορτασμό των 100 χρόνων από τη διεξαγωγή του πρώτου αγώνα.

1969: Ο Παναθηναϊκός κερδίζει στην κλήρωση το Κύπελλο Ελλάδας, μια και ο τελικός κόντρα στον Ολυμπιακό λήγει ισόπαλος 1-1 (55′ Δομάζος/49′ Γ. Σιδέρης). Με αυτόν τον τρόπο οι «πράσινοι» κάνουν το πρώτο νταμπλ της ιστορίας τους, μια και μερικές εβδομάδες νωρίτερα είχαν στεφθεί πρωταθλητές.

1968: Διεξάγεται ο πρώτος αγώνας μπέιζμπολ σε κλειστό γήπεδο, το All-Star Game μεταξύ National League-American League (1-0) στο Χιούστον Άστροντομ.

1966: Ο θρύλος του γκολφ, Τζακ Νίκλαους, κερδίζει το πρώτο του British Open και γίνεται ο τέταρτος παίκτης στην ιστορία που κάνει το Grand Slam.

1954: Ο Πίτερ Τόμσον κερδίζει τον πρώτο από τους πέντε τίτλους του στο Βρετανικό Open του γκολφ.

1924: Ο Αμερικανός Τζάκσον Σολζ κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στα 200 μέτρα στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού με χρόνο 21.6 (ισοφάριση του ολυμπιακού ρεκόρ). Δεύτερος τερματίζει ο συμπατριώτης του, Τσάρλι Πάντοκ (21.7) και τρίτος ο Βρετανός Έρικ Λίντελ (21.9).

1922: Ο Αμερικανός Τζόνι Βαϊσμίλερ γίνεται ο πρώτος αθλητής που κολυμπάει τα 100 μέτρα ελεύθερο σε χρόνο κάτω από ένα λεπτό (58.6).

1912: Ο Φινλανδός Γιούλιους Σααρίστο κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στον ακοντισμό με τα δύο χέρια στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Στοκχόλμης. Οι αθλητές επιχειρούν τρεις προσπάθειες με το δεξί κι άλλες τρεις με το αριστερό χέρι και το άθροισμα των καλύτερων βολών τους βγάζει το τελικό αποτέλεσμα. Ο Σααρίστο έχει επιδόσεις στα 61.00 μ. και στα 48.42 μ. (109.42 μ.)

1877: Αρχίζει το πρώτο επίσημο τουρνουά τένις στον κόσμο, στις εγκαταστάσεις του All England Croquet and Lawn Tennis Club, στο Γουίμπλεντον του Λονδίνου. Πρόκειται για το φημισμένο πλέον τουρνουά Γουίμπλεντον, στο οποίο μετέχουν 22 παίκτες, όλοι άνδρες, οι οποίοι πληρώνουν ως αντίτιμο μία γκινέα. Νικητής θα αναδειχθεί στις 19 Ιουλίου ο Σπένσερ Γκορ.

1867: Ιδρύεται η θρυλική ομάδα της Κουίνς Παρκ της Γλασκώβης, η οποία θα παραμείνει αήττητη επί εννέα χρόνια και θα αποτελέσει τον κορμό της Εθνικής Σκωτίας.

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News