Σαν Σήμερα - Ερνστ Βιλιμόφσκι: Σημείωσε το πρώτο καρέ σε Μουντιάλ, αλλά οι Πολωνοί τον θεωρούν προδότη

Διαβάζοντας την ιστορία της ζωής του Ερνστ Βιλιμόφσκι, ο οποίος στις 5 Ιουνίου 1938 έγινε ο πρώτος ποδοσφαιριστής που σημείωσε τέσσερα γκολ σε έναν αγώνα τελικής φάσης Παγκοσμίου Κυπέλλου, δεν μπορεί παρά να συλλογιστεί πόσο άτυχος ήταν.

Δεν ήταν μόνο το γεγονός ότι η ομάδα του, η Πολωνία, δεν κατάφερε να κερδίσει εκείνο το συναρπαστικό νοκ άουτ παιχνίδι κόντρα στην ισχυρή Βραζιλία (5-6 στην παράταση). Ούτε ότι ο ίδιος δεν είχε ξανά την ευκαιρία να συμμετάσχει σε άλλο ματς της κορυφαίας διεθνούς διοργάνωσης. Τα συνταρακτικά γεγονότα που σημειώθηκαν στον κόσμο στις πρώτες τρεις δεκαετίες της ζωής του, τον έφεραν αντιμέτωπο με μία πολύ δύσκολη συνθήκη, την οποία προφανώς ο ίδιος δεν είχε την ωριμότητα να διαχειριστεί λόγω του νεαρού της ηλικίας του.

Έτσι, στη συνείδηση πολλών Πολωνών παραμένει προδότης. Διότι μετά την εισβολή των Ναζί στη χώρα τον Σεπτέμβριο του 1939, επέλεξε να πάρει τη γερμανική υπηκοότητα και να αγωνιστεί στην εθνική ομάδα του Γ’ Ράιχ. Οι κατήγοροί του, ωστόσο, παραβλέπουν όχι μόνο ότι είχε επιλέξει εθνικότητα έχοντας βασικό κίνητρο να συνεχίσει να παίζει μπάλα, αλλά και την ίδια την πραγματική καταγωγή του. Και οι δύο γονείς του ήταν Γερμανοί και είχε ανατραφεί κι ο ίδιος ως τέτοιος μέχρι μία αρκετά προχωρημένη ηλικία.

Άλλωστε όταν γεννήθηκε, στις 23 Ιουνίου 1916, η Πολωνία δεν υπήρχε ακόμα στον χάρτη. Ανεξαρτητοποιήθηκε μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, τον Νοέμβριο του 1918. Η πόλη στην οποία είδε για πρώτη φορά το φως ονομαζόταν Κατόβιτς (Kattowitz) και ανήκε γεωγραφικά στην Άνω Σιλεσία, περιοχή που υπαγόταν στο Βασίλειο της Πρωσίας. Μόλις το 1922 ενσωματώθηκε στην Πολωνία και πήρε τη σημερινή της ονομασία (Κατοβίτσε). Ακόμα κι ο ίδιος Βιλιμόφσκι γεννήθηκε με διαφορετικό επώνυμο! Τον έλεγαν Πραντέλα, όπως τον βιολογικό του πατέρα ο οποίος σκοτώθηκε στο Δυτικό Μέτωπο και δεν τον γνώρισε ποτέ.

Ως Πραντέλα άρχισε να παίζει ποδόσφαιρο στην ηλικία των 12 ετών στην Κατοβίτσε, η οποία αν και ήταν μειονοτικό σωματείο (και οι εθνικά Γερμανοί παίκτες της εξακολουθούσαν να αναφέρονται σ’ αυτήν ως «Κατόβιτς») υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά μέλη της πολωνικής λίγκας τη σεζόν 1926-27. Και άλλαξε το επώνυμό του μόλις το 1929, όταν η μητέρα του παντρεύτηκε έναν Πολωνό πρώην αντάρτη, τον Ρόμαν Βιλιμόφσκι, ο οποίος δέχθηκε να υιοθετήσει τον 13χρονο Ερνστ. Έτσι προέκυψε το «Ernest Wilimowski», με το οποίο έκανε καριέρα ως ποδοσφαιριστής!

Όπως σημειώνουν στις μέρες μας πιο μετριοπαθείς Πολωνοί, το γεγονός ότι ο Βιλιμόφσκι επέλεξε να μεταγραφεί το 1934 στη Ρουχ Χορζόφ είναι ενδεικτικό ότι δεν ενδιαφερόταν για τα εθνοτικά ζητήματα που απασχολούσαν τους πιο ώριμους σε ηλικία συμπατριώτες του. Ο σύλλογος αυτός (γνωστός στην Ελλάδα κυρίως λόγω του Κριστόφ Βαζέχα) είχε ιδρυθεί τον Απρίλιο του 1920 από ανθρώπους που είχαν ανταποκριθεί στο κάλεσμα της Πολωνικής Επιτροπής Δημοψηφίσματος για δημιουργία αθλητικών σωματείων που θα ενίσχυαν την πολωνική εθνική ταυτότητα.

Ουσιαστικά τα σωματεία που ιδρύθηκαν εκείνη την περίοδο λειτούργησαν ως εργαλεία προπαγάνδας υπέρ της ενσωμάτωσης της Άνω Σιλεσίας στην Πολωνία, πριν από το δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 1921. Η πλειοψηφία του λαού (59,4%) τάχθηκε τελικά υπέρ της παραμονής στη Γερμανία, όμως οι δυνάμεις της Αντάντ αποφάσισαν τη διχοτόμηση της περιοχής και την παραχώρηση του ανατολικού τμήματος (στο οποίο βρίσκονταν το Κατοβίτσε και το Χορζόφ) στην Πολωνία.

Τρία πρωταθλήματα με ένα τσουβάλι γκολ

Αναφέραμε όλα αυτά τα ιστορικά στοιχεία όχι για να «ξεπλύνουμε» την αλλαγή εθνικότητας του Βιλιμόφσκι, αλλά στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να σας δώσουμε να καταλάβετε σε πόσο μπερδεμένη περίοδο της Ιστορίας μεγάλωσε. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ήταν ένα παιδί που νοιαζόταν κυρίως να παίξει ποδόσφαιρο, ένα άθλημα στο οποίο είχε αστείρευτο ταλέντο.

Ήταν μόλις 16 ετών στην πρώτη του πλήρη σεζόν στην Κατοβίτσε και η ικανότητά του να στέλνει την μπάλα στα δίχτυα τον έκανε να ξεχωρίσει αμέσως. Αγωνιζόταν κυρίως ως μέσα αριστερά, συχνά όμως έπαιζε και ως έξω αριστερά λόγω της ταχύτητάς του, παρά το γεγονός ότι το καλό του πόδι (με το οποίο πετύχαινε και τα περισσότερα γκολ) ήταν το δεξί, στο οποίο μάλιστα είχε έξι δάχτυλα!

To 1934, στην πρώτη σεζόν του στη Ρουχ Χορζόφ (η οποία τότε ονομαζόταν Ρουχ Βιέλκιε Χαϊντούκι), πέτυχε 33 γκολ σε πρωτάθλημα 22 αγωνιστικών και τη βοήθησε καθοριστικά να κατακτήσει τον τίτλο. Στη δύναμη της ομάδας υπήρχαν κι άλλοι σπουδαίοι παίκτες όπως ο Τέοντορ Πέτερεκ, ο Γκέραρντ Βόνταζ και ο Έντμουντ Γκιέμσα με τους οποίους κατέκτησε και τα πρωταθλήματα του 1935 και του 1936 – στην τελευταία περίπτωση ο Βιλιμόφσκι αναδείχθηκε ξανά πρώτος σκόρερ, αν και με σχεδόν τα μισά τέρματα από το 1934 (18).

Από το 1934 ο «’Εζι» (όπως ήταν το παρατσούκλι του που προερχόταν από το μικρό του όνομα) είχε χριστεί διεθνής με την Πολωνία σε μία φιλική ήττα από τη Δανία στην Κοπεγχάγη (4-2), όμως δεν συμπεριλήφθηκε στην αποστολή της για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1936 στο Βερολίνο. Όλα άρχισαν από τη συντριβή της Ρουχ με 9-0 από την πρωτοπόρο της δεύτερης κατηγορίας Κρακοβία, σε ένα φιλικό παιχνίδι που είχε διεξαχθεί στις 29 Ιουνίου εκείνου του έτους.

Ο αποκλεισμός από τους Ολυμπιακούς Αγώνες

Ένα ρεπορτάζ της εφημερίδας «Przegląd Sportowy» που περιείχε δηλώσεις του Βιλιμόφσκι και του συμπαίκτη του, Έντβαρντ Κούρεκ, αμέσως μετά την ντροπιαστική ήττα, προκάλεσε σάλο. Σύμφωνα με τον τελευταίο, την παραμονή του 0-9 στην Κρακοβία οι παίκτες της Ρουχ είχαν γλεντήσει μέχρι πρωίας για τη νίκη που είχαν πετύχει μία ημέρα νωρίτερα για το πρωτάθλημα επί της Βίσλα (1-0). Η διοίκηση της Ρουχ, μάλιστα, είχε δώσει ως πριμ σε κάθε παίκτη 50 ζλότι (το εθνικό νόμισμα της Πολωνίας).

«Έβλεπα τέσσερις μπάλες στο γήπεδο. Ύστερα από μια τέτοια νύχτα τίποτα δεν μπορούσε να πάει καλά», είχε πει με τη σειρά του ο Βιλιμόφσκι για να εξηγήσει τη συντριβή. Όταν βέβαια παρενέβησαν η πολωνική ομοσπονδία και η ολυμπιακή επιτροπή, ο 20χρονος επιθετικός ανασκεύασε και ισχυρίστηκε ότι δεν ήταν μεθυσμένος την ώρα του αγώνα, παρότι δεν αρνήθηκε ότι είχε πιει το προηγούμενο βράδυ. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, ήταν άλλο. Η παραδοχή ότι οι ποδοσφαιριστές που ήταν τυπικά ερασιτέχνες, είχαν εισπράξει χρήματα από τον σύλλογό τους.

Στηριζόμενη μόνο στα δημοσιεύματα και υπό την πίεση μερίδας της κοινής γνώμης, η πολωνική ομοσπονδία επέβαλε αποκλεισμό δύο ετών στον Κούρεκ για διασπορά ψευδών φημών και έξι εβδομάδων στον «Έζι» για ανάρμοστη συμπεριφορά ως μέλος της εθνικής ομάδας και παραβίαση του ολυμπιακού όρκου! Απέκλεισε, επίσης, επ’ αόριστον τη Ρουχ από το πρωτάθλημα και ανήγγειλε τη διενέργεια οικονομικού ελέγχου στα βιβλία της, ώστε να διαπιστώσει αν κατέβαλλε πράγματι πράγματι τους ποδοσφαιριστές.

Από τον έλεγχο δεν προέκυψαν αποδεικτικά στοιχεία για πληρωμές και υπό την απειλή της Ρουχ για δημιουργία διασπαστικής λίγκας με τη συμμετοχή και των υπόλοιπων συλλόγων της Άνω Σιλεσίας, η ποινή της άρθηκε. Η Ρουχ δεν υπέστη έτσι κι αλλιώς κανένα πλήγμα μια και το πρωτάθλημα είχε διακοπεί λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων και ο μεγάλος ζημιωμένος ήταν ο Βιλιμόφσκι. Όχι μόνο έχασε το μεγάλο ραντεβού στο Βερολίνο (όπου η Πολωνία αρκέστηκε στην τέταρτη θέση χωρίς τα πολύτιμα γκολ του) αλλά του είχαν κολλήσει στην πλάτη και τη «ρετσινιά» του πότη.

Το σόου με τον Λεονίντας στο Στρασβούργο

Το επεισόδιο του 1936 είχε ξεχαστεί όταν έφτασε η ώρα για το 3ο Παγκόσμιο Κύπελλο που θα διεξαγόταν στη Γαλλία. Ο Βιλιμόφσκι, μάλιστα, πέτυχε ένα γκολ στον θρίαμβο με 4-0 επί της Γιουγκοσλαβίας που εξασφάλισε την πρόκριση στην τελική φάση.

Το σύστημα διεξαγωγής με νοκ άουτ αγώνες από τον 1ο γύρο σήμαινε ότι κάθε ομάδα μπορεί να έδινε μόνο ένα ματς στα τελικά. Η Πολωνία στάθηκε άτυχη μια και κληρώθηκε με τη Βραζιλία, η οποία κατέβαινε για πρώτη φορά πλήρης στη διοργάνωση και με αστέρια τον Λεονίντας Ντα Σίλβα, τον Ρομέου και τον Ντομίνγκος Ντα Γκία θεωρούταν ικανή ακόμα και να κατακτήσει το τρόπαιο.

Ο αγώνας διεξήχθη στις 5 Ιουνίου 1938 στο «Λα Μενό» του Στρασβούργου και θεωρείται ένας από τους κορυφαίους στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Η «σελεσάο» προηγήθηκε με 3-1 στο πρώτο ημίχρονο χάρη σε τέρματα του Λεονίντας (18′), Ρομέου (25′) και Περάσιο (44′), ενώ για την Πολωνία είχε ισοφαρίσει προσωρινά με πέναλτι στο 23′ ο Φρίντερικ Σέρφκε, ο οποίος ήταν επίσης εθνικά Γερμανός και «αστέρι» της Βάρτα Πόζναν.

Το πέναλτι είχε κερδίσει ο Βιλιμόφσκι, ο οποίος ανέλαβε δράση στο δεύτερο ημίχρονο, όταν μάλιστα άρχισε να βρέχει. Ισοφάρισε σε 3-3 με δύο τέρματα που πέτυχε στο 53′ και το 59′ και απάντησε και στο γκολ που πέτυχε στο 71′ ο Περάσιο διαμορφώνοντας ένα λεπτό πριν από τη λήξη το τελικό 4-4! Στην παράταση, όμως (κι ενώ η βροχή είχε σταματήσει λίγο μετά το 3-3), μίλησε η κλάση του Λεονίντας. Ο «άνθρωπος-λάστιχο» πήρε τη Βραζιλία στις πλάτες του και της έδωσε προβάδισμα με 6-4, χάρη σε γκολ που πέτυχε στο 93′ και το 104′. Ο «Έζι» ολοκλήρωσε το ιστορικό καρέ του στο 118′, όμως το τελικό 6-5 άφησε την Πολωνία εκτός συνέχειας.

Το ρεκόρ των τεσσάρων τερμάτων σε ένα ματς τελικής φάσης Παγκοσμίου Κυπέλλου ισοφάρισαν πέντε ποδοσφαιριστές τα χρόνια που ακολούθησαν: ο Βραζιλιάνος Αντεμίρ (στο 7-1 επί της Σουηδίας το 1950), ο Ούγγρος Σάντορ Κότσις (στο 8-3 επί της Δυτικής Γερμανίας το 1954), ο Γάλλος Ζιστ Φοντέν (στο 6-3 επί της Δυτικής Γερμανίας το 1958), ο Πορτογάλος Εουσέμπιο (στο 5-3 επί της Βόρειας Κορέας το 1966) και ο Ισπανός Εμίλιο Μπουτραγκένιο (στο 5-1 επί της Δανίας το 1986). Το κατέρριψε το 1994 ο Ρώσος Όλεγκ Σαλένκο, ο οποίος πέτυχε πέντε γκολ στο 6-1 επί του Καμερούν.

Πώς άλλαξε εθνικότητα

Το τέλος του 1938 βρήκε τον «Έζι» πρωταθλητή Πολωνίας με τη Ρουχ για τέταρτη φορά και ο κόσμος τον θεωρούσε ως τον κορυφαίο ποδοσφαιριστή της χώρας. Το 1939 πέτυχε δέκα γκολ σε ένα ματς της Ekstraklasa, το 12-1 επί της Ουνιόν Τούρινγκ Λοτζ. Τα πράγματα, ωστόσο, στο πολιτικό πεδίο δεν πήγαιναν καλά με την εδραίωση του Αδόλφου Χίτλερ στην εξουσία της Γερμανίας και τις επεκτατικές βλέψεις του στην Ευρώπη.

Όταν η Πολωνία έδωσε φιλικό αγώνα με την Ουγγαρία στη Βαρσοβία, στις 27 Αυγούστου 1939, ο Βιλιμόφσκι κι οι συμπαίκτες του δεν γνώριζαν ότι η Γερμανία και η Σοβιετική Ένωση είχαν υπογράψει ήδη το Σύμφωνο Μη Επίθεσης (το γνωστό Σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ), με το οποίο είχαν προαποφασίσει τον διαμοιρασμό των πολωνικών εδαφών μεταξύ τους. Ο 23χρονος επιθετικός πέτυχε τρία γκολ και οδήγησε την εθνική ομάδα της χώρας του στη σπουδαία νίκη με 4-2 επί των φιναλίστ του Μουντιάλ του 1938. Δεν μπορούσε να φανταστεί, όμως, ότι λίγες μέρες αργότερα η ζωή του θα άλλαζε ολοκληρωτικά.

Η εισβολή των Ναζί στην Πολωνία την 1η Σεπτεμβρίου 1939 έθεσε σε εφαρμογή το σχέδιό τους και μέσα σε λίγα 24ωρα η Πολωνία σβήστηκε από τον ευρωπαϊκό χάρτη. Ο Βιλιμόφσκι πρόλαβε να τελέσει τον γάμο του στις 2 του μήνα και κατόπιν πήρε αυτόματα τη γερμανική υπηκοότητα, μια και ήταν εθνικά Γερμανός (Volksdeutscher), όχι απλά γεννημένος στην Άνω Σιλεσία. Θα μπορούσε φυσικά να αρνηθεί, αλλά δεν το έκανε μια και μόνο έτσι θα του επιτρεπόταν να συνεχίσει να παίζει ποδόσφαιρο. Πήρε μάλιστα μεταγραφή στην πρώτη ομάδα του, η οποία είχε πάρει πάλι την ονομασία Κατόβιτς.

Τα πράγματα, βέβαια, δεν ήταν εύκολα ούτε για τον «Έζι». Πέρα απ’ το ότι οι Πολωνοί δεν ήθελαν πια να τον βλέπουν, είδε τη μητέρα του να οδηγείται στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς λόγω της στενής σχέσης της με έναν Ρωσοεβραίο πολίτη. Και πιθανότατα δεν θα είχε καταφέρει να βγει ζωντανή από την κόλαση αν δεν υπήρχε ο γιος της, ο οποίος ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής ως ποδοσφαιριστής και είχε πιάσει φιλία με τον φημισμένο Γερμανό πιλότο Χέρμαν Γκραφ, που μεσολάβησε για την απελευθέρωσή της.

Η φοβερή ατάκα του Φριτς Βάλτερ

Το 1940 ο Βιλιμόφσκι μεταπήδησε στη Χέμνιτς, με την οποία αγωνίστηκε για δύο χρόνια και τον Ιούνιο του 1941 έκανε ντεμπούτο στην Εθνική Γερμανίας σε έναν αγώνα με τη Ρουμανία στο Βουκουρέστι στον οποίο πέτυχε δύο γκολ (τελικό σκορ 4-1). Ο προπονητής, Ζεπ Χερμπέργκερ, τον καθιέρωσε στην ομάδα, στην οποία αγωνιζόταν και ο θρυλικός μεσοεπιθετικός Φριτς Βάλτερ, ο οποίος είχε εντυπωσιαστεί από τις ικανότητες του «Έζι».

Ο μετέπειτα αρχηγός της «νατσιοναλμάνσαφτ» που σόκαρε την Υφήλιο το 1954 με την κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου κόντρα στην Ουγγαρία του Φέρεντς Πούσκας, είχε πει το εξής αμίμητο για να υπερτονίσει την εκτελεστική δεινότητα του Βιλιμόφσκι: «Είναι πιθανότατα ο μοναδικός επιθετικός στον κόσμο που έχει περισσότερα γκολ παρά ευκαιρίες στην καριέρα του!».

Το 1942 πήρε μεταγραφή στη Μόναχο 1860 και την οδήγησε στην κατάκτηση του Κυπέλλου Γερμανίας σημειώνοντας 14 γκολ, ρεκόρ που δεν έχει καταρριφθεί ακόμα στη διοργάνωση. Τα χρόνια που ακολούθησαν άλλαζε συνεχώς συλλόγους σε μια εποχή που οι ποδοσφαιρικές δραστηριότητες περιορίστηκαν λόγω της κλιμάκωσης των πολεμικών συρράξεων. Κι ο ίδιος ο Βιλιμόφσκι, άλλωστε, υποχρεώθηκε από το 1943 να καταταγεί στη Wermacht.

Μόλις ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος έληξε με την ταπεινωτική ήττα της Γερμανίας, ο 29χρονος πλέον ποδοσφαιριστής προσπάθησε να επιστρέψει στη Σιλεσία που αποτελούσε και πάλι κομμάτι της Πολωνίας. Ωστόσο, το κομμουνιστικό καθεστώς που είχε εγκατασταθεί στη χώρα τον χαρακτήρισε προδότη του έθνους και του απαγόρευσε την είσοδο. Συνέχισε να αγωνίζεται στη Χέμνιτς και το 1949 έπαιξε για λίγο και στη Στρασμπούρ, η οποία είχε ως έδρα το «Λα Μενό» όπου είχε σημειώσει τα τέσσερα γκολ κόντρα στη Βραζιλία έντεκα χρόνια νωρίτερα. Η καριέρα του γνώρισε ξανά άνθηση με τα χρώματα της Καϊζερσλάουτερν από το 1951 έως το 1955.

Αν και εξέφρασε την επιθυμία να αγωνιστεί με τα «πάντσερ» στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1954 ο Χερμπέργκερ δεν τον κάλεσε. Έτσι, έμεινε με τις οκτώ συμμετοχές που είχε καταγράψει σε φιλικά κατά τη διάρκεια του πολέμου, στα οποία όμως πέτυχε 13 τέρματα. Εξίσου εντυπωσιακός ήταν και ο απολογισμός του με την Εθνική Πολωνίας (22 συμμετοχές/21 γκολ).

Η επίσκεψη στην Εθνική Πολωνίας το 1974

Μετά το τέλος της καριέρας του ο Βιλιμόφσκι εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην περιοχή της Καρλσρούης, όπου άνοιξε ένα εστιατόριο. Δεν ασχολήθηκε με το ποδόσφαιρο από άλλο πόστο και τα κατορθώματα του άρχισαν να ξεχνιούνται με την πάροδο των χρόνων.

Το 1974, όταν η Δυτική Γερμανία φιλοξένησε το Παγκόσμιο Κύπελλο, η Πολωνία έκανε την επανεμφάνισή της στην τελική φάση για πρώτη φορά ύστερα από την δική του εποχή, το 1938. Ο Βιλιμόφσκι επιδίωξε να συναντήσει τον Γκζέγκοζ Λάτο, τον Καζίμιεζ Ντέινα, τον Γιαν Τομασέφσκι και τα υπόλοιπα «αστέρια» της ομάδας, μόλις όμως είπε ποιος ήταν οι επιτελείς της πολωνικής ομοσπονδίας του απαγόρευσαν την είσοδο στο ξενοδοχείο της αποστολής. Η χώρα που κάποτε είχε δοξάσει, δεν του είχε συγχωρέσει την προδοσία…

Προπονητής της ομάδας ήταν ο μετέπειτα γνωστός μας Καζίμιεζ Γκόρσκι, ο οποίος είχε ίνδαλμα τον «Έζι» στα παιδικά του χρόνια και θέλησε να του μιλήσει. Δεν μπορούσε όμως κι εκείνος παρά να είναι ψυχρός απέναντί του. Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή του είπε: «Κύριε Βιλιμόφσκι, αν δεν είχατε κάνει τίποτα κακό, θα είχατε επιστρέψει στην Πολωνία για να εξηγήσετε τη συμπεριφορά σας και να καθαρίσετε το όνομά σας. Γιατί δεν το κάνατε;».

Ο Βιλιμόφσκι τού απάντησε ήρεμα: «Φοβόμουν».

Σύμφωνα με άλλες πηγές, ο Γκόρσκι είχε μία σύντομη συζήτηση με τον παλαίμαχο επιθετικό μέχρι τη στιγμή που χρειάστηκε να απομακρυνθεί για λίγο επειδή κάποιος τον ζητούσε στο τηλέφωνο. Όταν επέστρεψε, ο Βιλιμόφσκι είχε φύγει και του είχε αφήσει ένα σημείωμα στο οποίο έγραφε: «Ήθελα να σε γνωρίσω, όλοι τώρα μιλούν για σένα. Εύχομαι καλή επιτυχία στην Εθνική Πολωνίας και ελπίζω να μη με παρεξηγήσεις».

Στις αρχές του 2026 η πολωνική κρατική τηλεόραση πρόβαλε ένα θεατρικό έργο με τον τίτλο «Ezi», το οποίο επικεντρώνεται σ’ αυτήν τη συνάντηση του Γκόρσκι με τον Βιλιμόφσκι το 1974. Δίνει μάλιστα μία εκδοχή για το πώς θα μπορούσε να είχε εξελιχθεί η συνομιλία τους εκείνη την ημέρα στο ξενοδοχείο, αν είχε διαρκέσει περισσότερο.

Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά την πτώση του κομμουνισμού και περίπου έναν αιώνα μετά το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι Πολωνοί κάνουν μια προσπάθεια να ερμηνεύσουν με βάση τις ιδιαιτερότητες που ίσχυαν τότε, συμπεριφορές σαν του Βιλιμόφσκι – τα κατορθώματα του οποίου με την εθνική τους ομάδα απέφευγαν να αναφέρουν μέχρι και πριν λίγα χρόνια!

Η σπουδαία, όσο και αμφιλεγόμενη προσωπικότητα του παγκόσμιου ποδοσφαίρου έφυγε απ’ τη ζωή στις 30 Αυγούστου 1997 στην Καρλσρούη, σε ηλικία 81 ετών. Ο Πολωνός δημοσιογράφος Άντζεϊ Γκοβαζέφσκι είχε γράψει κάποτε για τον Βιλιμόφσκι ότι ήταν αναμφίβολα ο κορυφαίος Πολωνός ποδοσφαιριστής όλων των εποχών. «Ίσως αν το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1942 είχε διεξαχθεί κανονικά, να μη μιλούσαμε τώρα για τον Πελέ αλλά για εκείνον».

Πηγές: Tomasz Bohdan: «Ernest Wilimowski – the forgotten Polish football star», sport.interia.pl («Był legendą mundialu. Do Polski nigdy nie wrócił»), www.historiaruchu.pl («1936 – Plotka, która czekała 49 lat»), www.wikipasy.pl («1936-06-29 Cracovia – Ruch Wielkie Hajduki 9:0»), www.notesfrompoland.com («Traitor or legend? How one of Poland’s greatest footballers ended up playing for Nazi Germany»), en.wikipedia.org («Ernst Willimowski», «1938 FIFA World Cup», «Brazil v Poland (1938 FIFA World Cup)», «1939 Poland v Hungary football match»), eu-football.info.

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 5 Ιουνίου

2023: Πεθαίνει από καρκίνο σε ηλικία 71 ετών ο αθλητικός συντάκτης Γιώργος Γεωργίου.

2022: Ο Ράφαελ Ναδάλ κατακτά το Ρολάν Γκαρός για 14η φορά στην καριέρα του, νικώντας στον τελικό τον Κάσπερ Ρουντ με 3-0 σετ (6-3, 6-3, 6-0) και διευρύνει το ρεκόρ των περισσότερων γκραν σλαμ τίτλων (22).

2021: Ο Μανόλης Στεφανουδάκης (ακοντισμός F54) και ο Γιώργος Κωστάκης (μήκος Τ47) κερδίζουν χρυσά μετάλλια στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα στίβου ΑμΕΑ στο Μπίντγκοτς.

2016: Ο Νόβακ Τζόκοβιτς κατακτά για πρώτη φορά το Ρολάν Γκαρός νικώντας στον τελικό του Άντι Μάρεϊ με 3-1 σετ (3-6, 6-1, 6-2, 6-4).

2005: Ο Γκι Ρου ανακοινώνει την απόφασή του να αποσυρθεί από την προπονητική μία ημέρα μετά την κατάκτηση του Κυπέλλου Γαλλίας με την Οσέρ (2-1 τη Σεντάν στον τελικό). Ο Ρου κατέχει το ρεκόρ της μακροβιότερης παραμονής στον ίδιο σύλλογο, αφού ήταν προπονητής της Οσέρ επί 44 χρόνια (από το 1961) χωρίς καμία διακοπή. Ανάμεσα στους μεγάλους παίκτες που ανέδειξε ξεχωρίζουν οι Ερίκ Καντονά, Μπαζίλ Μπολί και Τζιμπρίλ Σισέ, ενώ το 1996 είχε οδηγήσει την ομάδα στο νταμπλ.

2005: Ο Ράφαελ Ναδάλ κερδίζει για πρώτη φορά στην καριέρα του το Ρολάν Γκαρός, νικώντας στον τελικό τον Αργεντινό Μαριάνο Πουέρτα με 3-1 σετ (6-7, 6-3, 6-1, 7-5).

2002: Με γκολ του Ρόμπι Κιν στις καθυστερήσεις η Ιρλανδία αποσπά ισοπαλία 1-1 από τη Γερμανία, η οποία έχει ως κορυφαίο παίκτη τον τερματοφύλακα Όλιβερ Καν.

1999: Η Στέφι Γκραφ κερδίζει τον 22ο και τελευταίο γκραν σλαμ τίτλο της καριέρας της. Στον τελικό του Ρολάν Γκαρός νικά τη Μαρτίνα Χίνγκις με 2-1 σετ (4-6, 7-5, 6-2).

1996: Ο διεθνής επιθετικός του Παναθηναϊκού, Γιώργος Δώνης, γίνεται ο πρώτος Έλληνας ποδοσφαιριστής που κάνει χρήση του νόμου Μποσμάν για να μεταγραφεί στο εξωτερικό χωρίς τη συγκατάθεση του συλλόγου του. Με τη λήξη του συμβολαίου του με τον Παναθηναϊκό συμφωνεί με την αγγλική Μπλάκμπερν, όπου δεν λογίζεται ως ξένος στο ρόστερ μια και προέρχεται από χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στην οποία ανήκε τότε και το Ηνωμένο Βασίλειο).

1994: Ο Κώστας Κουκοδήμος σημειώνει νέο πανελλήνιο ρεκόρ στο μήκος με 8.36 μ., κατά τη διάρκεια του διεθνούς μίτινγκ «Βενιζέλεια» στα Χανιά.

1988: Ο Σουηδός Ματς Βιλάντερ κατακτά το Ρολάν Γκαρός νικώντας στον τελικό τον Γάλλο Ανρί Λεκόντ με 3-0 σετ (7-5, 6-2, 6-1).

1987: Η Ισπανία συντρίβει με 106-89 την Ελλάδα στο πλαίσιο της τρίτης αγωνιστικής του Ευρωμπάσκετ που φιλοξενείται στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας.

1986: Ισόπαλα λήγουν τα δύο ντέρμπι του 1ου γύρου του Μουντιάλ του Μεξικού. Η κάτοχος του τίτλου Ιταλία μένει στο 1-1 με την Αργεντινή (7′ πέν. Αλτομπέλι/34′ Μαραντόνα) για τον 1ο Όμιλο, ενώ με το ίδιο σκορ λήγει και ο αγώνας Γαλλία-Σοβιετική Ένωση (62′ Φερναντέζ/54′ Ρατς).

1985: Ο ΠΑΟΚ συντρίβει με 4-0 τον Παναθηναϊκό στην Τούμπα και προκρίνεται στον τελικό του Κυπέλλου, όμως το γεγονός του αγώνα είναι ο σοβαρός τραυματισμός του Γιώργου Κωστίκου τη στιγμή της επίτευξης του 2-0 με ανάποδο ψαλίδι. Ο διεθνής επιθετικός πέφτει άσχημα στο έδαφος και χάνει προσωρινά τις αισθήσεις του, ενώ παρουσιάζει συμπτώματα αμνησίας στο νοσοκομείο.

1983: Ο Γιανίκ Νοά γίνεται ο πρώτος Γάλλος που κατακτά το Ρολάν Γκαρός μετά το 1946 (όταν νικητής ήταν ο Μαρσέλ Μπερνάρ) και ο τελευταίος μέχρι σήμερα. Στον τελικό νικά τον Σουηδό Ματς Βιλάντερ με 3-0 σετ (6-2, 7-5, 7-6).

1978: Ο Ολυμπιακός επικρατεί με 83-72 της ΑΕΚ στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας που διεξάγεται στο Παναθηναϊκό Στάδιο, με πρώτους σκόρερ τους Στιβ Γιατζόγλου (28 π.) και Γιώργο Καστρινάκη (21 π.). Οι «ερυθρόλευκοι» κάνουν το νταμπλ για δεύτερη φορά μέσα σε μία τριετία, αφού έχουν κατακτήσει ήδη και το πρωτάθλημα.

1978: Πεθαίνει σε ηλικία 68 ετών ο Άγγελος Μεσσάρης, ένας από τους κορυφαίους ποδοσφαιριστές του Παναθηναϊκού και της Ελλάδας γενικότερα, κατά την προπολεμική περίοδο. Ήταν ηγέτης των «πρασίνων» στην πορεία για την κατάκτηση του Πανελληνίου Πρωταθλήματος του 1930, είχε αγωνιστεί στον πρώτο αναγνωρισμένο αγώνα της Εθνικής Ελλάδας το 1929, αλλά σταμάτησε μυστηριωδώς το ποδόσφαιρο τον Απρίλιο του 1931.

1977: Ο Ολυμπιακός συντρίβει με 9-1 την Παναχαϊκή στο «Γ. Καραϊσκάκης» και σημειώνει τη δεύτερη ευρύτερη νίκη του στην Α’ Εθνική μετά το 11-0 επί του Φωστήρα το 1974. Οι «ερυθρόλευκοι», μάλιστα, έχουν επτά διαφορετικούς σκόρερ (5′ Συνετόπουλος, 31′ Δαβουρλής, 33′ Καραβίτης, 47′, 72′ Δεληκάρης, 49′, 67′ Γαλάκος, 62′ Σταυρόπουλος, 70′ Βιέρα/41′ Σπεντζόπουλος).

1968: Η Ιταλία προκρίνεται στον τελικό του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος του 1968, αφού ευνοείται στην κλήρωση μετά το 0-0 στον ημιτελικό με τη Σοβιετική Ένωση. Αντίπαλός της εκεί θα είναι η Γιουγκοσλαβία, η οποία νικά στον άλλο ημιτελικό την Αγγλία με 1-0 (σκόρερ ο Ντράγκαν Τζάιτς στο 86′). Οι ηττημένοι τελειώνουν το ματς με δέκα παίκτες λόγω αποβολής του Άλαν Μάλερι στο 89′, ο οποίος γίνεται ο πρώτος Άγγλος παίκτης που παίρνει την άγουσα σε ματς της εθνικής ομάδας.

1966: Με γκολ του Νίκου Γιούτσου στο 90′ ο Ολυμπιακός νικά με 2-1 τον Πανσερραϊκό στο «Γ. Καραϊσκάκης» και κάνει το πιο καθοριστικό βήμα για να εξασφαλίσει το πρώτο του πρωτάθλημα μετά το 1959, οπότε και καθιερώθηκε η Α’ Εθνική. Οι «ερυθρόλευκοι» παραμένουν στο +1 από τον Παναθηναϊκό, με δύο αγωνιστικές να απομένουν.

1953: Πεθαίνει σε ηλικία 60 ετών ο Αμερικανός τενίστας, Μπίλ Τίλντεν, ο οποίος είχε βρεθεί στο Νο 1 του κόσμου μεταξύ 1932 και 1933. Είχε κατακτήσει 14 μεγάλους τίτλους, εκ των οποίων οι 10 σε τουρνουά γκραν σλαμ.

1938: Σε αγώνες για τον 1ο γύρο του 3ου Παγκοσμίου Κυπέλλου, η κάτοχος του τίτλου Ιταλία νικά τη Νορβηγία με 2-1 στην παράταση, χάρη σε γκολ του Σίλβιο Πιόλα στο 94′, ενώ τον έξτρα χρόνο χρειάζεται και η Τσεχοσλοβακία για να «λυγίσει» την Ολλανδία με 3-0. Τα τέρματα πετυχαίνουν οι Γιόζεφ Κοστάλεκ (96′), Όλντριχ Νέγεντλι (111′) και Γιόζεφ Ζέμαν (118′).

1933: Ο Αυστραλός Τζακ Κρόφορντ κερδίζει το Ρολάν Γκαρός για πρώτη και τελευταία φορά στην καριέρα του, νικώντας στον τελικό τον Γάλλο Ανρί Κοσέ με 3-0 σετ (8-6, 6-1, 6-3).

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News