Σαν Σήμερα - Μπερτ Πέιτνοντ: Το πρώτο χατ τρικ σε τελική φάση Μουντιάλ το πέτυχε… Αμερικανός!

Ένα από τα πιο διασκεδαστικά πράγματα που συνέβησαν στα social media τις πρώτες ημέρες του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2026, ήταν δίχως άλλο οι… Αμερικανοί φίλαθλοι.

Επηρεασμένοι από το hype της διεξαγωγής της διοργάνωσης στην πατρίδα τους, άνθρωποι που ήταν προφανές ότι δεν είχαν παρακολουθήσει ποτέ άλλοτε συστηματικά το άθλημα, εμφανίζονταν με βαρύγδουπες αναρτήσεις στις οποίες έφταναν στο σημείο μέχρι και να προτείνουν… αλλαγές στους κανονισμούς που «θα το έκαναν πιο ενδιαφέρον». Από την πλήρη κατάργηση του οφσάιντ μέχρι την αύξηση των διαστάσεων των τερμάτων!

Οι απλοϊκές «προτάσεις» προκάλεσαν τον χλευασμό των Ευρωπαίων χρηστών, οι οποίοι αδυνατούσαν να πιστέψουν τον βαθμό της άγνοιας του μέσου Αμερικάνου πολίτη για το δημοφιλέστερο άθλημα στον (υπόλοιπο) κόσμο. Ακόμα και οι πιο φανατικοί ποδοσφαιρόφιλοι ανά την Υφήλιο, ωστόσο, αμφιβάλλουμε αν γνωρίζουν ότι μία ιδιαίτερη πρωτιά στην ιστορία του Μουντιάλ, αυτή της επίτευξης του παρθενικού χατ τρικ, ανήκει… στις ΗΠΑ!

Ένας 20χρονος επιθετικός της ομάδας της «αστερόεσσας» που μετείχε στο 1ο Παγκόσμιο Κύπελλο της Ουρουγουάης, έγραψε αυτό το σημαντικό κεφάλαιο της ποδοσφαιρικής ιστορίας στις 17 Ιουλίου 1930. Πρόκειται για τον Μπερτ Πέιτνοντ, ο οποίος σημείωσε και τα τρία γκολ της νίκης επί της Παραγουάης με 3-0, που εξασφάλισε στις ΗΠΑ την πρόκρισή τους στα ημιτελικά της διοργάνωσης!

Ο Πέιτνοντ άνοιξε το σκορ στο 10′ ύστερα από ασίστ του Μπίλι Ολντ και πέντε λεπτά αργότερα πέτυχε και δεύτερο γκολ με προβολή που πρόλαβε την έξοδο του τερματοφύλακα Μοδέστο Ντένις. Ολοκλήρωσε το χατ τρικ στο 50′, έπειτα από νέα ασίστ του Ολντ και κέρδισε – χωρίς να το αντιλαμβάνεται εκείνη τη μέρα – μία θέση στα βιβλία της ποδοσφαιρικής ιστορίας.

Το στενάχωρο της υπόθεσης είναι ότι ο Πέιτνοντ δεν γεύτηκε ποτέ την αναγνώριση για την πρωτιά του όσο ζούσε. Αφ’ ενός επειδή μέχρι την ημέρα που πέθανε (στις 4 Νοεμβρίου 1974, ανήμερα των 65ων γενεθλίων του) ελάχιστοι έδιναν βάση στα στατιστικά και τα ρεκόρ. Κι αφ’ ετέρου επειδή η FIFA του είχε «κλέψει» ένα γκολ από το συγκεκριμένο ματς! Σύμφωνα με την εκδοχή της διεθνούς συνομοσπονδίας, σκόρερ του δεύτερου τέρματος των ΗΠΑ στο 15′ ήταν ο αρχηγός, Τομ Φλόρι, ενώ άλλα βιβλία το χρέωναν ως αυτογκόλ του Παραγουανού Αουρέλιο Γκονζάλες.

Έτσι, αν κάποιος αναζητούσε το πρώτο χατ τρικ σε Μουντιάλ θα το πίστωνε στον Αργεντινό Γκιγέρμο Στάμπιλε, ο οποίος πέτυχε τρία γκολ στο 6-3 επί του Μεξικού στις 19 Ιουλίου 1930. Η αλήθεια αποκαταστάθηκε με καθυστέρηση 76 χρόνων, όταν ύστερα από αίτημα της αμερικάνικης ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας η FIFA προχώρησε στη διασταύρωση όλων των διαθέσιμων στοιχείων. Στις 10 Νοεμβρίου 2006 ανακοίνωσε ότι ο Πέιτνοντ ήταν πράγματι ο σκόρερ του πρώτου χατ τρικ στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

Ο μοναδικός μέχρι… τον Μπάλογκαν

Ο Πέιτνοντ παραμένει έως και σήμερα ο μοναδικός ποδοσφαιριστής των Ηνωμένων Πολιτειών που έχει σημειώσει χατ τρικ σε αγώνα Μουντιάλ, αλλά και ο κορυφαίος σκόρερ τους από καταβολής της διοργάνωσης με τέσσερα τέρματα. Είχε πετύχει άλλο ένα στη νίκη με 3-0 επί του Βελγίου, στις 13 Ιουλίου 1930.

Μέχρι τη διοργάνωση του 2026, μάλιστα, ήταν και ο μοναδικός Αμερικανός που είχε πετύχει περισσότερα από ένα γκολ σε ένα ματς της τελικής φάσης. Ο δεύτερος είναι πλέον ο Φόλαριν Μπάλογκαν, ο οποίος προτού εμπλακεί στο σκάνδαλο της ακύρωσης της ποινής του πριν το ματς με το Βέλγιο (με τον ίδιο τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να κάνει ωμή παρέμβαση), είχε σκοράρει δύο φορές στο 4-1 επί της Παραγουάης. «Θύμα» του, δηλαδή, ήταν η ίδια εθνική ομάδα εναντίον της οποίας είχε σημειώσει το παρθενικό χατ τρικ ο Πέιτνοντ!

Είχε γεννηθεί στο Φολ Ρίβερ της Μασαχουσέτης και την εποχή που διεξήχθη το πρώτο Μουντιάλ αγωνιζόταν στον σύλλογο της πόλης, με τη φανέλα του οποίου σημείωσε 112 γκολ σε 114 συμμετοχές στην American Soccer League μέσα σε μία τριετία. Στη Φολ Ρίβερ είχε συμπαίκτη τον Μπίλι Γκονσάλβες (τον επονομαζόμενο και Μπέιμπ Ρουθ του ποδοσφαίρου), ο οποίος ήταν κι αυτός βασικό στέλεχος της εθνικής ομάδας των ΗΠΑ το 1930.

Λόγω των προβλημάτων που αντιμετώπισε η ASL από το 1931 μέχρι την οριστική διάλυσή της το 1933, δεν υπάρχουν στοιχεία για τη μετέπειτα πορεία του Πέιτνοντ, ο οποίος πάντως εμφανίζεται να παίζει ποδόσφαιρο στη Φιλαδέλφεια και το Σεντ Λούις μέχρι το 1936. Μετά την απόσυρσή του, εργάστηκε ως ελαιοχρωματιστής και ξυλουργός κι έμεινε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας μέχρι που έφυγε από τη ζωή το 1974.

Γιατί είχαν τόσο καλή ομάδα οι ΗΠΑ

Το βασικό ερώτημα, βέβαια, είναι άλλο. Πώς έγινε και οι ΗΠΑ διέθεταν τόσο καλή ομάδα το 1930, ώστε να νικήσουν εύκολα το Βέλγιο και την Παραγουάη και να φτάσουν στα ημιτελικά (τότε προκρινόταν κατ’ ευθείαν στους «4» ο νικητής κάθε ομίλου);

Η απάντηση είναι σύνθετη. Κατ’ αρχάς οι Βέλγοι δεν διέθεταν ισχυρή εθνική ομάδα και η συμμετοχή τους ήταν περισσότερο συμβολική. Η άρνηση των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων να κάνουν το μακρινό ταξίδι με το πλοίο για την άλλη άκρη του κόσμου, ανάγκασε τη FIFA να παρακαλέσει κάποιες χώρες της Γηραιάς Ηπείρου να συμμετάσχουν ώστε η διοργάνωση να μη χάσει τον παγκόσμιο χαρακτήρα της. Βέλγος ήταν και ο αντιπρόεδρος της διεθνούς συνομοσπονδίας, ο Ροντόλφ Σίλντρεϊερς, ο οποίος παρότρυνε τους συμπατριώτες του να στείλουν την ομάδα στην Ουρουγουάη κι ας μην είχε ελπίδες διάκρισης (ηττήθηκε με 1-0 και από την Παραγουάη).

Η Παραγουάη, αντίθετα, είχε καταλάβει τη δεύτερη θέση στο Κόπα Αμέρικα του 1929. Μάλιστα ο Αουρέλιο Γκονζάλες, που είχε χρεωθεί από κάποιους με αυτογκόλ στο ματς με τις ΗΠΑ, είχε αναδειχθεί πρώτος σκόρερ με πέντε τέρματα. Τι πήγε στραβά στον αγώνα με τους Αμερικανούς και δέχθηκαν τρία γκολ από τον Πέιτνοντ είναι δύσκολο να γνωρίζει κανείς. Σίγουρα, πάντως, η ομάδα των ΗΠΑ ήταν δυνατή. Δεν βρισκόταν στο επίπεδο της Αργεντινής (που τη συνέτριψε με 6-1 στον ημιτελικό) ή της Ουρουγουάης, αλλά σίγουρα πιο ψηλά από πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Η μία εξήγηση είναι ότι η American Soccer League είχε γνωρίσει πρωτοφανή ανάπτυξη τη δεκαετία του 1920. Για κάποιον λόγο το soccer είχε αποκτήσει δημοτικότητα στις ΗΠΑ αμέσως μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, επενδυτές έριξαν χρήμα στους συλλόγους και η λίγκα προσέλκυσε ακόμα και σπουδαίους Ευρωπαίους ποδοσφαιριστές – κυρίως εβραϊκής καταγωγής, όπως ο γνωστός μας Μπέλα Γκούτμαν.

Μια εσωτερική διαμάχη (ανάμεσα στην ASL και την ποδοσφαιρική ομοσπονδία της χώρας) και το οικονομικό «κραχ» του 1929 συνετέλεσαν ώστε να αρχίσει η παρακμή. Η διάλυση της λίγκας το 1933 συνετέλεσε στη σταδιακή κάμψη του ποδοσφαίρου και παρά τη συμμετοχή της εθνικής ομάδας και στο 2ο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1934 (όπου με ανανεωμένη σύνθεση γνώρισε τη συντριβή με 7-1 από τη μετέπειτα πρωταθλήτρια Ιταλία) η απαξίωση δεν αποφεύχθηκε.

Ο μύθος για την ενίσχυση από την Ευρώπη

Αυτό που σίγουρα δεν ισχύει, είναι ο μύθος που ανακυκλωνόταν επί δεκαετίες και ήθελε τις ΗΠΑ να φτάνουν ψηλά επειδή είχαν στηριχθεί σε αξιόλογους ποδοσφαιριστές που είχαν μεταναστεύσει απ’ την Ευρώπη. Και είναι μύθος διότι μόλις έξι παίκτες από τους έντεκα που αγωνίστηκαν στα τέσσερα ματς είχαν καταγωγή από τη Βρετανία και μόνο ένας από αυτούς είχε παίξει επαγγελματικά σε σύλλογο. Ο αριστερός μπακ Τζορτζ Μούρχαουζ, ο οποίος είχε κάνει δύο συμμετοχές με την Τρανμίρ προτού κάνει το υπερατλαντικό ταξίδι το 1923, σε ηλικία 22 ετών.

Ενήλικας μετανάστευσε στις ΗΠΑ και ο Άντι Ολντ, ο οποίος όμως είχε παίξει μέχρι τα 21 του μόνο σε ερασιτεχνικούς συλλόγους της Σκωτίας, την Αρντίρ Θιστλ και την Πάρκχεντ. Οι υπόλοιποι έφτασαν στην Αμερική σε νεότερες ηλικίες. Ο Τζέιμς Μπράουν στα 17, ο Αλεξάντερ Γουντ στα 14 και ο Τζίμι Γκάλαχερ και ο Μπαρτ Μαγκί στα 12. Ο τελευταίος ήταν και ο μοναδικός που είχε ποδοσφαιρικό υπόβαθρο στην οικογένειά του, μια και ο πατέρας του, Τζέιμς Μαγκί, είχε πραγματοποιήσει σπουδαία καριέρα στη Χιμπέρνιαν και τη Σέλτικ και είχε φορέσει μία φορά και τη φανέλα της Εθνικής Σκωτίας, το 1886.

Το βέβαιο είναι ότι τουλάχιστον οι τέσσερις από τους έξι «Βρετανούς» είχαν πάρει την αμερικανική υπηκοότητα πριν το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1930 και δεν μπορούν να θεωρηθούν «μεταγραφές», σαν κι αυτές που έκαναν οι ΗΠΑ για τη διοργάνωση του 1950 – ανάμεσά τους ήταν κι ο σκόρερ της ιστορικής νίκης επί της Αγγλίας, ο Αϊτινός Τζο Γκέιτζενς. Σκωτσέζος ήταν και ο προπονητής της ομάδας του 1930, ο Μπομπ Μίλαρ, ο οποίος είχε ζήσει από το 1911 στις ΗΠΑ, αλλά αυτό προφανώς δεν μπορεί να το κρίνει κανείς. Συμβαίνει πλέον και σε αναπτυγμένες χώρες.

Πηγές: www.fifa.com («The American adventure begins with a bang»), www.ussoccerhistory.org («Studying mythology»), en.wikipedia.org («1930 FIFA World Cup», «Bert Patenaud»).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 17 Ιουλίου

2025: Ο 56χρονος Αυστριακός Φέλιξ Μπαουμγκάρτνερ, ο οποίος το 2012 είχε γίνει ο πρώτος άνθρωπος που είχε πραγματοποιήσει ελεύθερη πτώση απ’ τη στρατόσφαιρα της Γης, χάνει τη ζωή του σε δυστύχημα με αλεξίπτωτο πλαγιάς στην Ιταλία.

2021: Ο Στράτος Περπέρογλου ανακοινώνει την απόσυρσή του από το μπάσκετ σε ηλικία 37 ετών.

2015: Ο 25χρονος Γάλλος οδηγός της Formula 1, Ζιλ Μπιανκί, υποκύπτει στα βαριά τραύματα που του είχε προκαλέσει το ατύχημα που είχε κατά τη διάρκεια του ιαπωνικού γκραν πρι, στις 5 Οκτωβρίου.

2011: Η Ιαπωνία κερδίζει για πρώτη φορά στην ιστορία της το Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου γυναικών χάρη στη νίκη της επί των ΗΠΑ με 3-1 στα πέναλτι (κανονικός αγώνας 1-1, παράταση 2-2). Πολυτιμότερη παίκτρια του τουρνουά αναδεικνύεται η Ομάρε Σάβα, η οποία είναι και η πρώτη σκόρερ με πέντε γκολ.

2008: Ο Αυστραλός σκηνοθέτης και ηθοποιός Ματ Νόρμαν παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ «Salute», το οποίο αφηγείται τη ζωή του θείου του και ασημένιου ολυμπιονίκη των 200 μ. το 1968, Πίτερ Νόρμαν. Ο Νόρμαν είχε ανέβει στο βάθρο φορώντας την κονκάρδα της «Μαύρης Δύναμης» δίπλα στους Τζον Κάρλος και Τόμι Σμιθ, που σήκωσαν τα χέρια τους φορώντας μαύρα γάντια. Αργότερα εξέφρασε την αντίθεσή του στην πολιτική της αυστραλιανής κυβέρνησης που δεν συμπεριλάμβανε τους ιθαγενείς αβορίγινες στο κράτος πρόνοιας και στιγματίστηκε για την στάση του.

2000: Η ισπανική ομοσπονδία αποδέχεται την έφεση της Μπαρτσελόνα και ανακαλεί την ποινή αποκλεισμού ενός έτους από το Κύπελλο Ισπανίας που της είχε επιβληθεί λόγω της άρνησής της να κατέβει στον ημιτελικό εναντίον της Ατλέτικο Μαδρίτης (επειδή είχε πολλές απουσίες λόγω διεθνών υποχρεώσεων των παικτών της).

2000: Ο Νίκος Μπουντούρης, ο πρώτος Έλληνας καλαθοσφαιριστής που έχει κατακτήσει και τις τρεις ευρωπαϊκές διασυλλογικές διοργανώσεις, υπογράφει διετές συμβόλαιο με τον Ολυμπιακό και γίνεται ο τρίτος πρώην παίκτης του Παναθηναϊκού (μετά τους Ντίνο Ράτζα και Νίκο Οικονόμου) που μεταγράφεται στον σύλλογο του Πειραιά.

1995: Πεθαίνει σε ηλικία 84 ετών ο Αργεντινός πέντε φορές παγκόσμιος πρωταθλητής της Formula 1, Χουάν Μανουέλ Φάντζιο.

1994: Η Βραζιλία κατακτά το Παγκόσμιο Κύπελλο στο ποδόσφαιρο για πρώτη φορά μετά το 1970, μια και επικρατεί 3-2 στα πέναλτι της Ιταλίας στον τελικό του Rose Bowl της Πασαντίνα. Ο κανονικός αγώνας έχει λήξει ισόπαλος 0-0 και μοιραίοι παίκτες των «ατζούρι» στη διαδικασία είναι οι δύο σημαντικότεροι άσοι της, Φράνκο Μπαρέζι και Ρομπέρτο Μπάτζιο.

1994: Πεθαίνει σε ηλικία 95 ετών ο θρυλικός Γάλλος τενίστας Ζαν Μποροτρά.

1986: Η Σοβιετική Ένωση προκρίνεται στον τελικό του Μουντομπάσκετ της Ισπανίας νικώντας με 91-90 στην παράταση τη Γιουγκοσλαβία σε μία από τις πιο εντυπωσιακές ανατροπές όλων των εποχών. Πενήντα ένα δευτερόλεπτα πριν από τη λήξη οι «πλάβι» προηγούνται με 85-76, όμως μια σειρά λαθών από τους παίκτες τους και η αντίδραση των Σοβιετικών που ισοφαρίζουν λίγο πριν την εκπνοή με τρίποντο του Βάλτερς, στέλνει το ματς στην παράταση. Κορυφαίος παίκτης του αγώνα είναι ο Άρβιντας Σαμπόνις με 25 πόντους.

1981: Με κορυφαίο παίκτη τον Ελληνοαμερικανό Κερτ Ράμπις (ελληνιστί Κυριάκος Ραμπίδης), η ΑΕΚ νικά με 84-78 τον Ηρακλή και κατακτά το Κύπελλο Ελλάδας.

1979: Η οικογένεια Βαρδινογιάννη αγοράζει το 54% των μετοχών της ΠΑΕ Παναθηναϊκός. Η ΠΑΕ έχει ιδρυθεί από τις 4 Ιουλίου με μετοχικό κεφάλαιο 80 εκατομμυρίων (40.000 μετοχές) βάσει του νόμου 879/79. Την 1η Αυγούστου ο Απόστολος Νικολαϊδης θα παραδώσει την σκυτάλη του ποδοσφαιρικού τμήματος στον νέο πρόεδρο, Γιώργο Βαρδινογιάννη.

1979: Ο Σεμπάστιαν Κόου σημειώνει νέο παγκόσμιο ρεκόρ στο μίλι με 3:48.95 και βελτιώνει κατά τέσσερα δέκατα του δευτερολέπτου το παλιό του Τζον Γουόκερ (3:49.4).

1976: Αρχίζουν στο Μόντρεαλ οι 21οι Ολυμπιακοί Αγώνες με τη συμμετοχή 6.073 αθλητών και αθλητριών από 92 χώρες. Η διοργάνωση στιγματίζεται από το μποϊκοτάζ που κάνουν 25 χώρες της Αφρικής (λίγες μέρες αργότερα θα αυξηθούν σε 29) λόγω της άρνησης της ΔΟΕ να αποκλείσει τη Νέα Ζηλανδία, της οποίας η εθνική ομάδα ράγκμπι είχε δώσει αγώνες στη μαστιζόμενη από το απαρτχάιντ Νότια Αφρική.

1964: Ο 18χρονος Ντράγκαν Τζάιτς κάνει την πρώτη του εμφάνιση με την Εθνική Γιουγκοσλαβίας εναντίον της Ρουμανίας. Θα χριστεί διεθνής 85 φορές (ρεκόρ για τη Γιουγκοσλαβία) και θα σημειώσει 23 γκολ ενώ τον Νοέμβριο 2003 με αφορμή τα 100 χρόνια της ΟΥΕΦΑ θα βραβευθεί από την ομοσπονδία της Σερβίας και Μαυροβουνίου ως ο «Χρυσός Παίκτης» της χώρας.

1924: Ο Αμερικανός Μπομπ Σκέλτον κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στα 200 μέτρα πρόσθιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού.

1916: Η Ουρουγουάη κερδίζει το 1ο Πρωτάθλημα Νοτίου Αμερικής (το σημερινό Κόπα Αμέρικα) χάρη στην ισοπαλία με 0-0 που αποσπά από τη γηπεδούχο Αργεντινή στον τελευταίο αγώνα. Κορυφαίος παίκτης της «σελέστε» είναι ο Χοσέ Πιεντιμπιένε ενώ πρώτος σκόρερ με τρία τέρματα αναδεικνύεται ο Ισαμπελίνο Γραδίν.

1912: Στο περιθώριο των Ολυμπιακών Αγώνων της Στοκχόλμης, οι εκπρόσωποι δεκαεπτά κρατών ιδρύουν τη διεθνή ομοσπονδία κλασικού αθλητισμού (IAAF). Καταρτίζουν επίσης τους κανονισμούς του στίβου, τις προϋποθέσεις συμμετοχής στους αγώνες και τα κριτήρια αναγνώρισης των παγκοσμίων ρεκόρ.

1908: Ο Σουηδός Έρικ Λέμινγκ κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στον ακοντισμό με νέο παγκόσμιο ρεκόρ (54.83 μ.). Είναι το δεύτερο χρυσό για τον Λέμινγκ στη διοργάνωση, μια και δύο ημέρες νωρίτερα είχε κερδίσει και τον ελεύθερο ακοντισμό, αφήνοντας δεύτερο τον Έλληνα Μιχαήλ Δώριζα.

1845: Το Yacht Club της Νέας Υόρκης διοργανώνει την πρώτη ιστιοπλοϊκή ρεγκάτα στις ΗΠΑ.

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News