Σαν Σήμερα - Άρτσι Χαν: Ο πρώτος κυρίαρχος των σπριντ στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων

Αν δεν αλλάξει κάτι στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων τα προσεχή χρόνια, το ρεκόρ που κατέχει ο Αμερικανός Άρτσι Χαν, ένας από τους πρώτους μεγάλους σπρίντερ στην ιστορία του αθλητισμού, δεν θα καταρριφθεί ποτέ.

Πρόκειται για το ρεκόρ των τριών ατομικών χρυσών μεταλλίων σε μία διοργάνωση, το οποίο δεν γίνεται να ισοφαριστεί από τη στιγμή που εδώ και πάνω από έναν αιώνα τα αγωνίσματα των σπριντ είναι μόνο δύο. Ο Χαν, μάλιστα, ήταν ο τελευταίος νικητής στο αγώνισμα των 60 μ., το οποίο βγήκε από το ολυμπιακό πρόγραμμα ύστερα από τη δεύτερη εμφάνισή του στη διοργάνωση του Σεντ Λούις, στις 29 Αυγούστου 1904.

Ο επονομαζόμενος «μετεωρίτης του Μιλγουόκι» λόγω της απίστευτης για την εποχή ταχύτητάς του, τερμάτισε πρώτος με παγκόσμιο ρεκόρ (7.0). Άφησε δύο δέκατα του δευτερολέπτου πίσω του τους συμπατριώτες του Γουίλιαμ Χότζενσον και Φέι Μόουλτον που κέρδισαν το ασημένιο και το χάλκινο μετάλλιο αντίστοιχα κι έστειλε το πρώτο «μήνυμα» γι’ αυτό που θα ακολυθούσε. Λίγες μέρες αργότερα κέρδισε πράγματι τόσο τα 100 μ. (με 11.0) όσο και τα 200 μ. (με 21.6) ολοκληρώνοντας το πρωτοφανές τρεμπλ χρυσών μεταλλίων.

Ακόμα κι αν βγάλουμε από την εξίσωση το «εξηντάρι» (το οποίο διεξάγεται πλέον μόνο στον κλειστό στίβο), ο Χαν λογίζεται ως ο πρώτος σπρίντερ που κέρδισε τα 100 μ. και τα 200 μ. στους ίδιους Ολυμπιακούς Αγώνες. Πολύ πριν από τα μυθικά επιτεύγματα του Γιουσέιν Μπολτ (ο οποίος βέβαια το… τερμάτισε μια και το έκανε σε τρεις σερί διοργανώσεις) ή παλιότερα του Καρλ Λιούις, του Μπόμπι Μόροου και του Τζέσι Όουενς, είχε υπάρξει εκείνος που είχε δείξει τον δρόμο.

Ο Χαν έμεινε στην ιστορία και ως o πρώτος αθλητής που υπεράσπισε τον ολυμπιακό τίτλο του στα 100 μ. Το πέτυχε, βέβαια, το 1906 στην Αθήνα, στους αγώνες που χαρακτηρίζονται «Μεσοολυμπιακοί» και δεν αναγνωρίζονται ως επίσημοι από τη ΔΟΕ. Αυτό όμως δεν κάνει λιγότερο σημαντική την επιτυχία του Αμερικανού σπρίντερ, αν αναλογιστούμε ότι ο επόμενος που το κατάφερε ήταν ο Λιούις το 1988 – και μάλιστα… από σπόντα, αφού αρχικά είχε τερματίσει δεύτερος πίσω από τον Μπεν Τζόνσον που συνελήφθη ντοπαρισμένος.

Νίκησε άλογο κούρσας σε αγώνα ταχύτητας

Για όλους αυτούς τους λόγους είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι φίλοι του στίβου τον Άρτσι Χαν, ο οποίος γεννήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1880 στο Ντότζβιλ του Γουισκόνσιν, συνδέθηκε όμως περισσότερο με το γειτονικό Μιλγουόκι, στον αθλητικό σύλλογο του οποίου εντάχθηκε την εποχή που σπούδαζε νομική στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν.

Μέχρι τα 19 του, μάλιστα, δεν είχε τρέξει ανταγωνιστικά. Ανέπτυξε το ταλέντο του στα χρόνια που ήταν φοιτητής και το 1903 κέρδισε τα αγωνίσματα των 100 και των 220 γιάρδων στα πρωταθλήματα των ΗΠΑ και του Καναδά. Έτσι, πήγε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1904 ως φαβορί και δικαίωσε τον χαρακτηρισμό με τα τρία χρυσά μετάλλια που κατέκτησε. Μάλιστα, το 21.6 στα 200 μ. άντεξε ως ολυμπιακό ρεκόρ μέχρι το 1932 – αν και στο Σεντ Λούις το αγώνισμα είχε διεξαχθεί σε ευθεία κι όχι σε οβάλ στίβο όπως στο Λος Άντζελες.

Το 1906 στην Αθήνα κατέβηκε μόνο στα 100 μ. και με την επιστροφή του στην πατρίδα του έγινε επαγγελματίας κι έβγαζε καλά χρήματα τρέχοντας σε αγώνες επίδειξης – όχι μόνο κόντρα σε άλλους γρήγορους ανθρώπους. Το 1910 προκάλεσε ντόρο όταν κέρδισε ένα άλογο κούρσας σε αγώνα 50 γιάρδων που διεξήχθη στην Έκθεση του Γουισκόνσιν! Ένα χαρακτηριστικό προσόν του ήταν η εκρηκτική του εκκίνηση, η οποία του έδινε πλεονέκτημα στην αναμέτρηση με το άλογο, το οποίο ήταν δύσκολο να φτάσει στη μέγιστη ταχύτητά του σε τόσο μικρή απόσταση.

Η εκκίνηση έκανε τον Χαν ασυναγώνιστο στα 60 και τα 100 μ. και τον κρατούσε ανταγωνιστικό ακόμα και σε αρκετά προχωρημένη ηλικία – σταμάτησε να τρέχει στα 38 του.

Προπονητής σε άλλα αθλήματα

Παράλληλα με τους επαγγελματικούς αγώνες σπριντ, ο Χαν εργαζόταν και ως προπονητής σε κολεγιακούς συλλόγους. Δεν περιορίστηκε μάλιστα στην εκγύμναση αθλητών του στίβου. Το 1910 ήταν προπονητής των ομάδων μπάσκετ και αμερικάνικου ποδοσφαίρου στο Κολέγιο Μόνμουθ, φαινόμενο που ήταν συχνό τότε στις ΗΠΑ – ειδικά σε αναπτυσσόμενα αθλήματα όπως ήταν τότε αυτό της πορτοκαλί μπάλας.

Τις μεγαλύτερες επιτυχίες του, ωστόσο, τις είχε ως προπονητής της ομάδας στίβου του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια, πόστο που κατείχε από το 1929 έως και το 1950. Τα πρώτα δεκατρία χρόνια την οδήγησε στην κατάκτηση δώδεκα πολιτειακών πρωταθλημάτων και ανέδειξε αρκετούς καλούς αθλητές, οι οποίοι όμως δεν έφτασαν στο σημείο να σημειώσουν διεθνείς διακρίσεις. Το 1929 έγραψε βιβλίο με τίτλο «How to Sprint», ένα από τα πρώτα εγχειρίδια που ανέλυαν τεχνικές για τους σπρίντερ και το οποίο θεωρήθηκε πολύτιμο στην εποχή του.

Ο Χαν πέθανε στις 21 Ιανουαρίου 1955 σε ηλικία 74 ετών αφήνοντας πολύτιμη παρακαταθήκη. Οι συμπατριώτες του τον τίμησαν με πολλές μεταθανάτιες διακρίσεις, ενώ ο εγγονός του ο οποίος ονομάζεται κι αυτός Άρτσι Χαν, είναι γνωστός καρατερίστας ηθοποιός με συμμετοχές σε πολλές γνωστές κινηματογραφικές παραγωγές και τηλεοπτικές σειρές.

Πηγές: www.olympedia.org («Archie Hahn»), www.britannica.com («Archie Hahn»), en.wikipedia.org («Archie Hahn», «Athletics at the 1904 Summer Olympics»).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 29 Αυγούστου

2022: Οι Παναγιώτης Μάντης και Παύλος Καγιαλής κερδίζουν για δεύτερη διαδοχική χρονιά τον Διεθνή Ιστιοπλοϊκό Αγώνα Άνδρου.

2009: Στο ντεμπούτο του με τη φανέλα της Ρεάλ Μαδρίτης, ο Κριστιάνο Ρονάλντο πετυχαίνει ένα γκολ με πέναλτι στη νίκη με 3-2 επί της Λα Κορούνια.

2008: Ο σερ Άλεξ Φέργκιουσον γίνεται ο πρώτος προπονητής που οδηγεί την ομάδα του για τέταρτη φορά στον τελικό του ευρωπαϊκού Σούπερ Καπ, αλλά δεν καταφέρνει να κερδίσει το τρόπαιο για τρίτη φορά αφού η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ ηττάται από τη Ζενίτ με 2-1 στο Μονακό.

2004: Ένας παράφρων Ιρλανδός, ντυμένος με κιλτ, επιτίθεται στον Βραζιλιάνο δρομέα Βαντερλέι ντε Λίμα, ο οποίος προπορεύεται στον Μαραθώνιο των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Ο Λίμα απελευθερώνεται γρήγορα απ’ τα χέρια του μανιακού, αλλά χάνει τον ρυθμό του και μένει στην τρίτη θέση. Το χρυσό μετάλλιο (που απονέμεται κατά τη διάρκεια της Τελετής Λήξης) κερδίζει ο Ιταλός, Στέφανο Μπαλντίνι και το ασημένιο ο Αμερικανός, Μεμπ Κεφλεζίγκι.

2004: Ο Αλέξανδρος Νικολαΐδης ηττάται στον τελικό της κατηγορίας των 80 κιλών από τον Νοτιοκορεάτη, Μουν Ντα Σουνγκ και αρκείται στο ασημένιο μετάλλιο. Παρά την απογοήτευσή του, συγχαίρει τον αντίπαλό του και με ένα νεύμα προς την κερκίδα κάνει τους λίγους φιλάθλους που αποδοκιμάζουν τον νικητή να σωπάσουν.

2004: Ο Μίκαελ Σουμάχερ εξασφαλίζει το πέμπτο παγκόσμιο πρωτάθλημα Formula 1 της καριέρας του με τη δεύτερη θέση στο γκραν πρι του Σπα. Ισοφαρίζει έτσι το ρεκόρ των πέντε τίτλων του Αργεντινού, Χουάν Μανουέλ Φάντζιο.

2003: Ο Περικλής Ιακωβάκης κατακτά το χάλκινο μετάλλιο στα 400 μέτρα με εμπόδια στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του Παρισιού με χρόνο 48.24, πίσω από τον Φέλιξ Σάντσες (47.25) και τον Τζόι Γούντι (48.18).

2000: Η Ρουμάνα αθλήτρια του τριπλούν, Ρόντικα Ματεέσκου, δεύτερη στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 1997, πιάνεται ντοπαρισμένη και τιμωρείται με αποκλεισμό δύο ετών, με συνέπεια να χάσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϊ.

1999: Ο Κώστας Γκατσιούδης κατακτά το ασημένιο μετάλλιο στον ακοντισμό, στην τελευταία ημέρα του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος της Σεβίλλης. Με βολή στα 89.18 μ. χάνει μόνο από τον Φινλανδό, Άκι Παρβιάινεν (89.52 μ.), ενώ ανεβαίνει σε ψηλότερο σκαλί στο βάθρο από τον Τσέχο θρύλο του αγωνίσματος, Γιαν Ζελέζνι (87.67 μ.).

1992: Με κορυφαίους παίκτες του Βασίλη Καραπιάλη και Ντανιέλ Μπατίστα, ο Ολυμπιακός νικά εύκολα την ΑΕΚ με 3-1 και κατακτά το Σούπερ Καπ για δεύτερη φορά στην ιστορία του.

1991: Με εντυπωσιακό φίνις στα τελευταία τριάντα μέτρα, ο Αμερικανός Αντόνιο Πέτιγκρου κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στα 400 μ. στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου του Τόκιο, αφήνοντας δεύτερο τον Βρετανό Ρότζερ Μπλακ (44.57 έναντι 44.62).

1990: Πεθαίνει σε ηλικία 45 ετών ο οραματιστής του τμήματος μπάσκετ του Πανιωνίου, Ανδρέας Βαρίκας, ύστερα από μάχη με ανίατη ασθένεια.

1990: Ο Βρετανός Κρις Ακαμπούσι κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στα 400 μέτρα με εμπόδια με 47.92 στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του Σπλιτ.

1987: Στον τελικό του Σούπερ Καπ που διεξάγεται στο ΟΑΚΑ, ο Ολυμπιακός νικά τον ΟΦΗ με 1-0 με γκολ που πετυχαίνει ο Πέτρος Ξανθόπουλος.

1987: Αρχίζει το 2ο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου στη Ρώμη. Τα πρώτα χρυσά μετάλλια κερδίζουν η Πορτογαλίδα Ρόζα Μότα στον Μαραθώνιο και ο Ελβετός Βέρνερ Γκιούντερ στη σφαιροβολία.

1978: Αρχίζει το 12ο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Στίβου στην Πράγα. Ο Φινλανδός, Μάρτι Βάινιο, κερδίζει το πρώτο χρυσό μετάλλιο στα 10.000 μ. με 27:30.99, ενώ η Σοβιετική Βίλμα Μπαρνταουσκιένε σημειώνει παγκόσμιο ρεκόρ με 7.09 μ. στον προκριματικό του μήκους.

1974: Ο 19χρονος Μόουζες Μαλόουν υπογράφει συμβόλαιο με τους Γιούτα Σταρς και γίνεται ο πρώτος παίκτης του μπάσκετ που πηγαίνει κατευθείαν από το λύκειο σε επαγγελματική ομάδα.

1972: Ο Αμερικανός κολυμβητής Μαρκ Σπιτς κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στα 200 μέτρα ελεύθερο των Ολυμπιακών Αγώνων του Μονάχου με νέο παγκόσμιο ρεκόρ (1:52.78). Πρόκειται για το τρίτο χρυσό μετάλλιο του Σπιτς στους αγώνες, ύστερα από τα δύο που είχε κατακτήσει στις 28 Αυγούστου (στα 200 μέτρα πεταλούδα και στη σκυταλοδρομία 4×100 ελεύθερο).

1972: Ο 19χρονος Ανδρέας Βγενόπουλος σημειώνει δύο νίκες επί του Γερμανού Χάραλντ Χάιν (5-4) και του Λιβανέζου Αλί Σλεϊμάν (5-4) στο ξίφος ασκήσεως των Ολυμπιακών Αγώνων του Μονάχου, αλλά θα αποκλειστεί στη συνέχεια. Μία εβδομάδα αργότερα θα αγωνιστεί στο ξίφος μονομαχίας.

1968: Στο πρώτο ματς της Open Era στο US Open, η Αμερικανίδα Μπίλι Τζιν-Κινγκ νικά τη συμπατριώτισσά της Βίγια Βουσκάινς με 2-0 σετ (6-1, 6-0).

1960: Η Αυστραλή κολυμβήτρια Ντον Φρέιζερ διατηρεί τον τίτλο της στα 100 μέτρα ελεύθερο στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ρώμης.

1960: Ο Σουηδός Γκερτ Φρέντρικσον κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στα 1.000 μ. του διπλού κανόε με παρτενέρ τον Σβεν-Ούλοφ Σιεντέλιους. Φτάνει έτσι τα έξι χρυσά σε τέσσερις διοργανώσεις, μια και είχε άλλα πέντε στα 1.000 και τα 10.000 μ. στο μονό κανόε από το 1948 έως και το 1956.

1950: Η ΔΟΕ ψηφίζει υπέρ της συμμετοχής της Δυτικής Γερμανίας και της Ιαπωνίας στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1952. Οι δύο μεγάλες ηττημένες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου είχαν αποκλειστεί από τη διοργάνωση του 1948.

1947: Πεθαίνει ο 30χρονος Ισπανός ταυρομάχος Μανολέτε, ύστερα από χτύπημα του ταύρου Ισλέρο στον μηρό που του προκαλεί ακατάσχετη αιμορραγία. Η ζωή του θα μεταφερθεί σε κινηματογραφική ταινία το 2008, με τον Έιντριεν Μπρόντι να τον υποδύεται.

1924: Το αερόστατο «Γκραφ Ζέπελιν» ολοκληρώνει το ιστορικό του ταξίδι γύρω από τον κόσμο όταν φτάνει στο Λέικ Χερστ της Νέας Υόρκης. Το ταξίδι ξεκίνησε το πρωί της 8ης Αυγούστου από το Λέικ Χερστ και διήρκεσε 21 μέρες, 7 ώρες και 26 λεπτά.

1920: Ο Χαβανέζος κολυμβητής Ντιουκ Καχαναμόκου κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στον τελικό των 100 μέτρων ελεύθερο στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αμβέρσας. Πρόκειται για τον επαναληπτικό τελικό, μια και ο πρώτος που είχε διεξαχθεί λίγες μέρες νωρίτερα είχε ακυρωθεί λόγω ένστασης του Αυστραλού Γουίλιαμ Χέραλντ (για παρεμπόδιση από τον Αμερικανό Νόρμαν Ρος). Στα 200 μέτρα πρόσθιο νικητής αναδεικνύεται ο Σουηδός Χόκαν Μάλμροτ, ο οποίος είχε κερδίσει τέσσερις ημέρες νωρίτερα και τα 400 μέτρα στο ίδιο στιλ.

1920: Ο Αμερικανός κωπηλάτης, Τζον Κέλι, πατέρας της μετέπειτα πριγκίπισσας του Μονακό, Γκρέις, κερδίζει δύο χρυσά μετάλλια στο μονό και το διπλό σκιφ στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αμβέρσας.

1918: O Αυστραλός ολυμπιονίκης της κολύμβησης Σέσιλ Χίλι («ασημένιος» στα 100 ελεύθερο και «χρυσός» στα 4×200 ελεύθερο το 1912 στην Στοκχόλμη) σκοτώνεται κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου σε μάχη στην πόλη Σομ της Γαλλίας.

1904: Ο Αμερικανός Ρέι Γιούρι κατακτά το χρυσό μετάλλιο στο μήκος άνευ φοράς των Ολυμπιακών Αγώνων του Σεντ Λούις με νέο παγκόσμιο ρεκόρ (3.47 μ.), ενώ ο συμπατριώτης Χάρι Χίλμαν σημειώνει στα 400 μ. την πρώτη από τις τρεις νίκες του στη διοργάνωση (χρόνος 49.2).

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News