Σαν Σήμερα - Εθνική Ελλάδας: Ο θρίαμβος επί της Γιουγκοσλαβίας στο Σπλιτ, λίγο πριν τον ερχομό του Γκάλη

Υπάρχουν ακόμα Έλληνες που πιστεύουν ότι αφετηρία των επιτυχιών της Εθνικής μπάσκετ ήταν το Ευρωπαϊκό του 1987. Σαν να μην υπήρχε απολύτως τίποτε πιο πριν και οι παίκτες μας έκαναν την υπέρβαση από το πουθενά.

Αυτό φυσικά δεν ισχύει και όσοι είναι κάποιας ηλικίας το γνωρίζουν καλά. Ταλέντο στο άθλημα είχε ανέκαθεν ο Έλληνας, όπως μαρτυρούν το χάλκινο μετάλλιο της Εθνικής στο (έστω «λειψό») Ευρωμπάσκετ του 1949, οι συμμετοχές σε πολλές τελικές φάσεις της ίδιας διοργάνωσης τα χρόνια που ακολούθησαν και φυσικά η κατάκτηση του Κυπέλλου Κυπελλούχων από την ΑΕΚ το 1968. Απλώς, κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ακόμα ότι θα μπορούσε εξελιχθεί σε υπερδύναμη του μπάσκετ όχι μόνο σε ευρωπαϊκό, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο.

Γι’ αυτό, κρίνοντας εκ των υστέρων, μπορούμε να ξεχωρίσουμε μία νίκη από τις υπόλοιπες και να τη χαρακτηρίσουμε ως το πρώτο σημάδι γι’ αυτό το «μεγάλο» που ερχόταν. Είναι ο θρίαμβος επί της Γιουγκοσλαβίας στη Σάλα Γκρίπε Σπλιτ στις 28 Σεπτεμβρίου 1979.

Ο αγώνας αυτός ήταν ο ουσιαστικός τελικός των Μεσογειακών Αγώνων, δηλαδή μιας διοργάνωσης από αυτές που η κατάκτηση του χρυσού μεταλλίου δεν σου αλλάζει ιδιαίτερα την ιστορία. Ωστόσο, δεν έπαυε να ήταν μια νίκη στην έδρα της παγκόσμιας πρωταθλήτριας και μάλιστα εύκολη, όπως μαρτυρά το τελικό 85-74. Κι αυτό ήταν αρκετό για να σπείρει τον ενθουσιασμό στους Έλληνες φιλάθλους και να τους κάνει να αγαπήσουν το μπάσκετ περισσότερο.

Ηγέτης της Εθνικής μας ήταν ένας 20χρονος γκαρντ του Ιωνικού Νικαίας, που ήδη είχε δώσει τα διαπιστευτήριά του στο εγχώριο πρωτάθλημα. Ο λόγος φυσικά για τον Παναγιώτη Γιαννάκη, ο οποίος σημείωσε 34 πόντους (σε μια εποχή που δεν υπήρχαν ακόμα τα τρίποντα) και ανάγκασε τους Γιουγκοσλάβους να υποκλιθούν στην κλάση του. Πολύτιμη ήταν η συνεισφορά και των υπόλοιπων βασικών παικτών, δηλαδή του Δημήτρη Κοκολάκη (13 π.), του Κώστα Πετρόπουλου (9 π.), του Τάκη Κορωναίου (8 π.) και του Τάκη Καρατζουλίδη (5 π.), ενώ πολύτιμη συνεισφορά είχαν και οι Μάνθος Κατσούλης (9 π.) και Σωτήρης Σακελλαρίου (7 π.).

Στην αποστολή που είχε επιλέξει ο Αμερικανός προπονητής Ρίτσαρντ Ντουκσάιρ συμπεριλαμβάνονταν ακόμα ο Μηνάς Γκέκος, ο Λιβέρης Ανδρίτσος, ο Βασίλης Παραμανίδης και ο ομογενής σέντερ Γιώργος Καστρινάκης, ο οποίος ήταν βασικό στέλεχος της ομάδας αλλά αγωνίστηκε λίγο στον τελικό επειδή είχε συμπτώματα αδιαθεσίας.

Ήταν μια νίκη πειστική και απόλυτα δίκαιη (εύκολη τη χαρακτήρισε στις δηλώσεις του ο Ντουκσάιρ), η αξία της οποίας δεν μειώνεται από τις απουσίες με τις οποίες κατέβηκαν οι «πλάβι». Ο Κρέσιμιρ Τσόσιτς, ο Ντράγκαν Κιτσάνοβιτς και ο Ντράζεν Νταλιπάγκιτς, βασικοί συντελεστές της κατάκτησης του Μουντομπάσκετ του 1978 στις Φιλιππίνες, απείχαν από εκείνη τη διοργάνωση επειδή είχαν έρθει σε ρήξη με τον ομοσπονδιακό προπονητή, Πέταρ Σκάνσι.

Η «δεξαμενή» παικτών της Γιουγκοσλαβίας, βέβαια, ήταν τεράστια γι’ αυτό και η επιτυχία της Ελλάδας παρέμενε σπουδαία. Ο Ράτκο Ραντοβάνοβιτς και ο Μπόμπαν Πέτροβιτς που σημείωσαν 14 και 17 πόντους αντίστοιχα στον τελικό, ήταν κι αυτοί παγκόσμιοι πρωταθλητές ενώ και οι αντικαταστάτες των απόντων δεν υστερούσαν σε ταλέντο των δικών μας παικτών.

Δέκα μέρες μετά τη νίκη στο Βαλκανικό

Σε αντίθεση με τη χθεσινή νίκη στο ποδόσφαιρο που ήταν η πρώτη στην ιστορία μας επί της Γερμανίας, η Εθνική μπάσκετ είχε νικήσει ξανά τη Γιουγκοσλαβία και μάλιστα πολύ πρόσφατα. Μόλις δέκα ημέρες νωρίτερα, στις 18 Σεπτεμβρίου 1979, στον τελικό του Βαλκανικού Κυπέλλου που είχε διεξαχθεί στο Παναθηναϊκό Στάδιο (66-62)

Οι Γιουγκοσλάβοι δεν ήταν ούτε τότε πλήρεις, ενώ η Ελλάδα είχε παραταχθεί με την ίδια σύνθεση με την οποία νίκησε και στο Σπλιτ. Ήταν το… πρώτο αίμα (αν και υπήρχε νίκη επί των «πλάβι» και το 1954), το ματς που έκανε τους παίκτες μας να πιστέψουν στις δυνατότητές τους και τους έδωσε φτερά πριν από τη δοκιμασία των Μεσογειακών Αγώνων.

Το τουρνουά του Σπλιτ είχε διεξαχθεί με το σύνηθες για την εποχή σύστημα «πουλ», δηλαδή έναν όμιλο όπου όλοι έπαιζαν με όλους και νικητής αναδεικνυόταν ο πρώτος στη βαθμολογία. Η Εθνική μας έκανε περίπατο κόντρα στο Μαρόκο (105-61), την Τυνησία (96-56) και την Αίγυπτο (105-77) και ζορίστηκε κάπως μόνο στο προτελευταίο παιχνίδι με την Τουρκία (86-73). Άνετες νίκες επί των ίδιων αντιπάλων είχε σημειώσει και η Γιουγκοσλαβία, γι’ αυτό το τελευταίο ματς με την Ελλάδα έχει καταγραφεί στη συλλογική μνήμη ως τελικός.

Αξίζει να σημειωθεί, τέλος, ότι αν και το μπάσκετ ήταν πιο δημοφιλές σε σχέση με άλλα ομαδικά σπορ όπως το βόλεϊ ή το πόλο, ο θρίαμβος της Εθνικής δεν έγινε πρώτο θέμα στις αθλητικές σελίδες των απογευματινών πολιτικών εφημερίδων – οι αθλητικές δεν το πρόλαβαν επειδή έληξε αργά. Τον επισκίασε η πρωτιά του Μιχάλη Κούση στον Μαραθώνιο της διοργάνωσης, με έναν χρόνο που συνιστούσε παγκόσμιο ρεκόρ (2 ώρες 06.53)!

Ήταν μια τεράστια στιγμή για τον ελληνικό αθλητισμό και ήταν λογικό να καταλάβει περισσότερες στήλες, άσχετα αν μερικές ημέρες αργότερα το ρεκόρ δεν αναγνωρίστηκε επειδή η διαδρομή αποδείχθηκε κατά σχεδόν ένα χιλιόμετρο μικρότερη από την προβλεπόμενη.

Κι ύστερα… ήρθε ο Γκάλης

Ένας ακόμα λόγος για τον οποίο η νίκη της Εθνικής στο Σπλιτ είναι σημαδιακή, έχει να κάνει με το ποιος άνθρωπος έκλεισε το ίδιο βράδυ τη μεταγραφή του στον Άρη. Ο λόγος για τον Ελληνοαμερικανό γκαρντ Νικ Γκάλις, όπως έγραφαν τότε οι ελληνικές εφημερίδες τον Νίκο Γκάλη, ο οποίος έμελλε να ανεβάσει σε ακόμα υψηλότερο επίπεδο το ελληνικό μπάσκετ και να δώσει ώθηση σε ολόκληρο τον αθλητισμό γενικότερα.

Για τις ικανότητες του Γκάλη είχαν γραφτεί ήδη πολλά στον Τύπο και ο Άρης είχε δώσει μάχη με τον Παναθηναϊκό και τον Ολυμπιακό για να τον αποκτήσει. Δεν είχε πατήσει ακόμα το πόδι του στην Ελλάδα και οι εντυπώσεις που άφησε στο ντεμπούτο του με τους «κίτρινους» τον Δεκέμβριο του 1979 ήταν ανάμικτες. Γρήγορα, ωστόσο, εξελίχθηκε σε ηγετική φυσιογνωμία και της Εθνικής Ελλάδας (από τον Μάιο του 1980 που απέκτησε δικαίωμα συμμετοχής) κι έβαλε τη σφραγίδα του στη μετατροπή της σε παγκόσμια δύναμη του μπάσκετ.

Πηγές: Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βουλής (εφημερίδες «Απογευματινή» και «Βραδυνή» της 29ης Σεπτεμβρίου 1979, εφημερίδα «Αθλητική Ηχώ» της 19ης και 30ής Σεπτεμβρίου 1979).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 28 Σεπτεμβρίου

2022: Χάλκινα μετάλλια στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ταεκβοντό Κ-21 που διεξάγεται στα Τίρανα κατακτούν η Κωνσταντίνα Πολυχρόνη στα 57 κ. και η Αγορίτσα Κίτσιου στα +73 κ.

2011: Ο Λιονέλ Μέσι σκοράρει δύο φορές για την Μπαρτσελόνα στο ματς με την ΜΠΑΤΕ Μπορίσοφ (4-0) για το Champions League και ανεβαίνει στην πρώτη θέση του πίνακα των Αργεντινών σκόρερ στα Κύπελλα Ευρώπης με 40 γκολ, αφήνοντας στη δεύτερη τον Ερνάν Κρέσπο.

2005: Με γκολ του Σολδάδο στο 87′, η Ρεάλ Μαδρίτης «λυγίζει» με 2-1 τον Ολυμπιακό στο «Σαντιάγο Μπερναμπέου», για τη 2η αγωνιστική της φάσης των ομίλων του Champions League.

2004: Χάρη σε γκολ που πετυχαίνει ο Άκης Στολτίδης στο 17ο λεπτό, ο Ολυμπιακός νικά με 1-0 τη Λίβερπουλ για τη φάση των ομίλων του Champions League, στο πρώτο ευρωπαϊκό παιχνίδι του στο ανακαινισμένο «Γ. Καραϊσκάκης». Είναι η πρώτη φορά στα χρονικά των Κυπέλλων Ευρώπης που η Λίβερπουλ χάνει αγώνα από ελληνική ομάδα.

2003: Η Αρετή Αθανασοπούλου κατακτά το χρυσό μετάλλιο στην κατηγορία των 59 κ. στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα ταεκβοντό που διεξάγεται στη Γερμανία. Στον τελικό νικά με 6-5 την Ιρίδια Σαλαζάρ από το Μεξικό.

2003: Πεθαίνει σε ηλικία 76 ετών η Άλθια Γκίμπσον, η πρώτη μαύρη τενίστρια που κέρδισε τουρνουά γκραν σλαμ (το Ρολάν Γκαρός του 1956).

2000: Αίσθηση σε όλο τον κόσμο προκαλεί ο Κώστας Κεντέρης με το χρυσό μετάλλιο που κερδίζει στα 200 μ. στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϊ. Ο αθλητής από τη Μυτιλήνη τερματίζει πρώτος σε 20.09 και διαδέχεται τον Μάικλ Τζόνσον, ο οποίος το 1996 στην Ατλάντα είχε συντρίψει το παγκόσμιο ρεκόρ (19.32). Στο δέκαθλο νικητής αναδεικνύεται ο Εσθονός Έρκι Νόολ με 8.642 βαθμούς έναντι 8.606 του Τσέχου Ρόμαν Σέμπρλε. Στα 200 μ. των γυναικών το χρυσό μετάλλιο κερδίζει στο νήμα η Πολίν Ντέιβις-Τόμσον με 22.27 έναντι της Σουζαντίκα Τζαγιασίνγκε (22.28).

2000: Η 26χρονη Τραν Χιέου Νγκαν κερδίζει το πρώτο ολυμπιακό μετάλλιο για το Βιετνάμ, το ασημένιο στην κατηγορία των 57 κ. στο ταεκβοντό στο Σίδνεϊ. Στον τελικό γνωρίζει την ήττα με 2-0 από τη Νοτιοκορεάτισσα Τζουνγκ Τζάε-Έουν. Στην ίδια κατηγορία μετέχει η Ελληνίδα πρωταθλήτρια, Αρετή Αθανασοπούλου, η οποία καταλαμβάνει την πέμπτη θέση.

2000: Ο Ηρακλής πανηγυρίζει την πρώτη του επιτυχία στο πλαίσιο ευρωπαϊκής ποδοσφαιρικής διοργάνωσης. Νικά τη γαλλική (Β’ Κατηγορίας) Γκενιόν στο Καυτανζόγλειο με γκολ του Μιχάλη Κωνσταντίνου στο 77′ και προκρίνεται στον 2ο γύρο του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ. Την ίδια ημέρα και για την ίδια διοργάνωση, ο ΟΦΗ πετυχαίνει την ευρύτερη νίκη της ιστορίας του στα Κύπελλα Ευρώπης, καθώς συντρίβει με 6-0 τη σερβική Νάπρεντακ στο Ηράκλειο.

1996: Ο Αρσέν Βενγκέρ έρχεται σε συμφωνία με την Άρσεναλ για την ανάληψη της τεχνικής της ηγεσίας.

1994: Ο Άγιαξ νικά με 2-1 την ΑΕΚ στη Νέα Φιλαδέλφεια για τη φάση των ομίλων του Champions League. Η Ένωση ανοίγει το σκορ με τον Τόνι Σαβέβσκι στο 30′, όμως ο Γιάρι Λίτμανεν ισοφαρίζει τρία λεπτά αργότερα και στο 65′ ο 18χρονος Πάτρικ Κλάιφερτ διαμορφώνει το τελικό σκορ.

1991: Στον πρώτο του αγώνα για την Α1 μπάσκετ με προπονητή τον Γιάννη Ιωαννίδη και τον Ζάρκο Πάσπαλιε στο παρκέ, ο Ολυμπιακός νικά με 67-59 στο ΣΕΦ τον πρωταθλητή Άρη, ο οποίος έχει παραταχθεί χωρίς τον τιμωρημένο Νίκο Γκάλη.

1989: Ο Ολυμπιακός νικά με 2-0 τη Ραντ Βελιγραδίου στο «Γ. Καραϊσκάκης», στη ρεβάνς της ήττας του με 2-1 στον πρώτο αγώνα και προκρίνεται στον 2ο γύρο του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ. Την επόμενη ημέρα ο προπονητής του, Μίλτος Παπαποστόλου, θα υποβάλει την παραίτησή του ενοχλημένος από την πρόσληψη του πεθερού του Λάγιος Ντέταρι, Ίμρε Κόμορα, στη θέση του τεχνικού διευθυντή. Ο Κόμορα θα είναι κι αυτός που θα τον διαδεχθεί στην τεχνική ηγεσία.

1988: Με ηγέτη τον Άρβιντας Σαμπόνις η Σοβιετική Ένωση νικά με 82-76 τις ΗΠΑ στον ημιτελικό του τουρνουά μπάσκετ των Ολυμπιακών Αγώνων της Σεούλ. Πρόκειται για τη δεύτερη μόλις ήττα των Αμερικανών (που παρατάσσονται ακόμα με παίκτες από το κολεγιακό πρωτάθλημα) σε ολυμπιακό τουρνουά ύστερα από εκείνη στον τελικό του 1972 στο Μόναχο, πάλι από τους Σοβιετικούς.

1988: Ο παγκόσμιος ρέκορντμαν του επί κοντώ, Σεργκέι Μπούμπκα, κατακτά το μοναδικό χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο της καριέρας του, με επίδοση 5.90 μ. στη Σεούλ. Μεγάλη έκπληξη σημειώνεται στα 200 μ. όπου ο Τζον Ντιλόουτς νικά τον Κάρλ Λιούις (19.75 έναντι 19.79) και του στερεί τη δυνατότητα να φτάσει τα τέσσερα χρυσά μετάλλια για δεύτερη διαδοχική διοργάνωση. Στα 400 μ. ο 19χρονος Στίβεν Λιούις νικά στο νήμα (43.87 έναντι 43.93) το φαβορί, Μπατς Ρέινολντς, ο οποίος λίγες εβδομάδες νωρίτερα είχε συντρίψει το παγκόσμιο ρεκόρ στη Ζυρίχη με 43.29.

1986: Ο νεοφώτιστος Διαγόρας ο οποίος έχει προπονητή τον Γιουγκοσλάβο Τόζα Βεσελίνοβιτς, νικά με 2-0 στη Ρόδο τον νταμπλούχο Παναθηναϊκό. Τα γκολ πετυχαίνουν ο Παναγιώτης Σωτηρόπουλος (34′) και ο Κώστας Βέλλιος (75′).

1983: Με δύο τέρματα που σημειώνει στην παράταση ο Νίκος Αναστόπουλος, ο Ολυμπιακός νικά με 2-0 τον Άγιαξ στο κατάμεστο ΟΑΚΑ και προκρίνεται στον 2ο γύρο του Κυπέλλου Πρωταθλητριών.

1982: Η ΑΕΚ γνωρίζει την ήττα με 1-0 από την Κολωνία στη Νέα Φιλαδέλφεια, στην επανάληψη του αγώνα που είχε διακοπεί στο 89′ (με σκορ 3-3) λόγω πτώσης της τάσης του ρεύματος στους πυλώνες του σταδίου της.

1979: Ο Μιχάλης Κούσης κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στον Μαραθώνιο των Μεσογειακών Αγώνων του Σπλιτ και παράλληλα συντρίβει το παγκόσμιο ρεκόρ με χρόνο 2 ώρες 06:53 (έναντι 2 ωρών 09:06 του Ιάπωνα, Σιγκέρου Σο). Λίγες ημέρες αργότερα, ωστόσο, θα διαπιστωθεί ότι η διαδρομή ήταν κατά 899 μέτρα μικρότερη από τα 42 χιλιόμετρα και 195 μέτρα που προβλέπεται και η IAAF δεν θα αναγνωρίσει το ρεκόρ.

1976: Ο Μοχάμεντ Αλί νικά με ομόφωνη απόφαση των κριτών τον Κεν Νόρτον στο Yankee Stadium της Νέας Υόρκης και διατηρεί τον τίτλο του παγκόσμιου πρωταθλητή στα βαρέα βάρη της επαγγελματικής πυγμαχίας.

1969: Ο Ολυμπιακός νικά με 2-1 την ΑΕΚ στο «Γ. Καραϊσκάκης» στο ντέρμπι της 2ης αγωνιστικής του πρωταθλήματος, μία εβδομάδα μετά τη νίκη επί του ΠΑΟΚ στην Τούμπα, στην πρεμιέρα. Τα γκολ πετυχαίνουν οι Νίκος Γιούτσος (13′) και Γιώργος Σιδέρης (81′), ενώ για την Ένωση είχε ισοφαρίσει ο Γιώργος Καραφέσκος (30′). Καλή απόδοση για τους νικητές έχει και ο τερματοφύλακας Βαγγέλης Λιαδέλης.

1967: Στην πρεμιέρα του Ευρωμπάσκετ του Τάμπερε η Εθνική Ελλάδας νικά με 78-69 τη Γαλλία έχοντας πρώτο σκόρερ τον Γιώργο Κολοκυθά (33 π.). Ντεμπούτο με το εθνόσημο κάνει ο Βασίλης Γκούμας, ο οποίος σημειώνει δύο πόντους.

1959: Ο 50χρονος κολυμβητής μεγάλων αποστάσεων στην ανοιχτή θάλασσα, Ιάσων Ζηργάνος, ο οποίος είχε ολοκληρώσει τέσσερις φορές τον διάπλου της Μάχης, χάνει τη ζωή του ενώ προσπαθεί να διαπλεύσει το στενό μεταξύ Ιρλανδίας και Σκωτίας.

1958: Διεξάγεται ο πρώτος αγώνας των προκριματικών του 1ου Κυπέλλου Εθνών Ευρώπης, με τη Σοβιετική Ένωση να επικρατεί της Ουγγαρίας με 3-1 στη Μόσχα.

1893: Ο Αντόνιο Νικολάου ντ’ Αλμέιντα, διευθυντής εταιρείας εξαγωγής κρασιού Πορτ, ιδρύει την ποδοσφαιρική ομάδα της Πόρτο με την ονομασία «Football Club do Porto-Sociedade Sportiva».

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News