Σαν Σήμερα - Αθηναϊκός: Η πρώτη νεοφώτιστη ομάδα που κέρδισε ευρωπαϊκό εισιτήριο

Ξεκαθαρίζουμε από την αρχή ότι ο τίτλος του άρθρου είναι λίγο ιντριγκαδόρικος, μια και ο Αθηναϊκός δεν εξασφάλισε την έξοδο στην Ευρώπη στις 24 Απριλίου 1991, όταν απέκλεισε τον Πανιώνιο και προκρίθηκε στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας.

Τότε δεν ήταν ακόμα μαθηματικά πρωταθλητής ο Παναθηναϊκός (ο οποίος την ίδια μέρα πέρασε κι αυτός στον τελικό εις βάρος του ΠΑΟΚ), κάτι που θα εξασφάλιζε στην ομάδα του Βύρωνα το ευρωπαϊκό εισιτήριο ακόμα και με την ιδιότητα της ηττημένης φιναλίστ. Ωστόσο, με τη διαφορά στο +4 από τον Ολυμπιακό (44 έναντι 40 με σύστημα 2-1-0) και το βατό πρόγραμμα που είχε στις έξι τελευταίες αγωνιστικές, ήταν το ακλόνητο φαβορί και δικαίωσε τον χαρακτηρισμό.

Ο Αθηναϊκός ήταν ισόβαθμος με την ΑΕΚ στην τρίτη θέση (με 35 β.) που οδηγούσε στο Κύπελλο ΟΥΕΦΑ και μπορούσε να σφραγίσει… διαβατήριο και από εκεί. Ύστερα από την πρόκριση στον τελικό, όμως, οι παίκτες του «άδειασαν» από κίνητρο και τερμάτισαν έκτοι, κάτω και από τον ισόβαθμο Ηρακλή που υπερτερούσε στα μεταξύ τους παιχνίδια. Εκ των υστέρων, λοιπόν, η ημερομηνία της ρεβάνς της Νέας Σμύρνης θεωρείται η πλέον κομβική.

Ήταν μια ιστορική επιτυχία, μια και για πρώτη φορά μία ομάδα που ήταν νεοφώτιστη με την πραγματική έννοια του όρου (αγωνιζόταν δηλαδή για πρώτη φορά στην Α’ Εθνική), κέρδισε ευρωπαϊκό «εισιτήριο». Έστω και μέσω Κυπέλλου το επίτευγμα ήταν εντυπωσιακό, αφού ο Αθηναϊκός είχε στηριχθεί στον κορμό των παικτών που είχε από τη Β’ Εθνική, κάνοντας λίγες ποιοτικές προσθήκες και προσλαμβάνοντας έναν έμπειρο προπονητή, τον Γερμανό Γκερντ Πρόκοπ.

Παίκτες που είχαν φάει τα νιάτα τους στα ξερά γήπεδα της δεύτερης κατηγορίας (κι ο ίδιος ο Αθηναϊκός χρησιμοποιούσε ως έδρα τη Νήαρ Ηστ, που δεν διέθετε ακόμα χλοοτάπητα), έζησαν μια χρονιά μεγαλείου. Ο λίμπερο και αρχηγός Τάσος Χατζηαγγελής, ο Βασίλης Τζαλακώστας, ο Γιώργος Αναστασίου, ο Θοδωρής Μπούτζουκας, ο Γιάννης Χατζηράπτης ο Βαγγέλης Σπηλιώτης, ο Γιάννης Τάπρατζης, ο Κώστας Τσαβαλιάς και όλοι οι υπόλοιποι, πήραν δύναμη από τους πολύπειρους άσους που εντάχθηκαν μετά την άνοδο στον σύλλογο κι έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό απέναντι στους «μεγάλους» του ελληνικού ποδοσφαίρου.

Πρώτος και καλύτερος ήταν φυσικά ο αείμνηστος Νίκος Σαργκάνης, ο οποίος μάλιστα εκείνη την εποχή ήταν ακόμα ο βασικός τερματοφύλακας της Εθνικής Ελλάδας. Από τον Παναθηναϊκό προέρχονταν άλλα δύο κομβικά στελέχη, ο επιθετικός Χρήστος Δημόπουλος και ο διεθνής Βούλγαρος μεσοεπιθετικός Χρίστο Κόλεφ, ενώ πολύτιμη συνεισφορά στις καλές πορείες και στις δύο διοργανώσεις είχε και ο δεύτερος ξένος, ο Πολωνός επιθετικός Μίροσλαβ Μπογκ.

Με αυτούς τους πολύ καλούς παίκτες ο Αθηναϊκός έφτασε να απέχει ελάχιστα από τη δεύτερη θέση της βαθμολογίας ύστερα από τη νίκη επί του Ολυμπιακού στα χαρτιά (λόγω της εισβολής των περιβόητων… επιστημόνων στο ματς του «Γ. Καραϊσκάκης»).

Ακόμα και τη σεζόν που ακολούθησε με τους ιστορικούς αγώνες κόντρα στη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ για το Κύπελλο Κυπελλούχων, οι αλλαγές που έκανε ο Αθηναϊκός στο ρόστερ του δεν ήταν πολλές και οι παίκτες του ένιωσαν σαν… σύγχρονες Σταχτοπούτες στο «Ολντ Τράφορντ», όπου λίγο έλειψε να σημειώσουν μία από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις όλων των εποχών.

Είχε πάει καλά στο Κύπελλο και την προηγούμενη σεζόν

Λόγω της επετείου αξίζει να σταθούμε λίγο παραπάνω στη ρεβάνς με τον Πανιώνιο, η οποία βέβαια έμοιαζε με τυπική διαδικασία. Ο Αθηναϊκός είχε νικήσει με 3-0 στον πρώτο ημιτελικό στο γήπεδο του Βύρωνα με δύο γκολ του Τσαβαλιά και ένα του Τζαλακώστα και είχε βάλει γερές βάσεις για την πρόκριση στον τελικό, που για πρώτη φορά εκείνη τη χρονιά θα ήταν διπλός.

Η όποια ανησυχία έφυγε μόλις στο 9ο λεπτό της ρεβάνς όταν πάλι ο Τσαβαλιάς βρήκε δίχτυα τελειώνοντας ιδανικά αντεπίθεση κι άφησε τους «κυανέρυθρους» να αναζητούν πέντε γκολ για να ανατρέψουν την κατάσταση. Αν και ισοφάρισαν γρήγορα με τον νεαρό Ανδρέα Λαγωνικάκη στο 17′, δεν μπόρεσαν να φτάσουν παρά μόνο στο 3-1 με τον Γιώργο Καπουράνη να σημειώνει τα υπόλοιπα δύο τέρματα στο 49′ και το 84′.

Το τελευταίο μάλιστα ήταν… blooper πρώτου μεγέθους, μια και η μπάλα χτύπησε στην πλάτη του αριστερού μπακ του Πανιωνίου ύστερα από προσπάθεια του Χατζηαγγελή να διώξει και κατέληξε στα δίχτυα του εμβρόντητου Σαργκάνη!

Το τρίτο γκολ ενώ απέμεναν έξι λεπτά (χωρίς τις καθυστερήσεις) προκάλεσε μια ανησυχία στον Αθηναϊκό λόγω κακού προηγουμένου. Έναν χρόνο νωρίτερα οι «ερυθροκίτρινοι» της Β’ Εθνικής είχαν συντρίψει με 3-0 τον ΟΦΗ στον πρώτο προημιτελικό στο ξερό της Νήαρ Ηστ (αφού νωρίτερα είχαν αποκλείσει πάλι τον Πανιώνιο). Στη ρεβάνς του Ηρακλείου, όμως, η ομάδα του Έγκεν Γκέραρντ έσβησε το όνειρο των Βυρωνιωτών. Νίκησε με 5-0 και συνέχισε την πορεία του μέχρι τον τελικό, όπου έχασε το τρόπαιο από τον Ολυμπιακό του Λάγιος Ντέταρι.

Οι ισορροπίες είχαν αλλάξει στις 24 Απριλίου 1991. Ο Πανιώνιος είχε να αντιπαρατάξει τη βαρύτερη φανέλα και το… σημάδι από την απίθανη πρόκριση επί του ΟΦΗ στα προημιτελικά (με τον Θεολόγη Παπαδόπουλο να αποκρούει ένα πέναλτι στην κανονική διάρκεια κι άλλα τρία στη σχετική διαδικασία). Όμως, ο Αθηναϊκός ήταν καλύτερος αγωνιστικά και κέρδισε δίκαια την πρόκριση.

Τυπική διαδικασία ο (διπλός) τελικός

Όπως αναφέραμε και πιο πάνω, η ΕΠΟ είχε αποφασίσει από εκείνη τη χρονιά ο τελικός του Κυπέλλου Ελλάδας να είναι διπλός (από ένα ματς στην έδρα κάθε φιναλίστ), παρασυρμένη από τη γενικότερη… ιταλομανία που επικρατούσε στο ποδόσφαιρό μας. Τη σεζόν 1989-90, άλλωστε, είχε καθιερώσει και το σύστημα των ομίλων στην πρώτη φάση.

Υπέρ της αλλαγής είχαν ταχθεί οι «μεγάλοι» για τις διπλές εισπράξεις (αφού τότε έπαιρνε μερίδιο και ο φιλοξενούμενος) και ο ΠΑΟΚ, ο οποίος ήταν διαχρονικά διαμαρτυρόμενος για τον ορισμό των τελικών του στην Αθήνα και τον Πειραιά. Ωστόσο, με το ζευγάρι που προέκυψε την πρώτη χρονιά εφαρμογής του μέτρου, ήταν προφανές ότι η μαγεία του τελικού χανόταν.

Όσο καλός κι αν ήταν ο Αθηναϊκός του Πρόκοπ, δεν ήταν εύκολο να κοντράρει σε δύο ματς τον Παναθηναϊκό που είχε τον Δημήτρη Σαραβάκο και τον Κριστόφ Βαζέχα στα ντουζένια τους, καθώς και άλλα «αστέρια» πρώτου μεγέθους στη σύνθεσή του, όπως ο Πάρις Γεωργακόπουλος.

Το γεγονός ότι το γήπεδο του Βύρωνα δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις για να φιλοξενήσει έναν τόσο μεγάλο αγώνα όπως ο τελικός, έκανε ακόμα πιο δύσκολα τα πράγματα. Ο πρόεδρος του Αθηναϊκού, Σπύρος Καλογιάννης, είχε σκεφτεί αρχικά να ζητήσει τη διεξαγωγή και των δύο αγώνων στο ΟΑΚΑ (για να έχει μεγαλύτερο κέρδος απ’ τις εισπράξεις). Κατέληξε όμως στη λύση του γηπέδου της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, για το οποίο ο Ερασιτέχνης Παναθηναϊκός έδωσε γρήγορα το ελεύθερο για τη χρήση της.

Εκεί διεξήχθη στις 15 Μαΐου 1991 ο πρώτος τελικός που βρήκε τον Παναθηναϊκό θριαμβευτή με 3-0 (70′ Κουρμπανάς, 85′ πέν. Βαζέχα, 89′ Βλάχος) και ουσιαστικά εξασφάλισε το τρόπαιο. Στη ρεβάνς που έλαβε χώρα μία εβδομάδα αργότερα στο μισοάδειο ΟΑΚΑ, ο Αθηναϊκός προηγήθηκε στο 45′ με πέναλτι του Γιώργου Ζώταλη, όμως οι «πράσινοι» πήραν τη νίκη με 2-1 χάρη σε γκολ του Σαραβάκου στο 71′ (ένα από τα λίγα της καριέρας του με κεφαλιά) και του Κουρμπανά στο 84′ και πανηγύρισαν το νταμπλ – αφού στο μεταξύ είχαν εξασφαλίσει και το πρωτάθλημα.

Ήταν, μάλιστα, η πρώτη και τελευταία φορά από τότε που η τηλεόραση μπήκε στο ποδόσφαιρο, που ο τελικός δεν καλύφθηκε σε ζωντανή μετάδοση (κανένας από τους δύο). Ακόμα και το 1989 που το Παναθηναϊκός-Πανιώνιος 3-1 είχε συμπέσει με απεργία των υπαλλήλων της ΕΡΤ (ευνοώντας τον πρόεδρο των «πράσινων», Γιώργο Βαρδινογιάννη, που ήταν πάντοτε σκληρός διαπραγματευτής), είχε μεταδοθεί τουλάχιστον το δεύτερο ημίχρονο.

Το ενδιαφέρον ήταν μεγαλύτερο το 1992, όταν το τρόπαιο διεκδίκησαν ο Ολυμπιακός και ο ΠΑΟΚ (με τους «ερυθρόλευκους» να επικρατούν), όμως ο διπλός τελικός κρίθηκε αποτυχημένο μέτρο. Έτσι, από τη σεζόν που ακολούθησε η ΕΠΟ επέστρεψε στην πατροπαράδοτη λογική του ενός αγώνα όπου θα κρινόταν το δεύτερο σε αξία τρόπαιο.

Πηγές: Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βουλής (εφημερίδα «Έθνος» της 4ης και 25ης Απριλίου 1991), «40 Χρόνια Ελληνικό Ποδόσφαιρο και ΠΡΟ-ΠΟ» (συλλογικό έργο, εκδ. ΠΡΙΜ Ε.Π.Ε. 2000), en.wikipedia.org («Κύπελλο Ελλάδος ποδοσφαίρου ανδρών 1989-90», «Κύπελλο Ελλάδος ποδοσφαίρου ανδρών 1990-91»).

Άλλα γεγονότα στην Ελλάδα και τον κόσμο στις 24 Απριλίου

2021: Ο Λευτέρης Πετρούνιας στέφεται πρωταθλητής Ευρώπης στους κρίκους για πέμπτη φορά, στη διοργάνωση που φιλοξενείται στη Βασιλεία της Ελβετίας. Ο Έλληνας αθλητής βαθμολογείται με 15.400 στον τελικό και αφήνει δεύτερο τον Ρώσο, Νικίτα Ναγκόρνι (15.003) και τρίτο τον Ιταλό, Σαλβατόρε Μαρέσκα (14.900).

2016: Πεθαίνει σε ηλικία 85 ετών ο Αμερικανός αρσιβαρίστας, Τόμι Κόνο, ένας από τους κορυφαίους όλων των εποχών. Είχε αναδειχθεί χρυσός ολυμπιονίκης στα 67,5 κ. το 1952 στο Ελσίνκι και στα 82,5 κ. το 1956 στη Μελβούρνη, ενώ το 1960 στη Ρώμη είχε κατακτήσει το ασημένιο μετάλλιο στα 75 κ.

2010: Ο Παναθηναϊκός κάνει το νταμπλ για όγδοη φορά στην ιστορία του, καθώς νικά τον Άρη με 1-0 στον τελικό του Κυπέλλου στο ΟΑΚΑ με γκολ του Σεμπαστιάν Λέτο στο 63′.

2000: Η Μπαρτσελόνα εμφανίζεται στο «Βιθέντε Καλδερόν» για τον δεύτερο ημιτελικό του Copa del Rey με την Ατλέτικο Μαδρίτης με δέκα παίκτες, οι οποίοι αρνούνται να μπουν στον αγωνιστικό χώρο σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη μη αναβολή του αγώνα, παρά την απουσία εννιά παικτών του λόγω διεθνών υποχρεώσεων. Ο διαιτητής Μανουέλ Ντίαθ Βέγα κλείνει το φύλλο αγώνα υπέρ της Ατλέτικο (η οποία είχε νικήσει 3-0 στο πρώτο ματς) και η ομοσπονδία τιμωρεί την Μπαρτσελόνα με αποκλεισμό από το Κύπελλο της επόμενης περιόδου, τον οποίο θα ανακαλέσει αργότερα.

1997: Ο Ολυμπιακός αναδεικνύεται πρωταθλητής Ευρώπης στο μπάσκετ για πρώτη φορά στην ιστορία του, μια και νικάει την Μπαρτσελόνα με 73-58 στον τελικό του Final-4 της Ρώμης.

1996: Ο 17χρονος Έιντουρ Γκούντγιονσεν αντικαθιστά τον πατέρα του, Άρνορ Γκούντγιονσεν, στο 62ο λεπτό του νικηφόρου φιλικού αγώνα της Ισλανδίας με την Εσθονία στο Ταλίν (3-0). Είναι η πρώτη φορά στα χρονικά που πατέρας και γιος αγωνίζονται στον ίδιο διεθνή αγώνα.

1991: Ο Αθηναϊκός προκρίνεται στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας για πρώτη φορά στην ιστορία του, παρά την ήττα από τον Πανιώνιο στη Νέα Σμύρνη με 3-1 (είχε νικήσει 3-0 στο πρώτο ματς στον Βύρωνα). Στον τελικό, που για πρώτη φορά θα είναι διπλός, θα συναντήσει τον Παναθηναϊκό ο οποίος αποκλείει τον ΠΑΟΚ παρά την ήττα με 1-0 στην Τούμπα (είχε νικήσει 2-0 στην Αθήνα).

1985: Η Λίβερπουλ νικά τον Παναθηναϊκό με 1-0 στο ΟΑΚΑ (60′ Λόρενσον) και προκρίνεται στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών χάρη και στη νίκη της με 4-0 στο Άνφιλντ. Αντίπαλός της εκεί θα είναι η Γιουβέντους, η οποία ηττάται μόνο με 2-0 από την Μπορντό στη Γαλλία (είχε νικήσει 3-0 στο πρώτο ματς).

1984: Ο Παναθηναϊκός κατακτά το πρωτάθλημα της Α’ Εθνικής του μπάσκετ, αφού νικάει τον Άρη με 80-76 στο μπαράζ που φιλοξενείται στην Κέρκυρα, με κορυφαίους παίκτες τους Τομ Κάππο και Λιβέρη Ανδρίτσο και πρώτο σκόρερ τον Ντέιβιντ Στεργάκο (26 π.).

1982: Πεθαίνει σε ηλικία 86 ετών ο Βίλε Ρίτολα, ο παλαίμαχος Φινλανδός δρομέας των μεγάλων αποστάσεων που είχε κατακτήσει πέντε χρυσά και τρία ασημένια μετάλλια στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1924 και του 1928.

1974: Η Μπάγερν (3-0 την Ούιπεστ) και η Ατλέτικο Μαδρίτης (2-0 τη Σέλτικ) προκρίνονται στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών που θα διεξαχθεί στο «Χέιζελ» των Βρυξελλών.

1966: Ο πρωτοπόρος Ολυμπιακός γνωρίζει την ήττα-σοκ από τη Νίκη Βόλου με 1-0 (21′ αυτ. Πλέσσας) και ο Παναθηναϊκός τον πιάνει στην κορυφή, με την ισοπαλία που αποσπά από τον Άρη. Οι «ερυθρόλευκοι» θα κατακτήσουν πάντως τον τίτλο.

1963: Οι Μπόστον Σέλτικς κατακτούν το πρωτάθλημα του ΝΒΑ για έκτη διαδοχική χρονιά χάρη στη νίκη τους με 112-109 επί των Λος Άντζελες Λέικερς στον έκτο τελικό των πλέι οφ. Αυτός είναι και ο τελευταίος αγώνας που παίζει με τους Σέλτικς ο θρυλικός γκαρντ, Μπομπ Κούζι.

1949: Η Βραζιλία συντρίβει με 7-1 το Περού και κάνει ένα ακόμα βήμα για την κατάκτηση του Κόπα Αμέρικα, που διεξάγεται στην έδρα της.

1941: Πεθαίνει ο πρώτος πρόεδρος της ΑΕΚ, Κωνσταντίνος Σπανούδης. Ήταν δημοσιογράφος και συγγραφέας και το 1932 είχε εκλεγεί και βουλευτής με το Κόμμα Φιλελευθέρων.

1906: Η ποδοσφαιρική ομάδα του Εθνικού ΓΣ, με επικεφαλής τον σκαπανέα του αθλήματος στη χώρα μας, Παναγή Βρυώνη, εκπροσωπεί την Ελλάδα στο αντίστοιχο τουρνουά των Μεσοολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Αντιμετωπίζει στο Ποδηλατοδρόμιο του Φαλήρου τη Δανία από την οποία ηττάται με 9-0 στο ημίχρονο και αποχωρεί απ’ τον αγώνα.

1894: Ο Γάλλος ποδηλάτης Ανρί Ντεγκράνζ καλύπτει την απόσταση των 100 χιλιομέτρων στον χρόνο ρεκόρ των 2 ωρών 39:18.

Ακολουθείστε τo SPORTDAY.GR στο Google News